Basel’in maaştan vergi kesintisi planı şimdi Zürih’in gündeminde

İsviçre’de vergi borçları yaygın bir sorun hâline gelirken, Basel’in kabul ettiği yeni model Zürih için de örnek oldu. Tages-Anzeiger’in haberine göre Zürih’te 3 siyasetçi, çalışanların maaşlarından doğrudan vergi kesintisi yapılmasını sağlayacak bir düzenleme hazırladı.

Basel-Stadt kantonunda seçmenler pazar günü bu modele yüzde 53,4 oyla onay verdi. Böylece İsviçreli çalışanlar, isterlerse brüt maaşlarının yüzde 10’unu doğrudan vergi dairesine aktarabilecek.

Yabancılar için zaten uygulanıyordu

İsviçre’de yabancı çalışanlar için maaştan vergi kesintisi uzun süredir uygulanıyor. Basel’de kabul edilen yeni model ise bunu İsviçreli çalışanlar için de gönüllü hâle getiriyor.

Amaç, kişilerin yıl sonunda yüksek vergi borçlarıyla karşı karşıya kalmasını önlemek. Böylece vergi yükünün aylara yayılması ve borç birikmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Vergi borcu en yaygın borç türü

İsviçre’de 2024 yılında neredeyse her 10 kişiden 1’i vergi borcu bulunan bir hanede yaşadı. Vergi borçları ülkede en yaygın borç türü olarak öne çıktı.

Bunu ödenmemiş sağlık sigortası primleri ve kredi borçları izledi. Basel’deki bütçe ve borç danışmanlık merkezi Plusminus’un raporuna göre maaştan doğrudan vergi kesintisi, orta ve uzun vadede hem vergi borçlarını hem de toplam borçluluğu azaltabilir.

Zürih’te girişim hazırlandı

Bu nedenle Zürih kantonunda SP’den Mandy Abou Shoak, AL’den Judith Stofer ve EVP’den Andrea Grossen-Aerni benzer bir modelin uygulanmasını istiyor.

3 siyasetçi, Basel’deki oylama öncesinde bir parlamento girişimi hazırladı. Sonucun belli olmasının ardından girişimi pazartesi günü sundular.

Öneri, Basel modeline dayanıyor. Buna göre 50’den fazla çalışanı bulunan şirketler, çalışanların maaşından belirli bir oranı keserek doğrudan vergi dairesine aktaracak.

İstemeyen itiraz edecek

Modelde çalışanların sisteme otomatik dahil edilmesi öngörülüyor. Ancak maaşından vergi kesintisi yapılmasını istemeyenlerin aktif olarak itiraz etmesi gerekecek.

Kesinti oranının ne kadar olacağı ise henüz netleşmedi.

Gözler Yeşiller ve GLP’de

Girişimin Zürih Kantonal Meclisi’nde ilerleyebilmesi için en az 60 milletvekilinin desteği gerekiyor. SP, AL ve EVP’nin toplam sandalye sayısı 48’de kalıyor.

Bu nedenle Yeşiller ve GLP’nin tutumu belirleyici olacak. Yeşiller girişime imza atmak istemiyor, ancak öneriye destek verebilecekleri belirtiliyor. 23 sandalyeye sahip GLP’nin tavrı ise henüz net değil.

Daha önce federal düzeyde reddedilmişti

Benzer bir gönüllü kaynak vergisi modeli daha önce federal düzeyde de gündeme gelmişti. Ancak 2023’te Ständerat’ta ilerleme sağlanamadı.

SVP ve FDP düzenlemeye karşı çıkmıştı. Karşı çıkanlar, işverenler için ek bürokrasi doğacağı uyarısında bulunmuştu. Uygulamanın pratikte nasıl işleyeceği konusunda da soru işaretleri dile getirilmişti.

FDP’li Ständerat üyesi Andrea Caroni, o dönem böyle bir yolu daha çok zaten mali sorunu az olan kişilerin kullanacağını savunmuştu. Ayrıca vergi mükelleflerinin bugün de düzenli ödeme talimatıyla vergi dairesine para aktarabildiğini ve vergilerini taksitle ödeyebildiğini hatırlatmıştı.

Buna rağmen Basel’deki halk oylamasının ardından tartışma yeniden güç kazandı. Zürih’teki girişim, vergi borçlarının önlenmesi için maaştan doğrudan kesintinin kantonlar düzeyinde daha yaygın hâle gelip gelmeyeceğini gösterecek.