Üniversitelerde işçi kıyımı: Her 10 çalışandan biri işini kaybedebilir

Avusturya'da hükûmetin üniversiteler için hazırladığı tasarruf bütçesi, yükseköğretim sisteminde büyük bir krize yol açtı. Üniversite yönetimleri, ayrılan kaynakların yetersiz olduğunu ve bu koşullarda çalışanların en az yüzde 10'unun işten çıkarılmasının gündeme geleceğini açıkladı. Bütçe nedeniyle bazı derslerin kaldırılması, akademik kadroların boş bırakılması ve araştırma projelerinin ertelenmesi de bekleniyor.

ORF'nin haberine göre Avusturya Üniversiteler Konferansı (uniko), dün Viyana'da düzenlediği basın toplantısında hükûmetin bütçe planını sert sözlerle eleştirdi. Üniversite temsilcileri, hükûmetin açıkladığı rakamların gerçeği yansıtmadığını ve mali tablonun olduğundan iyi gösterilmeye çalışıldığını savundu.

Üniversitelere 16 milyar avro ayrıldı ama yetmiyor

Avusturya hükûmeti, 2028-2030 yılları arasında üniversitelere toplam 16 milyar avro kaynak ayırmayı planlıyor. Hükûmete göre bu tutar, üniversite bütçesinin istikrarlı biçimde devam etmesini sağlayacak.

Ancak üniversite yönetimleri aynı görüşte değil. Üniversiteler Konferansı Başkanı Brigitte Hütter, açıklanan bütçenin gerçekte ciddi bir kaynak kaybı anlamına geldiğini söyledi.

Hütter, "Bu, sabit kalan bir bütçe değil. Gerçekte çok büyük bir kesinti söz konusu" dedi.

Üniversite temsilcilerine göre 16 milyar avroluk bütçe, önceki üç yıllık döneme kıyasla rakamsal olarak büyük ölçüde aynı seviyede kalıyor. Ancak enflasyon ve maaş artışları hesaba katıldığında üniversitelerin alım gücü önemli ölçüde azalacak.

Üniversiteler, yalnızca enflasyonun etkilerini karşılayabilmek için 18 milyar avroya ihtiyaç duyduklarını belirtiyor.

Üstelik açıklanan 16 milyar avronun içinde üniversite hastanelerindeki doktorların maaşları ve Linz'deki yeni üniversite projelerinin finansmanı da bulunuyor.

En az yüzde 10 işten çıkarma gündemde

Üniversite yönetimlerine göre mevcut bütçeyle faaliyetlerin aynı şekilde sürdürülmesi mümkün değil. Bu nedenle personel giderlerinin azaltılması ve çalışanların en az yüzde 10'unun işten çıkarılması ihtimali gündeme geldi.

Viyana Üniversitesi Rektörü Sebastian Schütze, özellikle genç akademisyenlerin risk altında olduğunu açıkladı.

Schütze'ye göre genç araştırmacıların önemli bir bölümü belirli süreli sözleşmelerle çalışıyor. Bu nedenle tasarruf önlemleri ilk olarak bu çalışanları etkileyecek.

Üniversitelerin uluslararası alanda tanınmış başarılı araştırmacılarını da kaybetme riski bulunuyor.

Schütze, özellikle deneysel fizik ve kuantum fiziği gibi alanlarda araştırma maliyetlerinin yüksek olduğuna dikkat çekti. Bu alanlarda yapılacak tasarrufların Avusturya'nın bilimsel gücüne zarar verebileceğini belirtti.

Bazı dersler kaldırılabilir, araştırmalar durabilir

Üniversiteler Konferansı Başkanı Hütter, birçok üniversitenin mali açıdan tehlikeli bir duruma düşebileceği uyarısında bulundu.

Bütçe planının değiştirilmemesi hâlinde bazı üniversitelerin mali kriz nedeniyle yeniden yapılandırma süreçlerine girmek zorunda kalabileceği belirtiliyor.

Bunun sonuçları yalnızca çalışanlarla sınırlı kalmayacak. Bazı dersler programlardan çıkarılabilecek, boşalan akademik kadrolara yeni personel alınmayabilecek ve yeni araştırma binalarının yapımı ertelenebilecek.

Viyana Teknik Üniversitesi Rektörü Jens Schneider ise tasarrufların sanayi ve ekonomi üzerinde de olumsuz etkiler yaratacağını söyledi.

