Orta Doğu’daki savaş büyüyor: Almanya temkinli, fiyatlar baskı altında

Orta Doğu’daki savaş yeni ülkelere yayıldı. İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi de bölgedeki ABD ve İsrail bağlantılı hedeflere karşılık verdi. Çatışmalar Lübnan, Suudi Arabistan ve Kuveyt’e kadar uzandı. Kriz, küresel ticareti ve enerji piyasalarını da doğrudan etkilemeye başladı.

İran’da Tahran’ın kuzeyindeki devlet televizyonu IRIB binası İsrail tarafından hedef alındı. Kurum, merkezine yakın bölgede iki patlama yaşandığını doğruladı ancak yayınların sürdüğünü açıkladı. Kent genelinde savaş uçaklarının uçtuğu, bazı bölgelerde dumanların yükseldiği bildirildi. Resmî can kaybı açıklanmadı.

Lübnan’ın başkenti Beyrut da yeniden hava saldırılarına maruz kaldı. İsrail ordusu, hedefin Hizbullah’a ait komuta merkezleri ve silah depoları olduğunu öne sürdü. Lübnan hükûmetine göre karşılıklı saldırılarda en az 52 kişi hayatını kaybetti. Yaklaşık 29 bin kişi geçici barınma merkezlerine yerleştirildi.

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Saldırıda sınırlı hasar meydana geldi. Ras Tanura’daki petrol rafinerisi de hedef alındı. Saudi Aramco güvenlik gerekçesiyle üretimi geçici olarak durdurdu.

Kuveyt’te ABD Büyükelçiliği yerleşkesi insansız hava araçlarıyla vuruldu. Kuveyt ordusu, iki deniz piyadesinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Ayrıca bazı ABD askerî uçaklarının ‘dost ateşi’ sonucu düştüğü, mürettebatın kurtulduğu bildirildi.

Diplomatik çözüm ihtimali zayıflarken, çatışmanın daha geniş bir coğrafyaya yayılmasından endişe ediliyor.

Almanya operasyona katılmayacak

Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Almanya’nın İran’a yönelik askerî operasyonlara katılma niyeti bulunmadığını açıkladı. Ülkesinin bölgede bu tür operasyonlar için uygun üsleri ve askerî araçları olmadığını belirtti.

Wadephul, Alman askerlerinin Ürdün, Irak ve Lübnan’daki görevlerini sürdürdüğünü, saldırıya uğramaları hâlinde savunma amaçlı karşılık verebileceklerini söyledi. Ancak yeni bir askerî adımın gündemde olmadığını vurguladı.

İran’ın Avrupa’yı tehdit edebilecek menzilde balistik füze programını yeniden canlandırmasının somut bir risk oluşturduğunu belirten Wadephul, İran’ın Almanya’ya yönelik siber saldırılar ve Rusya’ya verdiği destek nedeniyle güvenlik tehdidi oluşturduğunu dile getirdi.

Enerji ve ticarette alarm

Çatışmaların en somut etkisi küresel ticarette görüldü. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin geçici olarak durması petrol ve gaz piyasalarını sarstı. Bu hat, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri.

Verband Deutscher Reeder’e göre Körfez’de yedi Alman şirketine ait 25 gemi risk altında. Hamburg merkezli Hapag-Lloyd bölge için savaş riski ek ücreti uygulamaya başladı.

Amsterdam borsasında doğal gaz fiyatı bir günde yüzde 25 arttı. Goldman Sachs, sevkiyatların bir ay durması hâlinde Avrupa’da gaz fiyatlarının iki katına çıkabileceği uyarısında bulundu.

QatarEnergy üretimi geçici olarak durdurdu. Petrol fiyatları haftanın başında yüzde 13 yükseldi. Uzmanlara göre çatışma uzar ve Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa Almanya’da litre fiyatı 2,60 avroya kadar çıkabilir.

Gıda ve seyahat de etkilenebilir

Almanya, Orta Doğu’dan hurma, kuru meyve, baharat ve bazı tarım ürünleri ithal ediyor. Sevkiyatlardaki aksama fiyatlara yansıyabilir.

Yükselen petrol fiyatları havacılığı da etkiliyor. Dubai ve Abu Dabi gibi merkezlere uçuşlarda yakıt ek ücretlerinin artabileceği belirtiliyor. Tur operatörleri kısa vadede büyük artış beklemese de uzmanlar savaşın süresinin belirleyici olacağını vurguluyor.

Çatışma uzadıkça enerji, ulaşım ve gıda fiyatlarında daha sert artış ihtimali güçleniyor. Almanya ise askerî olarak sahaya inmese de ekonomik etkilerden kaçamayacak gibi görünüyor.