Yasal esrar kaçak piyasayı bitirmedi

Hollanda’da esrar üretimi ve satışını tamamen denetim altına almayı amaçlayan deneyin ilk sonuçları açıklandı. Araştırmacılara göre yasal üretime geçilmesine rağmen yasa dışı esrar piyasası ortadan kalkmadı.

Deneye katılan belediyeler ile katılmayan bölgeler arasında şu aşamada belirgin bir fark görülmüyor. Araştırmacılar ise henüz kesin sonuçlara varmak için erken olduğu uyarısında bulunuyor.

Fiyat için yasa dışı satıcıya gidiyorlar

Araştırma kapsamında esrar kullanan kişilere de alışveriş tercihleri soruldu. Katılımcılar, coffeeshop dışında yasa dışı yollardan esrar satın almalarının en önemli nedenlerinden birinin fiyat olduğunu söyledi.

Bir başka neden ise yasa dışı piyasadan tek seferde daha fazla miktarda ürün satın alınabilmesi. Bu durum, yalnızca yasal ürün sunulmasının kaçak piyasayı ortadan kaldırmaya yetmediğini gösteriyor.

Esrar ucuzladı, haşhaş pahalandı

Deneye katılan belediyelerde esrar fiyatlarının diğer bölgelere kıyasla daha hızlı düştüğü tespit edildi. Haşhaşta ise tam tersi bir tablo ortaya çıktı. Deney bölgelerinde haşhaş fiyatları diğer belediyelere göre daha hızlı yükseldi.

Hükûmet daha önce de yasal haşhaş üretiminin yeterli seviyeye ulaşmasında sorun yaşandığını açıklamıştı.

10 belediyede uygulanıyor

Hollanda’nın “kapalı coffeeshop zinciri deneyi” olarak adlandırdığı uygulama 10 belediyede yürütülüyor. Deneyin mevcut aşaması Nisan 2025’te başladı. Bu belediyelerdeki coffeeshopların yalnızca hükûmet tarafından belirlenen üreticilerin yetiştirdiği ve denetlenen esrar ürünlerini satması gerekiyor.

Amaç, üretimden coffeeshopta satışa kadar bütün zincirin yasal ve kontrol edilebilir hale getirilip getirilemeyeceğini görmek.

Hollanda’da coffeeshoplarda esrar satışı belirli koşullarla uzun süredir tolere ediliyor. Ancak ürünün yetiştirilmesi ve coffeeshoplara tedarik edilmesi normal sistemde yasa dışı.

Bakanlar: Başlangıç sorunları yaşandı

Adalet Bakanı David van Weel ile Sağlık Bakanı Sophie Hermans, deney başladıktan sonraki ilk değerlendirme raporunu Temsilciler Meclisi’ne gönderdi. Bakanlar, sistemin özellikle ilk döneminde bazı sorunlarla karşılaşıldığını kabul etti. En önemli problemlerden biri yeterli ve çeşitli haşhaş arzının sağlanamaması oldu.

Bakanlar da araştırmacılar gibi mevcut verilerin deneyin başarılı veya başarısız olduğunu söylemek için yeterli olmadığını vurguladı.

Nihai karar 2028’de

Araştırmada yalnızca satış rakamları incelenmiyor. Yasal üretimin suç oranlarına, kamu güvenliğine, halk sağlığına ve yasa dışı ticarete etkileri de takip ediliyor.

Hollanda hükûmeti, elde edilen sonuçları değerlendirdikten sonra esrar politikasının geleceği konusunda 2028 yılında kesin bir tutum belirlemeyi planlıyor.

İlk bulgular ise yasal ve denetlenen ürünlerin piyasaya girmesine rağmen fiyat avantajı sürdüğü sürece yasa dışı satıcıların müşterilerini tamamen kaybetmediğini gösteriyor.