Yurt dışına çıkış izni geri mi dönüyor?

Almanya’da askerlik yasasındaki yurt dışına çıkış izni tartışması yeniden gündeme geldi. Federal Meclis Bilimsel Hizmetler birimi, Savunma Bakanı Boris Pistorius’un uygulamayı idari kararla devre dışı bırakmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı.

ARD Başkent Stüdyosu’nun ulaştığı rapora göre Savunma Bakanlığı, yürütme organı olarak yetkisini aştı.

Tartışmanın merkezinde, askerlik çağındaki erkeklerin uzun süreli yurt dışı seyahatleri için izin alma zorunluluğu bulunuyor.

18-45 yaş arası erkekleri ilgilendiriyor

Yasaya göre 18 ile 45 yaş arasındaki erkekler, Almanya’dan 3 aydan uzun süre ayrılmak istediklerinde Bundeswehr’in ilgili kariyer merkezinden izin almak zorunda.

Bu düzenleme, zorunlu askerliğin 2011’de askıya alınmasından önce de vardı. Yıl başında yürürlüğe giren yeni askerlik hizmeti düzenlemesiyle birlikte yeniden etkin hâle geldi.

Ancak kuralın varlığı, siyaset ve kamuoyu tarafından büyük ölçüde nisan başında fark edildi. Bunun üzerine Savunma Bakanı Pistorius, olağanüstü bir durum yaşanmadıkça bu yükümlülüğün uygulanmayacağını açıkladı.

Bakanlık daha sonra genel bir idari kararla uygulamayı askıya aldı.

Rapor: Bakanlık yetkisini aştı

Federal Meclis Bilimsel Hizmetler birimi, Sol Parti’nin talebi üzerine hazırladığı raporda bu adımı inceledi.

Rapora göre Savunma Bakanlığı, yasadaki bazı istisnaları düzenleme yetkisine sahip olabilir. Ancak bakanlığın bir yasa hükmünü tamamen devre dışı bırakma yetkisi bulunmuyor.

Raporda, böyle bir yetkinin yalnızca yargıya ve anayasal denetim kapsamında Federal Anayasa Mahkemesi’ne ait olduğu vurgulandı.

Başka bir ifadeyle, bir yasanın ya da yasanın bir bölümünün uygulanamaz hâle getirilmesine yürütme değil, mahkeme karar verebilir.

“İstisna kural hâline getirildi”

Raporda bakanlığın yaptığı düzenlemenin teknik açıdan da sorunlu olduğu belirtildi.

Bilimsel Hizmetler birimine göre bir yasaya istisna getiriliyorsa, geriye o yasanın uygulanacağı bazı durumların kalması gerekir. Aksi hâlde istisna, kuralın kendisine dönüşür.

Savunma Bakanlığının genel kararı ise tüm erkekleri bu izin yükümlülüğünden muaf tuttu. Böylece düzenlemenin uygulanacağı kimse kalmadı.

Raporda, bunun süresiz yapılmasının da ‘kalıcı bir hukukî durum’ yarattığı belirtildi. Yürütmenin görevinin yasaları uygulamak ve yürütmek olduğu, onları fiilen ortadan kaldırmak olmadığı ifade edildi.

Sol Parti’den sert tepki

Sol Parti Grup Başkanvekili Desiree Becker, raporu Savunma Bakanlığı için ağır bir uyarı olarak değerlendirdi.

Becker, yaşananları ‘beceriksizliğin ve bakanlık düzeyinde azami başarısızlığın yeni bir kanıtı’ olarak nitelendirdi.

Sol Partili siyasetçi, bakanlığın genel kararı yayımlamasından kısa süre sonra hukukî şüphelerini dile getirdiğini, ancak bu uyarıların ciddiye alınmadığını söyledi.

Becker, 15 Nisan’da Federal Hükûmet’e yazılı soru yönelterek olası hukuk hatalarına dikkat çekmişti. Savunma Bakanlığından gelen yanıt ise yalnızca 3 cümleden oluştu ve bu kaygılara ayrıntılı biçimde değinmedi.

Belirsizlik yeniden büyüdü

Bilimsel Hizmetler raporu, Savunma Bakanlığı ve Pistorius için yeni bir baskı oluşturdu.

Rapora göre bakanlık kendi genel kararını geri çekebilir. Bunun dışında bir mahkeme de söz konusu kararı geçersiz sayabilir.

Bu nedenle askerlik çağındaki erkeklerin uzun süreli yurt dışı seyahatlerinde izin yükümlülüğünün ne şekilde uygulanacağı yeniden belirsizleşti.

Pistorius’un şimdi bu hukukî belirsizliği gidermek zorunda kalabileceği belirtiliyor. Düzenleme, Almanya’da zorunlu askerlik tartışması ve Bundeswehr’in personel ihtiyacı konusundaki daha geniş tartışmanın da parçası hâline geldi.