Hollanda bütçesine 'milimetrik muhasebe' eleştirisi

Hollanda'da Jetten hükûmetinin ilk bütçesi ekonomistlerin eleştirilerine neden oldu. Hükûmet, orta vadede ekonomiye yatırım yapmayı hedeflediğini açıklasa da Parlamento'da yeterli desteği sağlayabilmek için 2027'de hanelerin alım gücünü destekleyecek bir dizi kısa vadeli önleme yöneldi.

NOS'un haberine göre bunlardan biri, akaryakıtta uygulanan vergi indiriminin bir yıl daha uzatılması. Hükûmet bu ve benzeri önlemler sayesinde ortalama bir hanenin alım gücündeki kaybın yüzde 0,1 ile sınırlı kalacağını hesaplıyor.

Ancak bu tahmin, enflasyonun Hollanda Ekonomik Politika Analiz Bürosu'nun öngördüğü yüzde 2,7 seviyesinde kalmasına dayanıyor.

Rabobank enflasyonu yüzde 3,8 bekliyor

Rabobank Başekonomisti Hugo Erken'e göre bu tahmin şimdiden gerçekçiliğini kaybetmiş durumda. Erken, Orta Doğu'daki savaşın sürmesi ve enerji fiyatlarının yüksek kalması nedeniyle 2027'de Hollanda'da enflasyonun yüzde 3,8'e ulaşabileceğini söylüyor.

Rabobank'ın hesaplamasına göre yüksek enerji maliyetleri zamanla gıda, sanayi ürünleri, ücretler ve hizmet fiyatlarına da yansıyacak. Bu durumda ortalama bir hanenin alım gücü yüzde 0,1 değil, yüzde 0,8 azalabilir.

Erken, hükûmetin kısa vadeli önlemlerle alım gücünü belirli bir seviyede tutmaya çalışmasını da sorguluyor. Enerji fiyatlarının büyük ölçüde Hollanda'nın kontrolü dışında olduğunu belirten ekonomist, bu nedenle geçici desteklerin etkisinin sınırlı kalacağını düşünüyor.

'Para konutların yalıtımına harcanabilirdi'

Amsterdam Üniversitesi Profesörü Arnoud Boot da akaryakıt vergisindeki indirimin uzatılmasını eleştirdi. Boot'a göre bu kaynak, evlerin enerji yalıtımını daha uygun hâle getirmek için kullanılabilirdi.

Boot, enerji fiyatlarındaki belirsizliğin uzun süre devam edebileceğine dikkat çekerek kalıcı yatırımların haneleri gelecekteki fiyat şoklarına karşı daha iyi koruyacağını savundu.

Ekonomiste göre Hollanda siyaseti kısa vadede vatandaşların kayıplarını telafi etmeye çalışırken uzun vadeli ekonomik sorunları çözmekte zorlanıyor.

'Santimetrekare hesabı yapılıyor'

Boot, hükûmet ile Parlamento'nun bütçe tartışmalarını "santimetrekare üzerinde muhasebe yapmak" sözleriyle eleştirdi.

Ekonomiste göre Hollanda'nın konut krizi, çevre ve azot sorunu, enerji arzı ve savunma yatırımları gibi büyük sorunları bulunuyor. Ancak siyasi tartışmalar çoğu zaman bu sorunlara yönelik uzun vadeli stratejiler yerine tek tek bütçe kalemlerine odaklanıyor.

Boot, asıl sorunun Hollanda ekonomisinin küresel belirsizliklere karşı nasıl daha güçlü hâle getirileceği olması gerektiğini belirtti. Buna göre her yeni harcamanın da bu uzun vadeli hedefe katkısı üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.

3,3 milyar avroluk yatırım bankası kurulacak

Ekonomistlerin olumlu bulduğu bütçe adımlarından biri ise ulusal yatırım bankası planı oldu. Hükûmet bu kuruluş için 3,3 milyar avroluk başlangıç sermayesi ayırmayı planlıyor.

Yatırım bankasının hükûmetten bağımsız biçimde şirketlere kredi vermesi, hatta bazı genç şirketlere ortak olabilmesi öngörülüyor.

Rabobank'tan Erken, 3,3 milyar avroluk kamu sermayesinin özel sektörden ek yatırım çekebileceğini düşünüyor. Böylece büyük ekonomik yatırımların bütün maliyetinin devlet tarafından karşılanması gerekmeyecek.

Ancak Boot bu plan konusunda da temkinli. Yatırım bankasının henüz açık bir görevi ve hedefinin bulunmadığını belirten ekonomist, paranın hangi sektörlere ve hangi amaçlarla aktarılacağının önceden belirlenmesi gerektiğini söylüyor.

Boot'a göre aksi durumda milyarlarca avroluk kaynak da etkisiz harcamalara dönüşebilir.