Sağlık sigortasında reform düğümü

Almanya’da yasal sağlık sigortasında büyüyen açık, hükûmeti yeni bir reform paketine zorluyor. Sağlık Bakanı Nina Warken’in kurduğu uzman komisyon ilk önerilerini sunmaya hazırlanırken, işverenler harcamaların geçici olarak dondurulmasını istiyor. Sigorta kasaları ve Yeşiller ise çözümün hastalara yeni yük bindirerek başlamaması gerektiğini savunuyor.

2027 yılı için sistemde en az 12 ila 14 milyar avroluk açık bekleniyor. Bu nedenle Berlin’de artık yalnızca sağlık hizmetleri değil, bu hizmetlerin faturasının kime çıkarılacağı da tartışılıyor.

Açık büyüyor

Almanya’da sağlık harcamaları son yıllarda hızla arttı. Yeşiller’in sağlık politikaları sözcüsü Janosch Dahmen’e göre sisteme artık günde 1 milyar avrodan fazla para akıyor. Özellikle hastane giderlerinin her yıl yaklaşık yüzde 10 arttığı belirtiliyor. Buna ilaç harcamalarındaki yükseliş ve ayakta tedavideki yanlış teşvikler de ekleniyor.

Yasal sağlık sigortalarının çatı kuruluşu da sorunun geçici değil, yapısal olduğunu söylüyor. Kuruma göre son yıllardaki aşırı harcama artışı durdurulmadan kalıcı rahatlama sağlanamayacak.

Patronlardan harcama freni çağrısı

Alman İşveren Birlikleri Konfederasyonu Başkanı Rainer Dulger, prim artışını durdurmak için bir ‘harcama moratoryumu’ istedi. Dulger’e göre hem çalışanlar hem işverenler için yük artık daha fazla artmamalı.

Patronlar, Almanya’nın Avrupa’daki en pahalı sağlık sistemlerinden birine sahip olduğunu, buna rağmen hizmet kalitesinin aynı ölçüde güçlü görünmediğini savunuyor. Bu nedenle hastanelerdeki fazla kapasitenin azaltılması ve sistemde gerçek verimlilik teşvikleri kurulması isteniyor.

Dulger ayrıca sosyal sigorta sistemlerinin yıllık 26 milyar avroyu aşan yönetim giderlerini de fazla buluyor.

Vatandaşlık parası ve vergi tartışması

Patronların öne çıkardığı önemli başlıklardan biri de vatandaşlık parası alanların sağlık sigortası primi. İddiaya göre federal devlet, bu kişiler için sigorta kasalarına düşük ödeme yapıyor. Şu anda kişi başına aylık 140 avro ödendiği, bunun da yılda yaklaşık 10 milyar avroluk açık yarattığı belirtiliyor.

Patronlar, bu tür sigorta dışı giderlerin sosyal primlerle değil, doğrudan vergi bütçesiyle karşılanmasını istiyor. CDU’lu Jens Spahn da bu görüşe yakın duruyor. Ancak o da aynı soruyu soruyor; bu ek yük, zaten açık veren federal bütçede nasıl taşınacak?

Hasta ilk hedef olmasın

Sigorta kasaları ise son aylarda yükselen bazı önerilere açık itiraz ediyor. Yasal sağlık sigortalarının çatı kuruluşunun başkanı Oliver Blatt, daha yüksek katkı payı, muayenehanelere giriş ücreti ya da hizmet kısıtlaması gibi önerilerin yanlış bir başlangıç olacağını söyledi.

Blatt’a göre hastalara ek yük getirilmesi ancak en son düşünülebilecek bir adım olabilir. Aynı görüşü Yeşiller de paylaşıyor. Janosch Dahmen, hükûmetin bugüne kadar maliyetleri büyüten yapısal sorunlara yeterince müdahale etmediğini savunuyor.

Eşlerin ücretsiz sigortası da masada

Tartışılan bir başka başlık ise eşlerin ücretsiz biçimde sigortalı sayılması uygulaması. İşveren cephesi bunun kaldırılmasını da savunuyor. Hesaba göre bu adım yaklaşık 3 milyar avroluk rahatlama sağlayabilir.

Koalisyon içinde de bu yönde düşünceler olduğu konuşuluyor. Buna göre bugün ücretsiz sigortalı olan eşlerin ileride ayda yaklaşık 225 avroluk asgari prim ödemesi gerekebilir.

Bu ihtimal sosyal örgütlerin sert tepkisini çekti. Eleştirilere göre bu adım özellikle kadınları ve düşük gelirli aileleri zorlayacak. Sosyal dayanışma mantığına aykırı olduğu da vurgulanıyor.

SPD yeni yük istemiyor

SPD de reformun sigortalılar aleyhine sertleşmesine karşı çıkıyor. Parti yönetimi, hizmet kesintisine ya da vatandaşlara yeni yükler getirilmesine sıcak bakmadığını açıkladı.

SPD’li Dagmar Schmidt, prim ödeyenlerin zaten sisteme büyük katkı sunduğunu söyledi. 2026’da yalnızca ek primler yoluyla 65 ila 70 milyar avro toplanmasının beklendiğini hatırlattı. Ona göre sorun gelir yetersizliği değil, verimsiz yapılar.

Bu nedenle SPD; hastane reformu, acil sağlık hizmetlerinin daha iyi yönlendirilmesi ve dijitalleşme gibi başlıkları öne çıkarıyor.

Gözler komisyon raporunda

Şimdi tüm dikkatler uzman komisyonun raporuna çevrildi. Bu rapor, yalnızca açığın nasıl kapatılacağını değil, reformun hangi toplumsal kesime nasıl yansıyacağını da gösterecek. Çünkü tartışma teknik görünse de sonuçları oldukça somut. Sağlık sistemindeki her değişiklik, en sonunda vatandaşın muayene kapısında, eczane kasasında ve ay sonu hesabında hissediliyor.