Polen alerjisi olanlar dikkat: Fırtına geliyor!

Yaz fırtınaları havayı serinletse de polen alerjisi ve astımı olan kişiler için risk yaratabiliyor. Uzmanlar, özellikle çim polenlerinin yoğun olduğu dönemlerde görülen şiddetli fırtınaların astım krizlerini tetikleyebileceğini belirtiyor.

Bu tablo tıp literatüründe fırtına astımı olarak adlandırılıyor. Fırtına astımı, yüksek polen yoğunluğu ile güçlü fırtınaların aynı anda görülmesiyle ortaya çıkabiliyor.

En ağır örnek Avustralya’da yaşandı

Bu tür olayların en dikkat çekici örneği 2016’da Avustralya’nın Melbourne kentinde yaşandı. Bir fırtınanın ardından hastaneler kısa sürede doldu. 9 binden fazla kişi hırıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı nedeniyle tedavi gördü. 9 kişi hayatını kaybetti.

Bu olay, bugüne kadar bilinen en büyük fırtına astımı vakası olarak kabul ediliyor. Benzer olaylar daha önce İngiltere, İtalya, İran ve Kanada’da da kayıtlara geçti.

Almanya’da şu anda akut tehlike yok

Almanya’da bu ölçekte ağır fırtına astımı olayları şimdiye kadar nadir görüldü. Bu nedenle fırtına kaynaklı astım krizleri sistematik biçimde kayda geçirilmiyor.

Berlin Charité Alerji Araştırmaları Enstitüsü’nden alerji ve akciğer hastalıkları uzmanı Karl-Christian Bergmann, bazı hastaların özellikle fırtına başlarken ya da hemen sonrasında solunum şikâyetleriyle acile başvurduğunu belirtiyor.

Augsburg Üniversitesi’nde iklim ve çevre bilimci Annette Straub’un ekibi de Bavyera’da fırtına astımı üzerine araştırma yaptı. Çalışmada sağlık verileri, acil müdahale kayıtları, iklim verileri ve havadaki alerjenler incelendi. Sonuçlar, fırtınalar ile astım atakları arasında bağlantı olabileceğini gösterdi.

Ancak araştırmalarda önemli bir güçlük var. Fırtına astımı tek başına resmî bir tanı değil. Bu nedenle çalışmalara alerjik astım, ağır astım ve farklı nefes darlığı tanıları birlikte dâhil ediliyor.

Polenler neden tehlikeli hâle geliyor?

Fırtınaların sıcak aylarda alerjik kişilerde neden astım krizlerine yol açtığı tam olarak açıklanmış değil. Ancak uzmanların üzerinde durduğu güçlü bir ihtimal var.

Şiddetli rüzgârlar büyük miktarda çim polenini havaya kaldırıyor. Nemli havada bu polenler şişiyor, dengesizleşiyor ve parçalanıyor. Böylece çok küçük alerjen parçacıklar ortaya çıkıyor.

Bu parçacıklar normal polenlerden çok daha küçük. Bu nedenle solunum yoluyla bronşların derinlerine kadar inebiliyor. Alerjisi olan kişilerde de burada astım belirtilerini tetikleyebiliyor.

Elektrik yükü de etkili olabilir

Avustralya’daki Deakin Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir laboratuvar çalışması, fırtına sırasında oluşan elektrik yükünün de polenleri parçalayabileceğini gösterdi.

Araştırmacılar çim polenlerini özel bir deney odasına yerleştirdi ve fırtına bulutlarında oluşabilen statik elektrik alanlarını taklit etti. Sonuçlara göre polenler güçlü elektrik alanında, özellikle de yüksek nem altında daha fazla küçük parçacığa ayrıldı. Deney odasında oluşturulan yapay küçük şimşekler bu etkiyi daha da artırdı.

Ancak bu sonucun gerçek doğa koşullarında da aynı şekilde geçerli olup olmadığı henüz net değil.

Münih Teknik Üniversitesi ve Helmholtz Merkezi bünyesindeki Alerji ve Çevre Merkezi’nden toksikolog ve alerji araştırmacısı Jeroen Buters, laboratuvar bulgularına temkinli yaklaşıyor. Buters, bu küçük parçacıkların doğrudan çevrede de bulunup bulunmadığının gösterilmesi gerektiğini söylüyor.

Buters, “Bu bulunan ince parçacıkları birinin çevrede de bulduğunu görmek isterdim. Biz Münih’te bu küçük parçacıkları yedi yıl aradık ve hiç bulamadık” dedi. Ancak Münih’te çim poleni sezonunda çok sık fırtına yaşanmadığını da ekledi.

Gerçek koşullarda daha fazla araştırma gerekiyor

Uzmanlara göre fırtınalar sırasında sıcaklık, nem, rüzgâr hızı ve elektrik yükü gibi birçok etken aynı anda devreye giriyor. Bu koşulları laboratuvarda tam olarak canlandırmak kolay değil.

Bu nedenle fırtına astımı riskini daha iyi anlamak için gerçek doğa koşullarında daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Araştırmacılar yalnızca çim polenlerine değil, hava kirliliğine de dikkat çekiyor. Ozon, azot oksitler, ince toz parçacıkları ve küf sporları da astım belirtilerinin ortaya çıkmasında rol oynayabilir.

Alerjisi olanlar ne yapmalı?

Almanya’da fırtına astımı riski şu anda düşük görülüyor. Ancak iklim değişikliğiyle birlikte şiddetli fırtınaların artabileceği belirtiliyor. Aynı zamanda polen sezonu daha erken başlıyor, daha uzun sürüyor ve daha yoğun geçiyor.

Alerji araştırmacıları, saman nezlesi olan kişilerin yalnızca polen durumunu değil, fırtına uyarılarını da takip etmesini öneriyor.

Uzmanlara göre polen alerjisi olan kişiler fırtına sırasında kapalı alanlarda kalmalı. Ayrıca uygun hastalarda alerji aşısı olarak bilinen hiposensibilizasyon yöntemi de önleyici bir seçenek olabilir.

Bu yöntemde bağışıklık sistemi, alerjene düşük dozlardan başlayarak yavaş yavaş alıştırılıyor. Amaç, vücudun alerjene verdiği tepkiyi zaman içinde azaltmak.