Hollanda’da sosyal güvenlik pazarlığı yeniden başladı

Hollanda’da hükûmet, işveren örgütleri ve sendikalar aylar süren gerilimin ardından yeniden görüşmelere başladı. Taraflar, ülke ekonomisinin geleceği ve sosyal güvenlik sistemindeki sorunlara çözüm bulmak amacıyla Catshuis’te bir araya geldi.

NOS’un haberine göre sendikalar, emeklilik, işsizlik ve iş göremezlik yardımlarında planlanan tasarruflara tepki göstererek daha önce görüşmelerden çekilmişti. Hükûmetin AOW, WW ve WIA kapsamındaki kesintileri bütçeden çıkarmasının ardından sendikalar yeniden masaya dönme kararı aldı.

Yapay zekâ ve yaşlanan nüfus da masada

Hükûmet, işveren ve sendikalardan yalnızca sosyal güvenlik sistemi için değil, Hollanda ekonomisinin geleceği için de ortak bir plan hazırlamalarını istiyor.

Gündemde nüfusun yaşlanması, yapay zekâ nedeniyle bazı işlerin ortadan kalkma ihtimali ve hastalık nedeniyle iş gücü piyasasından ayrılanların sayısındaki artış bulunuyor.

Taraflar, ekonomik büyümenin sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğu konusunda büyük ölçüde hemfikir. Ancak bunun nasıl sağlanacağı konusunda görüş ayrılıkları sürüyor.

Bütçede 2,4 milyar avroluk açık oluştu

Hükûmetin daha önce planlanan sosyal güvenlik kesintilerini kaldırması bütçede 2,4 milyar avroluk açık yarattı.

Maliye Bakanı Eelco Heinen, geçen hafta yaptığı açıklamada bu sorunun görmezden gelinemeyeceğini söyledi. Heinen, "Faturalar yokmuş gibi davranınca ortadan kaybolmuyor. Öyle ya da böyle reform yapmak gerekecek" dedi.

Hükûmet, işverenler ve sendikalarla yapılacak görüşmelerin sonunda yeni tasarruf önlemlerini de içeren bir anlaşma çıkmasını bekliyor.

Bütçedeki açığın 1,2 milyar avroluk bölümü şimdilik Eğitim Bakanlığı bütçesine aktarılmış durumda. Görüşmelerden yeterli tasarruf çıkmaması halinde koalisyonun ilkbaharda yeni kesintileri değerlendirmesi bekleniyor.

WIA sistemi değişebilir

Görüşmelerin en önemli başlıklarından biri, uzun süreli hastalık veya iş göremezlik nedeniyle verilen WIA yardımı.

Hem işverenler hem de sendikalar mevcut sistemin fazla karmaşık olduğu görüşünde. WIA yardımına hak kazanılıp kazanılmadığı doğrudan hastalığa göre değil, kişinin sağlık sorunu nedeniyle ne kadar gelir kaybettiğine göre belirleniyor.

Bu hesaplamalarda son yıllarda çok sayıda hata yapıldığı belirtiliyor. Ayrıca yüksek gelirlilerin WIA yardımına hak kazanma ihtimalinin daha yüksek olması da sistemin tartışılan yönlerinden biri.

Sağlık değerlendirmesi yapan doktorların yetersizliği nedeniyle başvurularda uzun bekleme süreleri de yaşanıyor.

WIA’ya girenlerin sayısı hızla arttı

İşverenler, iş göremezlik yardımı alanların sayısındaki artıştan endişeli.

Hollanda Çalışan Sigortaları Kurumu UWV, 2018 yılında 41 bin 400 yeni WIA başvurusunu kabul etmişti. Bu sayı 2025’te 71 bin 300’e yükseldi.

Sendikalar ise çalışanların giderek daha ileri yaşlara kadar çalışmak zorunda kaldığına dikkat çekiyor. Bu nedenle emekliliğe yaklaşan çalışanlarda sağlık sorunlarının ve iş göremezliğin arttığını savunuyorlar.

Sendikalara göre işverenler de çalışanların hastalanmasını ve uzun süre işten uzak kalmasını önlemek için yeterli önlem almıyor.

İşverenler hastalıkta maaş ödeme süresini tartışmaya açtı

İşveren tarafı ise başka bir değişiklik istiyor. Hollanda’da işverenler, hastalanan çalışanların ücretini uzun süre ödemekle yükümlü.

İşveren örgütleri bu sürenin çok uzun olduğunu ve şirketler üzerinde ağır mali yük oluşturduğunu savunuyor. Bu nedenle hastalık dönemindeki maaş ödemeleri de görüşmelerin gündeminde olacak.

Sendikalar ise işverenlerin çalışanların sağlığını korumak, mesleki eğitim sağlamak ve iş gücü kaybını önlemek konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.

Anlaşma aylar sürebilir

Hükûmet, tarafların kapsamlı bir 'sosyal anlaşmaya' ulaşmasını hedefliyor. Maliye Bakanı Heinen ilkbaharı önemli bir tarih olarak gösterse de sendikalar acele etmeyeceklerini belirtiyor.

Sendikalara göre Noel’den önce bir anlaşmaya ulaşılması mümkün görünmüyor. Müzakerelerin birkaç ay, hatta iki yıla kadar sürebileceği belirtiliyor.

Tarafların tek bir büyük anlaşma yerine hastalık izinleri, iş gücü piyasası ve ekonomik büyüme gibi alanlarda ayrı ayrı anlaşmalar yapması da seçenekler arasında.