İsviçreli araştırmacılar farelerde hafıza kaybını geri döndürdü

İsviçre’deki araştırmacılar, geliştirdikleri gen terapisiyle yaşlı farelerin hafızasını gençlik düzeyine yaklaştırmayı başardı. Yöntem, Alzheimer modeli farelerde de belirgin iyileşme sağladı.

Çalışma, Lozan Federal Teknoloji Enstitüsü (EPFL) öncülüğünde yürütüldü. Sonuçlar bilim dergisi Neuron’da yayımlandı.

Hedef doğrudan hafıza hücreleri

Araştırmacılar, yaşa bağlı zihinsel gerilemenin geri döndürülemez olduğu yönündeki genel kanıyı sorguladı. Beynin tamamını etkilemek yerine yalnızca hafızayla ilişkili belirli sinir hücrelerine odaklandı.

Beyinde anılar, engram adı verilen özel sinir hücresi gruplarında saklanıyor. Bu hücreler öğrenme sırasında etkinleşiyor, hatırlama anında yeniden devreye giriyor. Ancak yaşlanma ya da Alzheimer gibi hastalıklarda bu hücrelerin işlevi zayıflıyor.

Ekip, öğrenme sırasında aktif olan engram hücrelerine kısa süreli üç yeniden programlama faktörü uyguladı. Gen terapisi vektörleri doğrudan farelerin belirli beyin bölgelerine enjekte edildi.

Alzheimer modeli farelerde de iyileşme

Tedavi sonrası farelerin bilişsel performansı standart hafıza testleriyle ölçüldü. Yeni bir ortamda yön bulma ve daha önce öğrenilen bilgileri hatırlama becerileri değerlendirildi.

Tedavi edilen yaşlı fareler, tedavi almayanlara göre belirgin biçimde daha iyi sonuç verdi. Alzheimer modeli farelerde de öğrenme stratejilerinin düzeldiği ve mekânsal bilgilerin daha uzun süre hatırlandığı gözlendi.

Araştırmacılar, elde edilen bulguları uygulanabilirlik kanıtı olarak nitelendirdi. Ancak yöntemin insanlar üzerinde kullanımı için henüz erken olduğu ve daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç bulunduğu vurgulandı.