İsviçre’de dönüşüm terapilerine federal yasak gündemde

İsviçre’de LGBTİQ+ bireylerin cinsel yönelimini veya cinsiyet kimliğini değiştirmeyi amaçlayan sözde “dönüşüm terapilerine” karşı ülke çapında ortak bir yasal düzenleme gündeme geldi. Federal Hükûmet, kantonlar arasında farklı kurallar bulunmasının eşit olmayan bir koruma yarattığını belirtti.

Federal hükûmet, konuya ilişkin hazırlanan yeni raporu 2 Eylül’de kabul etti. Hükûmet, dönüşüm uygulamalarını açık biçimde reddettiğini ve kınadığını bildirdi.

Hükûmet: İsviçre’de de uygulanıyor

Federal Hükûmet’in raporuna göre dönüşüm uygulamalarının İsviçre’de ne kadar yaygın olduğunu kesin olarak belirlemek mümkün değil. Bunun nedeni yeterli ve kapsamlı verinin bulunmaması.

Ancak 2023 tarihli İsviçre LGBTİQ+ Paneli önemli ipuçları veriyor. Araştırmaya katılan lezbiyen, gey ve biseksüel kişilerin yüzde 9’dan fazlası, hayatlarında en az bir kez cinsel yönelimlerini veya cinsiyet kimliklerini değiştirmeye yönelik bir girişimle karşılaştıklarını bildirdi.

Trans katılımcılarda ise bu oran yaklaşık yüzde 16’ya yükseldi.

Aile içinde de uygulanabiliyor

Raporda dönüşüm uygulamalarının yalnızca terapi adı altında yapılmadığına dikkat çekiliyor.

Uygulamalar, sözlü baskı ve yönlendirmeden kişinin fiziksel bütünlüğünü etkileyebilecek ağır müdahalelere kadar uzanabiliyor. Çocukluk ve gençlik döneminde, psikoterapi veya sağlık hizmetlerinde, dini çevrelerde ya da aile içinde ortaya çıkabiliyor.

Amaç, kişinin cinsel yönelimini, cinsiyet kimliğini veya cinsiyet ifadesini değiştirmek.

Depresyon ve ağır psikolojik sorunlara yol açabiliyor

Federal Hükûmet, bu uygulamaların kişiye ciddi zarar verebileceğini belirtiyor.

Rapora göre dönüşüm girişimleri bazı kişilerde yoğun psikolojik sıkıntıya, kaygı ve depresyona neden olabiliyor. Kişinin özsaygısını ve sosyal ilişkilerini de olumsuz etkileyebiliyor.

Hükûmet bu nedenle söz konusu uygulamalara karşı tutumunun açık olduğunu ve bunları kabul etmediğini vurguluyor.

Mevcut yasalar koruyor ancak kantonlarda kurallar farklı

İsviçre hükûmetine göre mevcut ceza, medeni hukuk ve sağlık mesleklerine ilişkin düzenlemeler dönüşüm uygulamalarına karşı hâlihazırda geniş bir koruma sağlıyor.

Buna rağmen bazı kantonlar kendi idari veya cezai düzenlemelerini yürürlüğe koydu. Bazıları ise yeni yasalar hazırlamaya başladı.

Bu durum ülkenin farklı bölgelerinde farklı koruma düzeylerinin ortaya çıkmasına yol açıyor.

Federal hükûmet, bu nedenle tüm İsviçre’de geçerli, daha açık ve ortak bir düzenlemenin anlamlı olabileceği görüşünde.

Cezai yasak Parlamento’nun önünde

Dönüşüm uygulamalarının özel olarak suç haline getirilmesi için ise Federal Hükûmet tek başına harekete geçemiyor. Bunun için Parlamento’nun açık bir yetkilendirme yapması gerekiyor.

Parlamento gündeminde bu konuda hazırlanan bir önerge bulunuyor. Önerge, LGBTİQ+ kişilere yönelik dönüşüm uygulamalarının ceza hukuku kapsamında yasaklanmasını ve yaptırıma bağlanmasını istiyor.

Bundan sonraki adımı Eyaletler Meclisi Hukuk İşleri Komisyonu belirleyecek.

Almanya, Fransa ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde de dönüşüm uygulamalarına karşı çeşitli yasal düzenlemeler bulunuyor. İsviçre hükûmeti, kantonlarda artan yasak girişimlerinin ve Avrupa’daki gelişmelerin ülke çapında ortak bir düzenleme ihtiyacını güçlendirdiğini değerlendiriyor.