Borçlanma maliyeti 30 yılın zirvesine yaklaştı: Bütçede vergi artışı baskısı

İngiltere’de devletin borçlanma maliyetlerinin yaklaşık 30 yılın en yüksek seviyesine çıkması, yeni hükûmetin ekonomi planları üzerindeki baskıyı artırdı. Sky News’un haberine göre yükselen petrol fiyatları ve İran savaşındaki gerilimin yeniden tırmanması küresel tahvil piyasalarını etkiledi.

İngiltere’nin 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 5,24’e, 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,87’ye yükseldi. Uzmanlar, bu tablonun 28 Ekim’de açıklanacak bütçe öncesinde hükûmetin hareket alanını ciddi biçimde daralttığını belirtiyor.

Uzman: Mali durum son derece rahatsız edici

XTB Araştırma Direktörü Kathleen Brooks, İngiltere’nin mevcut mali durumunu “son derece rahatsız edici” olarak tanımladı.

Brooks’a göre piyasalarda İngiltere Merkez Bankası’nın gelecek yıl temmuz ayına kadar üçten fazla faiz artışına gidebileceği fiyatlanıyor. İlk artışın kasım ayında yapılabileceği, politika faizinin gelecek yıl şubat ayında yüzde 4,26’ya ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Böyle bir gelişme yalnızca devletin borçlanma maliyetini değil, hane halkının giderlerini de artırabilir.

Konut kredileri de pahalanabilir

Tahvil faizlerindeki yükselişin konut kredilerine de yansıması bekleniyor. İngiltere’de mortgage faizleri devlet tahvili getirilerindeki değişimlerden doğrudan etkilenebiliyor.

Borçlanma maliyetlerinin uzun süre yüksek kalması halinde yeni konut kredilerinin ve sabit faiz süresi sona eren mevcut kredilerin daha pahalı hale gelmesi bekleniyor.

Bu durum, yaşam maliyeti krizi nedeniyle zaten baskı altında bulunan haneler için yeni bir mali yük anlamına gelebilir.

Hükûmetin faiz faturası 6 milyar sterlin arttı

Borçlanma maliyetlerindeki yükseliş kamu bütçesini de doğrudan etkiliyor.

Brooks’un hesaplamasına göre ilkbahardan bu yana yaşanan faiz artışı nedeniyle İngiltere’nin yalnızca borç faizlerine ödeyeceği tutar, mevcut Parlamento döneminin sonuna kadar 6 milyar sterline kadar artabilir.

Brooks, bunun Maliye Bakanı John Healey’nin ekim ayında açıklayacağı bütçede kapatmak zorunda kalacağı büyük bir açık yarattığını söyledi.

Burnham harcama sözü verdi

Başbakan Andy Burnham, göreve geldikten sonra özellikle yaşam maliyetlerini azaltmak ve savunmayı güçlendirmek için kamu harcamalarını artırmayı planladığını açıklamıştı.

Burnham ayrıca savunma harcamalarını 2030 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3’üne çıkarma taahhüdünü yineledi.

Ancak tahvil faizlerindeki yükseliş, bu planların finansmanını daha pahalı hale getiriyor. Devletin borçlanmak için daha fazla faiz ödemesi, diğer kamu harcamalarına ayrılabilecek paranın azalması anlamına geliyor.

Vergi artışına kapıyı kapatmadı

Burnham, Başbakan olarak katıldığı ilk Parlamento soru oturumunda gelecekte vergi artışı yapılıp yapılmayacağı sorusuna net yanıt vermedi.

Muhafazakâr Parti Lideri Kemi Badenoch’un soruları üzerine Burnham, ilk adımlarında vergileri düşürdüğünü ancak bütçeyi Parlamento’daki soru oturumunda açıklamayacağını söyledi.

Başbakan böylece 28 Ekim bütçesinde yeni vergi artışlarının gündeme gelebileceği ihtimalini dışlamadı.

Hükûmet: Mali disiplin şart

İşçi Partisi Başkanı ve Kadın ve Eşitlik Bakanı Bridget Phillipson da küresel gelişmelerin İngiltere ekonomisi üzerinde önemli baskı oluşturduğunu kabul etti.

Phillipson, hükûmetin kamu hizmetlerine yatırım yapabilmek için güçlü bir ekonomiye ihtiyaç duyduğunu belirtti. Bütçenin yatırımcıların güvenini koruması gerektiğini de vurguladı.

Hükûmet vergi artışları hakkında şimdilik ayrıntı vermiyor. Ancak yükselen faizler ve büyüyen borç faturası nedeniyle 28 Ekim bütçesinin Burnham hükûmetinin ilk büyük ekonomik sınavı olması bekleniyor.