Polonya Cumhurbaşkanı AB’nin 44 milyarlık kredisini reddetti

Polonya’da savunma yatırımları üzerinden yeni bir iktidar kavgası patladı. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, ülkenin Avrupa Birliği’nin SAFE programı kapsamındaki yaklaşık 44 milyar avroluk düşük faizli savunma kredisinden yararlanmasını sağlayacak yasayı veto etti. SAFE programı, AB ülkelerinin savunma kapasitesini artırmak için toplam 150 milyar avroluk kredi havuzu öngörüyor. Polonya, bu kaynağın en büyük alıcısı olmaya hazırlanıyordu.

Gerekçesi egemenlik

Nawrocki, güvenliğin dış karar mekanizmalarına bağlanamayacağını savundu. AB kredisini, Polonya’yı uzun vadeli dış borca ve Brüksel’e daha fazla bağımlılığa iten bir adım olarak gördüğünü söyledi. Hükûmet ise tam tersini düşünüyor. Başbakan Donald Tusk, veto kararının ülke adına kaçırılmış büyük bir fırsat olduğunu belirtti ve olağanüstü hükûmet toplantısı çağrısı yaptı.

Kavga yalnızca para değil

Tartışma, yalnızca finansman yöntemiyle sınırlı değil. Tusk’un AB yanlısı hükûmeti, bu kaynağın Rusya tehdidi karşısında Polonya’nın savunmasını hızla güçlendireceğini savunuyor. Nawrocki’ye destek veren milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi ise SAFE programını, Polonya’nın karar alanını daraltabilecek bir Avrupa hamlesi olarak görüyor. Bu yüzden Varşova, güvenlik gibi en kritik başlıklarda artık tek sesle konuşamıyor. 

Masada bir alternatif var

Nawrocki, AB kredisinin yerine yerli kaynaklara dayanan ayrı bir savunma planı da sundu. Bu modelde, Merkez Bankası’nın altın ve döviz rezervlerinden doğan kazançların savunma harcamalarına yönlendirilmesi öngörülüyor. Ancak hükûmet bu öneriye sıcak bakmıyor. Reuters’a göre Tusk cephesi, veto sonrası SAFE fonlarına ulaşmak için başka bir yol üzerinde de çalışıyor.

Asıl çatışma şimdi başlıyor

Bu veto, Polonya’da cumhurbaşkanı ile hükûmet arasındaki yetki ve yön tartışmasını daha da büyütecek gibi görünüyor. Bir yanda AB ile daha sıkı savunma işbirliği isteyen hükûmet, diğer yanda ulusal kontrol vurgusunu öne çıkaran cumhurbaşkanı var. Son karar, Polonya’nın savunma hattında yalnızca silah değil, siyasî yön tercihinin de belirleyici olacağını gösterdi.