Konut hedefleri tutmadı: Planların dörtte biri gerçekleşmedi

Hollanda’da belediyeler, 2022–2026 döneminde planladıkları yeni konutların önemli bölümünü tamamlayamadı. NOS’un bölgesel yayın kuruluşlarıyla yaptığı araştırmaya göre, dört yılda inşa edilmesi hedeflenen 357 binden fazla konutun 264 bini teslim edildi. Bu, hedeflerin yüzde 74’ünün gerçekleştiği anlamına geliyor.

Konut açığı, 18 Mart’taki yerel seçim kampanyalarının da başlıca gündemlerinden biri. Dört yıl önce kurulan belediye yönetimleri, koalisyon anlaşmalarında ya da konut vizyon belgelerinde güçlü inşaat taahhütleri vermişti.

Belediyeler arasında büyük fark

Performans belediyeden belediyeye değişiyor. Zoeterwoude dört yılda 215 konut hedeflemişti, 642 konut tamamladı. Belediye bu başarıyı bölge, eyalet ve müteahhitlerle iyi iş birliğine bağlıyor. Utrecht’e bağlı Oudewater’da 120 hedefe karşılık 329 konut teslim edildi.

Buna karşılık Montfoort, 2030’a kadar 430 konut planlamasına rağmen şimdiye dek yalnızca 30 konut üretebildi. Belediye, süreci yetersiz bulduğunu ve konut inşasını hızlandıracak yasal değişiklik çağrısı yaptığını açıkladı.

Enkhuizen’de 2022 koalisyon anlaşmasındaki 400 konut hedefinin sadece 57’si tamamlandı. Belediye, fizibilite ve uygulama araştırmalarının beklenenden uzun sürmesini ve inşaat planlarına karşı açılan davaları gecikme nedeni olarak gösterdi. Rheden, Waterland, Heemstede ve Bloemendaal da geride kalan belediyeler arasında.

Genel tablo nasıl?

Soruları yanıtlayan belediyelerin yüzde 61’i takvimin gerisinde. Yüzde 17’si vaat edilen seviyeyi yakaladı, yüzde 13’ü ise hedefi belirgin biçimde aştı. Buna karşın belediyelerin yüzde 82’si kendi performansını ‘yeterli ya da iyi’ olarak değerlendiriyor. Yetkililer, süreçte çok sayıda engelle karşılaşıldığını savunuyor.

Bölgesel olarak en başarılı il Friesland oldu; planların yüzde 90’ından fazlası tamamlandı. Noord-Holland ve Utrecht’te ise vaat edilen konutların yüzde 70’inden azı inşa edildi.

Gecikmelerin başlıca nedenleri

En sık gösterilen neden, komşuların itiraz ve temyiz süreçleri. 80’den fazla belediye, uzun süren hukuki prosedürlerin projeleri ertelediğini bildirdi. Krimpen aan den IJssel Belediyesi, imar planlarına açılan davaların inşaat başlangıcını uzun süre durdurduğunu belirtti. Wageningen’de iki büyük proje Danıştay süreçleri nedeniyle iki yıl gecikti.

İkinci büyük engel stikstof olarak bilinen azot emisyonu düzenlemeleri. 64 belediye, değişen ulusal politikaların belirsizlik yarattığını söyledi. Natura 2000 alanlarına yakın Bloemendaal, bu nedenle yeterli konut üretemediğini bildirdi. Pijnacker-Nootdorp ise Natura 2000 dışında olduğu için takvime uyabildiğini açıkladı.

Ayrıca artan inşaat ve malzeme maliyetleri, dolu elektrik şebekesi ve personel eksikliği de gecikmeler arasında sayıldı. İzin ve ruhsat süreçlerinin uzunluğu da önemli bir faktör olarak öne çıktı.

Başarının iki anahtarı

Hedefini aşan 37 belediyede iki ortak unsur dikkat çekiyor; net ve kararlı bir konut politikası ile güçlü iş birliği. Hillegom Belediyesi, “Yatırım iklimi için politika netliği şart” değerlendirmesini yaptı. Simpelveld ve Pekela belediyeleri ise ‘evet, ama şartlı’ yaklaşımıyla paydaşlarla güvene dayalı çalışma modelinin etkili olduğunu vurguladı.

Araştırma, konut açığının giderilmesi için yalnızca hedef koymanın yetmediğini; hukuki, çevresel ve idari engellerin de hızla ele alınması gerektiğini gösteriyor.