İsviçre’de AB anlaşmaları tartışması: Halk desteği önde, partiler bölündü

İsviçre’de Avrupa Birliği ile ilişkileri yeniden düzenleyecek Bilaterale III anlaşma paketi siyasetin ana gündemine yerleşti. 20 Minuten ve Tamedia için yapılan Leewas anketine göre seçmenlerin yüzde 46’sı yeni AB anlaşmalarına ‘evet’ diyor. Karşı çıkanların oranı yüzde 40. Ancak çok sayıda seçmen hâlâ kararsız.

Anket, göçe üst sınır getirilmesini öngören 10 milyon girişiminin reddedilmesinden sonra yayımlandı. Bu sonuç, AB ile istikrarlı ilişkileri savunan kesimler tarafından yeni anlaşmalar için olumlu sinyal olarak yorumlandı.

Kanton çoğunluğu tartışması büyüyor

İsviçre’de asıl tartışma, AB anlaşmaları için yalnızca halk çoğunluğunun yeterli olup olmayacağı üzerinde yoğunlaşıyor. Ankete göre dar bir çoğunluk, halk oylamasında ‘evet’ oylarının fazla çıkmasını yeterli görüyor.

Ancak bazı partiler, yalnızca halk çoğunluğunun değil, kantonların çoğunluğunun da onay vermesi gerektiğini savunuyor. Bu ‘çifte çoğunluk’ şartı kabul edilirse, anlaşma paketinin geçmesi çok daha zorlaşacak. Hukukçular arasında da bu konuda görüş birliği bulunmuyor.

SVP: Halkın arkasından geçirmek istiyorlar

İsviçre Halk Partisi (SVP) Başkanı Marcel Dettling, seçmenlerin yüzde 80’inin AB anlaşmaları için halk oylaması istediğini belirterek bunun doğru olduğunu söyledi. Dettling’e göre ‘evet’ cephesi anlaşmaları parlamentodan hızla geçirip halkın iradesini devre dışı bırakmak istiyor.

SVP lideri, anlaşma paketini ‘boyun eğme sözleşmesi’ olarak nitelendirdi. Dettling, paketin İsviçre’nin kendi karar alma gücünü ve doğrudan demokrasisini zayıflatacağını savundu. Ona göre böyle kapsamlı bir AB anlaşması için zorunlu halk oylaması ve kanton çoğunluğu şartı olmalı.

SP: SVP halk çoğunluğundan korkuyor

Sosyal Demokrat Parti Eş Başkanı Cédric Wermuth ise anketteki desteği olumlu karşıladı. Wermuth, halkın 10 milyon girişimini reddederek AB ile ikili ilişkiler yolunu da teyit ettiğini söyledi.

Wermuth’a göre FDP ve Merkez Parti, kanton çoğunluğu tartışması üzerinden süreci bloke etmemeli. Anayasanın hangi durumlarda halk ve kanton çoğunluğunu zorunlu tuttuğunun açık olduğunu savunan Wermuth, Bilaterale III için böyle bir şart bulunmadığını söyledi.

SP’li siyasetçiye göre SVP ve müttefikleri halk çoğunluğundan korkuyor. Wermuth, “Çünkü halkın AB ile istikrarlı ilişkiler istediğini biliyorlar” diyerek kanton çoğunluğu talebinin esas amacının anlaşmaları engellemek olduğunu savundu.

FDP içinde farklı ses

FDP Eş Başkanı Benjamin Mühlemann, SVP’nin göç girişiminin reddedilmesini siyasi istikrar yönünde bir karar olarak değerlendirdi. Mühlemann’a göre seçmenler, İsviçre’nin refahı için kişi serbest dolaşımının ve güvenlik için Schengen/Dublin işbirliğinin değerini kabul etti.

Ancak Mühlemann, AB paketi hakkında kesin yargıya varmak için erken olduğunu söyledi. Parlamentonun anlaşmaları ayrıntılı biçimde incelemesi gerektiğini belirtti.

FDP’li siyasetçi kişisel görüş olarak, anlaşmaların İsviçre’nin anayasal düzenine açık biçimde temas ettiğini savundu. Bu nedenle halkın yanı sıra kantonların da söz sahibi olması gerektiğini düşünüyor. Bu tutum, FDP delegelerinin ekim ayında kanton çoğunluğuna karşı aldığı kararla tam örtüşmüyor.

Merkez Parti temkinli

Merkez Parti Başkanı Philipp Matthias Bregy ise daha temkinli konuştu. Bregy, şimdiden kampanya diliyle konuşmak yerine parlamentonun işini yapması gerektiğini söyledi. Ona göre anlaşmalar taktik hesaplarla değil, içerik açısından ciddi şekilde tartışılmalı.

Bregy, SVP’nin göç girişimine karşı yürütülen kampanyanın şeffaf ve dürüst bir tartışmanın önemini gösterdiğini belirtti. Merkez Parti liderine göre Bilaterale III konusunda da abartılı iyimserlik yerine, avantajlar ve dezavantajlar açıkça anlatılmalı.

Bregy, yeni anlaşmaların mevcut durumdan daha iyi olmadığını söyledi. Ancak asıl sorunun başka olduğunu vurguladı. Ona göre Bilaterale III olmazsa mevcut statükonun da korunması mümkün olmayabilir. Bregy, bu nedenle seçmenin şu soruya yanıt arayacağını söyledi; İsviçre ve özellikle ekonomisi, bu anlaşmalar olmadan ne kaybeder?

Oylama gelecek yılların en kritik başlığı olacak

Bilaterale III paketi, İsviçre’nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde önümüzdeki yılların en önemli siyasi dosyası olarak görülüyor. Anket sonuçları, anlaşmalara desteğin karşıtlıktan fazla olduğunu gösterse de kararsız seçmenler ve kanton çoğunluğu tartışması sürecin kaderini belirleyebilir.

SVP pakete sert biçimde karşı çıkarken, SP hızlı ilerleme istiyor. FDP ve Merkez Parti ise kendi içlerinde farklı eğilimler taşıyor. Bu nedenle AB anlaşmaları, İsviçre siyasetinde hem Avrupa’yla ilişkiler hem doğrudan demokrasi hem de göç tartışmasını aynı anda büyütecek görünüyor.