Schneider, üniversitelere ayrılan kaynaklar azaltılırsa ülkenin sanayi stratejisine önemli katkılarda bulunmalarının mümkün olmayacağını belirtti.

Küçük sosyal bilimler bölümlerinin kapatılmasıyla büyük tasarruf sağlanabileceği görüşüne de karşı çıkan Schneider, asıl maliyetlerin laboratuvarlarda, kliniklerde ve ileri düzey bilimsel araştırmalarda ortaya çıktığını vurguladı.

4 bin kişinin emekli olması sorunu çözmeyecek

Hükûmet, üniversitelerde önümüzdeki dönemde yaklaşık 4 bin çalışanın emekli olacağını belirterek personel giderlerinde tasarruf sağlanabileceğine işaret ediyor.

Ancak Graz Üniversitesi Rektörü Peter Riedler, bunun yeterli olmayacağı görüşünde.

Riedler, emeklilik nedeniyle boşalan kadroların her zaman personel sayısının azaltılması gereken bölümlerde bulunmadığını söyledi. Dolayısıyla yalnızca emekli olanların yerine yeni çalışan alınmamasıyla bütçe sorunlarının çözülemeyeceğini belirtti.

Hastanelerde doktor sayısı da tehlikede

Üniversitelerdeki mali kriz, sağlık sektörünü de etkileyebilir.

Viyana Tıp Üniversitesi Rektörü Markus Müller, bütçe nedeniyle Viyana Genel Hastanesi'nde (AKH) kaç doktor kadrosunun kaldırılabileceğinin henüz belli olmadığını açıkladı.

Viyana Tıp Üniversitesi, şehir yönetimiyle yaptığı sözleşme gereğince 2033 yılına kadar hastanede 1.630 doktor görevlendirmek zorunda.

Müller, yalnızca mevcut hizmet seviyesinin korunmasının bile büyük miktarda kaynak gerektirdiğini söyledi. Üniversitenin bu ihtiyacının, Klagenfurt Üniversitesi'nin toplam bütçesinin yarısına karşılık geldiğini belirtti.

Bilim Bakanı bütçeyi savundu

SPÖ'lü Bilim Bakanı Eva-Maria Holzleitner ise hükûmetin hazırladığı bütçeyi savunuyor.

Holzleitner, ORF'nin ZIB2 programında yaptığı açıklamada, üniversitelere ayrılan 16 milyar avronun başlangıçta planlanan tutardan daha yüksek olduğunu söyledi.

Bakan, böylece üniversitelerin finansmanının istikrarlı bir seviyede tutulduğunu savundu.

Ancak Üniversiteler Konferansı Başkanı Hütter, hükûmeti bütçe rakamlarını kendi lehine yorumlamakla suçladı.

Hütter, önceki döneme ait bütçenin olduğundan küçük, yeni bütçenin ise olduğundan büyük gösterildiğini ileri sürdü. Hükûmetin kötü bir tabloyu iyi göstermeye çalıştığını belirtti.

Öğrenciler perşembe günü sokağa çıkacak

Bütçe planı siyaset dünyasında da tepkilere neden oldu.

Yukarı Avusturya Eyalet Başbakanı Thomas Stelzer (ÖVP), tasarruf yapılması gerektiğini kabul etmekle birlikte üniversitelere ayrılan bütçenin ekonomik büyümeye yardımcı olmayacağını söyledi. Stelzer, planın Avusturya'nın bilim ve yatırım merkezi olarak geleceği açısından kötü bir mesaj verdiğini belirtti.

Yeşillerin bilim politikaları sözcüsü Sigrid Maurer ise bütçeyi hükûmetin bilim politikalarının başarısızlığının göstergesi olarak nitelendirdi.

Öğrenciler de yeni bütçeye karşı harekete geçti. Avusturya Öğrenci Birliği (ÖH) ve Üniversiteler Konferansı, 22 Ekim Perşembe günü öğleden sonra Viyana'da büyük bir protesto gösterisi düzenlenmesi çağrısında bulundu.

Üniversite yönetimleri, bütçe planının değiştirilmemesi hâlinde işten çıkarmaların ve eğitim hizmetlerindeki kısıtlamaların kaçınılmaz olabileceği uyarısını sürdürüyor.