Hollanda’da 425 bin evin temeli risk altında

Hollanda’da aylardır süren aşırı kuraklık, konutların temellerinde ciddi hasarlara yol açıyor. Duvarlarda çatlaklar oluşurken kapı ve pencereler sıkışıyor. Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda yüz binlerce evde benzer sorunların ortaya çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

NOS’un haberine göre Deltares ve TNO’nun hesaplamaları, Hollanda’da yaklaşık 425 bin evin halihazırda temel sorunu yaşadığını veya kısa süre içinde yaşayabileceğini gösteriyor.

KCAF Vakfı ise iklim değişikliğinin etkisiyle yaklaşık 30 yıl içinde risk altındaki yapı sayısının 687 bine ulaşabileceğini öngörüyor.

Kuraklık toprağı küçültüyor, evler hareket ediyor

Sorunun önemli nedenlerinden biri, uzun süre yağmur yağmadığında killi toprağın kuruyarak küçülmesi.

Deltares’ten zemin çökmesi uzmanı Otto Levelt, özellikle sığ temelli ve killi toprak üzerine inşa edilmiş evlerin risk altında olduğunu söyledi. Toprak küçüldükçe binanın altında hareket oluşabiliyor.

Bunun sonucunda duvarlarda çatlaklar meydana gelebiliyor, kapı ve pencereler sıkışabiliyor. Levelt, 2018’de yaşanan büyük kuraklıkta da benzer bölgelerde temel sorunlarının arttığını hatırlattı.

Kazıklı evlerde çürüme riski var

Tehlike yalnızca sığ temelli evlerle sınırlı değil.

Yeraltı su seviyesinin fazla düşmesi halinde ahşap kazıklar üzerine inşa edilen binalarda da sorun yaşanabiliyor. Kazıkların uzun süre kuru kalması çürümeye yol açabiliyor ve zamanla binanın dengesini bozabiliyor.

Uzun süreli kuraklığın ardından gelen şiddetli yağışlar da ayrı bir risk oluşturuyor. Zeminin çökmesiyle yeraltı suyuna yaklaşan evlerde nem, küf ve su baskını sorunları yaşanabiliyor.

Uzmanlara göre iklim değişikliği nedeniyle uzun kuraklık dönemleri ile şiddetli yağışların peş peşe görülmesi daha sık hale gelecek.

Onarım faturası on binlerce avroya çıkabiliyor

Temel hasarlarının onarılması ev sahiplerine ağır mali yük getiriyor. Bazı binalarda masraf on binlerce avroya kadar çıkabiliyor.

Hollanda Finansal Piyasalar Otoritesi’nin daha önce yaptığı hesaplamaya göre temel sorunu bulunan bütün evlerin onarılması halinde toplam maliyet 11 milyar avroyu aşabilir.

Bazı ev sahipleri kredi veya konut kredilerini artırarak bu masrafı karşılayabiliyor. Ancak yaklaşık 75 bin ev sahibinin onarım bedelini karşılayabilecek mali imkâna sahip olmadığı tahmin ediliyor.

Üstelik bu tür temel hasarları çoğu durumda sigorta kapsamında bulunmuyor.

Ev satarken temel riski rapora giriyor

Sorun Hollanda’daki konut piyasasını da doğrudan etkiliyor.

1 Nisan’dan bu yana bir ev satılırken hazırlanan ekspertiz raporunda binanın temel durumuna ilişkin bir risk değerlendirmesinin de bulunması gerekiyor.

Ancak çoğu ev sahibi binasının temelinin gerçek durumunu bilmiyor. Raporlarda da çoğu zaman yalnızca binanın bulunduğu bölgeye göre genel bir risk tahmini yapılabiliyor.

KCAF Direktörü Frank van Lier, her konut için kapsamlı bir 'ev pasaportu' hazırlanmasını öneriyor. Böylece binanın temeli dahil teknik geçmişine ilişkin bilgilerin tek yerde toplanabileceğini savunuyor.

Hasarların yüzde 30’u önlenebilir

Uzmanlar, erken müdahaleyle temel sorunlarının önemli bölümünün önlenebileceğini düşünüyor.

KCAF’a göre risk altındaki evlerin yaklaşık yüzde 30’u zamanında alınacak önlemlerle kurtarılabilir.

Killi zeminin kurumasını önlemek için toprağın örtülmesi, ev çevresinde damla sulama sistemlerinin kullanılması ve yeni binaların daha derin temeller üzerine kurulması önerilen yöntemler arasında.

Konut sahiplerini temsil eden Vereniging Eigen Huis ise hükûmetin mali destek sağlamasını istiyor. Kuruluşa göre ev sahiplerinin temel sorunlarına yol açan iklim ve yeraltı suyu koşullarını kontrol etmesi mümkün değil ve ortaya çıkan maliyet tek başına vatandaşların üzerine bırakılamaz.