Nükleer atık deposuna tazminat: Almanya da pay istiyor

İsviçre’de radyoaktif atıkların yüzlerce metre yer altında depolanacağı Nördlich Lägern bölgesine tazminat ödenmesi planlanıyor. Enerji Bakanı Albert Rösti, bölgenin tüm İsviçre adına önemli bir yük üstleneceğini söyledi.

SRF’nin haberine göre Rösti, Aargau Kantonu’ndaki Fisibach’ta düzenlenen ve yüzlerce kişinin katıldığı bilgilendirme toplantısında projeyi anlattı.

Rösti, güvenliğin en yüksek öncelik olduğunu vurguladı. Projenin halkla birlikte, şeffaf ve aşamalı biçimde yürütüleceğini söyledi.

Tazminat miktarı henüz belli değil

Planlanan ödemenin ne kadar olacağı henüz belirlenmedi.

İsviçre Federal Enerji Dairesi’ne göre bu tür ödemeler, ulusal bir sorunun çözümüne katkı sağlayan bölgelere verilen tazminat niteliğinde. Miktar; bölgedeki belediyeler, kantonlar ve nükleer atıkların bertarafından sorumlu kuruluşlar arasında müzakere edilecek.

Ödeme ancak proje için kesin çerçeve izni çıktıktan sonra yapılabilecek.

Almanya da masaya oturmak istiyor

Proje İsviçre sınırının hemen karşısındaki Almanya’yı da ilgilendiriyor. Almanya’nın Waldshut Bölge Yöneticisi Martin Kistler, sınırın Alman tarafındaki yerleşimlerin de projeden etkileneceğini söyledi.

Kistler, Almanya’nın izin sürecine katılmak istediğini belirterek tazminat konusunda da dolaylı şekilde hak talep etti. Ona göre belirleyici olan ülke sınırı değil, projenin yükünü taşıyan bölge olmalı.

Atıklar yüzlerce metre yer altında tutulacak

Derin jeolojik depo, Zürih’in kuzeybatısındaki Nördlich Lägern bölgesinde kurulacak.

Radyoaktif atıklar, yüzeyin birkaç yüz metre altında bulunan kaya katmanlarında depolanacak. Deponun girişinin Zürih Kantonu’ndaki Stadel belediyesine bağlı Haberstal bölgesinde yapılması planlanıyor.

Atıkların paketlenmesine yönelik tesisler ise Aargau Kantonu’ndaki Würenlingen’de kurulacak.

İlk atıklar 2050’de indirilebilir

Nükleer atıklardan sorumlu Nagra, proje için çerçeve izin başvurusunu Kasım 2024’te federal hükûmete sundu.

Süreçte federal makamların incelemelerinin ardından hükûmet ve parlamento karar verecek. Rösti, gerekli şartların oluşması halinde yaklaşık 2033’te halk oylamasına gidilebileceğini öngörüyor.

Proje onaylanırsa düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıkların depolanmasına 2050’den itibaren başlanması planlanıyor. Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar için ise daha sonraki bir aşama öngörülüyor.