Yeni gerilim: ABD İran gemisine saldırdı, Hürmüz yine kapandı

Umman Körfezi’nde yaşanan son müdahale, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesi yeniden tartışma konusu hâline getirdi. ABD ordusu, İran bayraklı bir yük gemisini durdurup kontrol altına aldığını açıkladı. İran ise bunu ateşkesin ihlali ve korsanlık olarak niteledi. İki haftalık ateşkes yenilenmezse çarşamba günü sona eriyor.

İranlı yetkililer, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmaması hâlinde kritik deniz taşımacılığı hattının kapalı kalacağı uyarısında bulunuyor.

Gemiye müdahale edildi

ABD Başkanı Donald Trump, İran bayraklı Touska adlı yük gemisinin Amerikan deniz ablukasını aşmaya çalıştığını söyledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da geminin Bandar Abbas yönüne ilerlediğini, mürettebata saatler boyunca uyarı yapıldığını, buna rağmen geri adım atılmadığını açıkladı.

Amerikan tarafına göre USS Spruance adlı savaş gemisi, daha sonra geminin makine dairesini ateşle devre dışı bıraktı. Ardından gemi ABD güçlerinin kontrolüne geçti.

İran’dan sert tepki

İran’ın en üst askerî komutanlığı olayı ateşkesin açık ihlali olarak değerlendirdi. İran devlet medyasına yansıyan açıklamalarda, müdahaleye karşı misilleme yapılacağı belirtildi. Tahran yönetimi ayrıca bu adımı korsanlık diye tanımladı. Böylece birkaç gün önce nispeten yumuşayan hava yeniden sertleşti.

İran Devrim Muhafızları, izin olmadan boğazdan geçmeye yönelik herhangi bir girişimin 'düşmanla iş birliği olarak değerlendirileceğini ve ilgili geminin hedef alınacağını' açıkladı.

Takip verilerine göre, kısa süreli açılma sırasında cumartesi sabahı birkaç petrol ve gaz tankeri boğazdan geçti ancak diğerleri geri çekildi ve öğleden sonra geç saatlerde su yolundan geçen gemi sayısı oldukça azaldı.

Hürmüz hattında tansiyon düşmüyor

Krizin merkezinde yine Hürmüz Boğazı bulunuyor. Dünya petrol taşımacılığının önemli bölümü bu dar geçitten yapılıyor. İran savaşıyla birlikte boğaz çevresindeki her askerî hareket, yalnızca bölgesel güvenliği değil, enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor.

ABD daha önce İran limanlarına giden ya da oradan çıkan gemilere yönelik deniz ablukası ilan etmişti. Son gemi müdahalesi de bu hattaki baskının daha da sertleştiğini gösterdi.

Yeni görüşmelere kapı kapandı

Olayın ardından diplomasi cephesinden de olumsuz mesaj geldi. Trump, Amerikan heyetinin Pakistan’da yeni görüşmelere katılacağını söylemişti. Ancak İran, şu aşamada ABD ile yeni bir müzakere turuna katılmayı planlamadığını duyurdu.

Bu gelişme, taraflar arasında yeni bir temas zemininin şimdilik oluşmadığını gösterdi.

Petrol ve güvenlik kaygısı büyüyor

Umman Körfezi ve Hürmüz çevresindeki gerilim, küresel enerji piyasalarında da baskıyı artırıyor. Petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatında kritik öneme sahip bu bölgede yaşanacak her yeni çatışma, fiyatları ve tedarik zincirini doğrudan etkileyebilecek risk taşıyor.

Son müdahale, ABD ile İran arasında ilan edilen ateşkesin sahada ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Tarafların dili sertleşirken, bölgedeki deniz trafiği ve enerji güvenliği üzerindeki baskı da artıyor.