İsviçre medyasından yapay zekâ için ortak kural

İsviçre medya sektörü, yapay zekânın yayıncılıkta kullanımına ilişkin ortak bir ilke metni üzerinde uzlaştı. Blick’in haberine göre yeni yapay zekâ kodu, Luzern’de düzenlenen Swiss Media Forum kapsamında tanıtılıyor.

Metnin amacı, yapay zekânın medya kuruluşlarında sorumlu kullanılmasını sağlamak, şeffaflığı artırmak ve kamuoyunun medyaya duyduğu güveni korumak.

Girişime İsviçre Yayıncılar Birliği VSM, SRG, Keystone-SDA ve Ringier gibi önde gelen medya kuruluşları destek veriyor. Ringier grubuna Blick de dâhil.

“Güven medyanın en değerli varlığı”

VSM Başkanı Andrea Masüger, yapay zekânın medya için hem büyük fırsatlar hem de önemli riskler getirdiğini söyledi.

Masüger, “Güven, medyanın en değerli varlığıdır. Yapay zekânın hızlı gelişimi büyük fırsatlar sunuyor ama aynı zamanda zorluklar da yaratıyor. İsviçre medyası bu yapay zekâ koduyla, bu güveni korumak için sorumluluk üstlendiğini gösteriyor” dedi.

Sorumluluk medya kuruluşlarında kalacak

Yeni kod, gazetecilik ilkelerine göre içerik üreten, yayımlayan ya da yayınlayan tüm medya kuruluşlarına yönelik hazırlandı.

Metnin en önemli başlıklarından biri sorumluluk. Buna göre yayımlanan içeriklerden her zaman medya kuruluşları sorumlu olacak. İçeriğin insan tarafından mı, yoksa yapay zekâ sistemi yardımıyla mı üretildiği bu sorumluluğu değiştirmeyecek.

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanan içeriklerin ise açık biçimde belirtilmesi gerekecek.

Avrupa Konseyi metni temel alındı

İsviçre’de hazırlanan ilke metni, Avrupa Konseyi’nin yapay zekâ sözleşmesine dayanıyor. İsviçre Federal Konseyi’nin bu sözleşmeyi onaylamayı planladığı belirtiliyor.

SRG Genel Müdürü Susanne Wille, kamuoyunun İsviçre medyasına güvenebilmesinin büyük önem taşıdığını söyledi. Wille, “Bu yapay zekâ koduyla daha fazla şeffaflık için temel oluşturuyoruz” dedi.

Dört temel ilke belirlendi

Keystone-SDA CEO’su Hanspeter Kellermüller, yeni kodun dört ana ilkeye dayandığını açıkladı. Bunlar; kullanıcı bilgisi, demokratik süreçlerin korunması, veri güvenliği ve şeffaflık olarak sıralandı.

Kellermüller, bu ilkelerin iletişim piyasasında güven yaratmanın temeli olduğunu söyledi.

Yeni kurallara göre haberlerde kullanılan ve bir kişiyi ya da olayı gerçekmiş gibi gösteren yapay zekâ üretimi sesli veya görsel içerikler, yani deepfake niteliğindeki materyaller, kural olarak işaretlenecek. Yasa dışı içerikler ise kullanılamayacak.

Yapay zekâ sistemleriyle hazırlanan ya da düzenlenen içeriklerin doğruluğu uygun biçimde kontrol edilecek. Tamamen otomatik olarak üretilen ve denetlenmeden yayımlanan içerikler de açıkça belirtilecek.

Kullanıcılarla etkileşim kuran ve insanla karıştırılabilecek yapay zekâ sistemlerinin de işaretlenmesi zorunlu olacak.

Bağımsız ombudsman devreye girecek

Kodun uygulanması için iki aşamalı bir denetim sistemi kurulacak. İlk aşamada medya kuruluşları içinde özel yapay zekâ başvuru noktaları oluşturulacak. Okurlar ve izleyiciler, soru ve şikâyetlerini önce bu birimlere iletebilecek.

Daha ciddi vakalar için bağımsız bir ombudsmanlık kurulacak. Bu birim her yıl şeffaflık raporu yayımlayacak.

VSM Direktörü Pia Guggenbühl, metnin değişen koşullara göre güncellenecek yaşayan bir belge olarak tasarlandığını söyledi. Guggenbühl, sektörün ortak çözüm için gösterdiği isteğin doğru yolda olunduğunu gösterdiğini belirtti.

Sektörden geniş destek

Özdenetim girişimine VSM’nin yanı sıra Médias Suisses, Media Svizzeri, İsviçre Özel Radyolar Birliği VSP, İsviçre Özel Televizyonlar Birliği VSPF ve Telesuisse de destek veriyor. MAZ Gazetecilik ve İletişim Enstitüsü de girişimi olumlu karşıladı.

Kalite etiketi hazırlanıyor

WEMF de bu süreçle bağlantılı olarak Responsible AI-Audit adı verilen yeni bir denetim sistemi ve kalite etiketi üzerinde çalışıyor.

Bu sertifika, medya kuruluşlarının yapay zekâyı sorumlu biçimde kullandığını göstermesini sağlayacak. Kuruluşlar böylece hem kamuoyuna hem de iş ortaklarına bu alandaki taahhütlerini belgeleyebilecek.