İsviçre’de kadın kotası etkisini gösteriyor

İsviçre’de büyük şirketlerin yönetim kurullarında daha fazla kadına yer açmak için getirilen kota düzenlemesi sonuç vermeye başladı. Ekonomi ajansı AWP’nin analizine göre İsviçre Borsası’nda işlem gören en büyük 30 şirketten yalnızca 5’i, yönetim kurulunda yüzde 30 kadın oranına henüz ulaşamadı.

Yeni kurallar yürürlüğe girmeden önce tablo çok daha zayıftı. 2021’de, bugün İsviçre Lider Endeksi’nde yer alan şirketlerden yalnızca 8’i bu eşiği karşılıyordu. Bu yıl açıklanan yönetim kurulu değişiklikleri de hesaba katıldığında sayı 25’e çıktı.

Bir şirket hâlâ eşiğe ulaşamadı

Tüm döneme bakıldığında 30 şirketten 29’unun en az bir kez yüzde 30 sınırına ulaştığı görülüyor. Ancak bazı şirketlerde yeni atamalar nedeniyle bu oran yeniden geriledi.

Bu eşiğe hiç ulaşamayan tek şirket lojistik grubu Kühne+Nagel oldu. Şirkette şu anda 7 kişilik yönetim kurulunun yalnızca 2 üyesi kadın.

Bazı şirketler yüzde 40’ı da geçti

Öte yandan birçok şirket yüzde 30 sınırını yalnızca yakalamakla kalmadı, aştı da. Şirketlerin üçte birinden fazlasında kadın oranı yüzde 40’ın üzerine çıktı.

Aroma ve koku üreticisi Givaudan’da kadın ve erkek sayısı eşitlendi. SGS ile Straumann’da ise tam eşitlik için yalnızca bir kadın üye eksik kaldı.

Kadın başkan sayısı hâlâ çok düşük

Buna rağmen üst düzey temsil açısından tablo hâlâ sınırlı. SLI’daki şirketler arasında yönetim kurulu başkanlığı görevini bir kadın yürüten tek şirket Straumann oldu.

Petra Rumpf, geçen ilkbaharda bu görevi devraldı. Rumpf, üç yıl önce yönetim kuruluna seçilmişti.

Üst yönetimde eşik daha zor aşılıyor

Kadın temsili yalnızca yönetim kurulları için değil, şirketlerin icra yönetimi için de tartışılıyor. Ancak bu alandaki hedef henüz tam olarak devreye girmedi. Yasaya göre üst yönetim ekiplerinde kadın oranının en az yüzde 20 olması şartı 2031’de yürürlüğe girecek.

Şimdiden bu eşiği aşan şirket sayısı ise sınırlı. SLI’daki 30 grubun yalnızca 18’inde en üst operasyonel düzeydeki kadın oranı yüzde 20’nin üzerinde.

Teknoloji şirketi ABB’de bu alanda belirgin artış görüldü. 2020’de üst yönetimde kadın-erkek oranı 2’ye 9 düzeyindeyken, bugün 10 koltuğun 4’ü kadınlara ait.

Yasa var, ceza yok

İsviçre’de bu kotaya ulaşamamanın doğrudan bir yaptırımı bulunmuyor. Şirketlerin ceza alması gerekmiyor. Ancak yüzde 30’a ulaşamayan borsaya açık şirketler, yıllık raporlarında bunun nedenini açıklamak ve durumu düzeltmek için hangi adımları atacaklarını belirtmek zorunda.

Bu nedenle düzenleme, zorlayıcı bir yaptırımdan çok kamuoyu baskısı ve açıklama yükümlülüğü üzerinden işliyor.

Sonuç var, ama eşitlik henüz uzak

Son tablo, 2021’de getirilen düzenlemenin özellikle yönetim kurullarında belirgin bir değişim yarattığını gösteriyor. Ancak kadınların şirketlerin en tepe koltuklarında ve icra yönetimlerinde eşit temsile ulaşması için hâlâ mesafe bulunuyor.