Öğlen zammı kuralı şirketleri daha da zenginleştirdi

Almanya’da akaryakıt fiyat artışlarını gün içinde belirli saate bağlayan ‘12.00 kuralı’ tartışma yaratmaya devam ediyor. ZEW Mannheim ile Düsseldorf Rekabet Ekonomisi Enstitüsü DICE’ın araştırmasına göre, bu model fiyatları dizginlemek yerine özellikle benzinde şirketlerin kâr marjını yükseltti.

Araştırmacıların hesaplamasına göre, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk iki haftada süper benzindeki kâr marjı, önceki iki haftaya kıyasla litre başına ortalama 6 sent arttı.

Benzinde etki net, motorinde belirsiz

Araştırmada motorin için aynı ölçüde net bir sonuç çıkmadı. Uzmanlara göre motorindeki marjlar inceleme döneminde çok dalgalı seyretti. Bu nedenle artışın boyutu şimdilik kesin biçimde ölçülemedi.

Yine de araştırmacılar, motorinde de benzer bir etkinin bulunabileceğine işaret ediyor.

DICE araştırmacısı Leona Jung, mevcut önlem paketinin fiyat seviyesini aşağı çekmediğini, özellikle benzinde kâr marjlarının belirgin biçimde yükseldiğini söyledi.

Her istasyonda aynı sonuç yok

Araştırmaya göre etkinin şiddeti her bölgede ve her şirkette aynı değil. En büyük marj artışı küçük zincirlerde ve bağımsız akaryakıt satıcılarında görüldü. Büyük zincirlerde ise artışın daha sınırlı kaldığı tespit edildi.

DICE Direktörü Justus Haucap, bunun piyasa yapısı ve rekabet yoğunluğuna bağlı olduğunu söyledi. Haucap’a göre büyük şirketler, piyasa gücü nedeniyle daha sık rekabet denetimine uğrama riski taşıdıkları için marjlarını daha temkinli artırıyor olabilir.

Güney Almanya’da daha güçlü etki

Araştırmacılar bölgesel farklara da dikkat çekti. Buna göre güney Almanya’da etkinin daha belirgin olduğu görüldü.

Bunun nedenleri arasında, bölgede kişi başına gelirin daha yüksek olması nedeniyle tüketicinin daha pahalı fiyatlara daha kolay katlanabilmesi gösteriliyor. Ayrıca tedarik zincirleri ve ham petrol teminindeki bölgesel farklılıkların da fiyat tepkisini etkileyebileceği belirtiliyor.

Veri iki haftalık karşılaştırmadan geldi

Araştırma, 1 Nisan’da yürürlüğe giren düzenlemeden önceki 14 gün ile sonraki 14 günün fiyat verilerine dayanıyor. Uzmanlar, kâr marjını hesaplamak için pompada görülen net fiyatları Amsterdam-Rotterdam-Anvers ticaret bölgesindeki toptan satış fiyatlarıyla karşılaştırdı.

Bu yöntemle, istasyonların satış fiyatı ile maliyet arasındaki fark izlenmeye çalışıldı.

Uyarılar önceden yapılmıştı

Bu model daha yürürlüğe girmeden önce de eleştiriliyordu. Özellikle Avusturya’dan alınan bu sistemin, zamları sınırlamak yerine şirketleri önceden daha yüksek fiyat belirlemeye yöneltebileceği söyleniyordu.

Son araştırma, bu endişelerin en azından benzin tarafında karşılıksız kalmadığını gösteriyor. Tartışma şimdi şu soruya dönmüş durumda; tüketiciyi korumak için getirilen saat kuralı, gerçekten tüketiciyi mi koruyor, yoksa şirketlerin elini mi güçlendiriyor?