Merz: İran ABD’yi küçük düşürüyor

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran savaşı konusunda ABD yönetimine sert eleştiriler yöneltti. Bild’in aktardığına göre Merz, ABD’nin çatışmaya ilişkin net bir stratejisinin olmadığını söyledi.

CDU’lu Başbakan, Kuzey Ren-Vestfalya’daki Marsberg’de yaptığı açıklamada: “Amerikalıların açıkça bir stratejisi yok” dedi. Merz, İran yönetiminin müzakerelerde çok dikkatli ve etkili hareket ettiğini belirtti.

Merz’e göre ABD ve İsrail’in başta birkaç gün içinde sonuç almayı umduğu plan gerçekleşmedi. Başbakan, bu nedenle Avrupa’nın daha fazla diplomatik rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

“Hayal kırıklığı yaşıyorum”

Merz, Berlin’deki CDU/CSU toplantısı sırasında yaptığı değerlendirmede ABD ve İsrail’in tutumundan duyduğu rahatsızlığı daha açık dile getirdi. Başbakan, “Evet, artık bu konuda hayal kırıklığı yaşıyorum” dedi.

Merz, Avrupa tarafının da çözüm için diplomatik çaba göstereceğini belirtti. ABD ile yakın temas içinde olduklarını söyleyen Başbakan, Avrupa’nın da kendi çözüm önerileri bulunduğunu vurguladı.

Merz, “Amerikan tarafıyla yakın eşgüdüm içindeyiz. Ancak bu çatışmanın nasıl çözülebileceğine dair kendi Avrupa fikirlerimiz olduğunu da söylüyoruz” ifadelerini kullandı.

“Bütün bir ulus küçük düşürülüyor”

Merz, ABD’nin İran karşısında stratejik bir çıkış yolu ortaya koyamadığını savundu. Başbakan, İran’ın özellikle Devrim Muhafızları üzerinden süreci ustaca yönettiğini söyledi.

Merz, “İran devlet yönetimi, özellikle de sözde Devrim Muhafızları tarafından bütün bir ulus küçük düşürülüyor” dedi.

Başbakan, savaşı düşünülmeden atılmış bir adım olarak nitelendirdi. Trump’a bu konudaki şüphelerini iki kez doğrudan ilettiğini de açıkladı.

Merz, savaşın Almanya’ya ağır ekonomik maliyet yüklediğini söyledi. Başbakan, “İran’a karşı bu savaşın ekonomik performansımız üzerinde doğrudan etkileri var. Bu yüzden mümkün olan en kısa sürede bitirilmesi gerekiyor” dedi.

Avrupa devreye girmek istiyor

Merz, ABD’nin yürüttüğü görüşmelerin başarılı görünmediğini belirterek Avrupa’nın daha aktif diplomasi yürüteceğini açıkladı.

Başbakan, Almanya’nın İran’a yönelik diplomatik temasları yeniden başlattığını söyledi. Merz, sonucun garanti olmadığını da belirtti: “Başaracağımızı umuyorum ama emin değilim.”

Almanya ve Avrupalı ortakların, çatışmalar sona erdikten sonraki dönem için de yardım teklif ettiği ifade edildi.

Dolaylı görüşmeler sürüyor

ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelerin, yaşanan aksaklıklara rağmen sürdüğü belirtiliyor. Pakistanlı kaynaklara göre temaslar Pakistan arabuluculuğunda devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu temsilcilerinin İslamabad’a yapacağı ziyareti iptal etmişti. Trump, İran’a anlaşma istiyorsa kendilerinin araması gerektiği mesajını verdi.

Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada, “Konuşmak istiyorlarsa bize gelebilirler ya da bizi arayabilirler” dedi.

ABD’nin temel şartı, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Pakistan’da aşamalı bir plan önerdi. Buna göre önce ABD-İsrail saldırılarının durması ve yeni saldırı olmayacağına dair güvence verilmesi gerekiyor. Ardından Hürmüz Boğazı’nın geleceği ele alınacak. Nükleer program gibi başlıklar ise daha sonra görüşülecek.

Bu planın Washington’da kabul görmesi beklenmiyor. Çünkü ABD yönetimi nükleer meselenin hemen çözülmesini istiyor.

BM’de İran gerilimi

ABD ile İran arasındaki gerilim, Birleşmiş Milletler’deki Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması toplantısına da yansıdı.

İran’ın konferans başkan yardımcılarından biri seçilmesi ABD’nin tepkisini çekti. Bir ABD temsilcisi, bu seçimi ‘hakaret’ ve ‘utanç verici’ olarak nitelendirdi.

İran temsilcisi ise suçlamaları ‘asılsız ve siyasi amaçlı’ diye reddetti.

Von der Leyen’den yaptırım mesajı

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran’a yönelik AB yaptırımlarının kaldırılmasına karşı çıktı. Berlin’deki CDU/CSU toplantısında konuşan von der Leyen, yaptırımların kaldırılması için erken olduğunu söyledi.

Von der Leyen, “İran’a yaptırım uygulanmasının bir nedeni var. Bu neden de rejimin kendi halkına karşı tutumudur” dedi.

AB Komisyonu Başkanı, yaptırımların kaldırılabilmesi için önce İran’da temel bir değişim görülmesi gerektiğini belirtti. Merz ise daha önce belirli koşullar altında AB yaptırımlarının gevşetilebileceğini söylemişti.

Petrol fiyatları yeniden yükseldi

Diplomatik çıkmaz petrol piyasalarına da yansıdı. Kuzey Denizi Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık yüzde 2,5 artarak 108 dolar seviyesine çıktı.

İran savaşı şubat sonunda başlamıştı. Ateşkes, ABD-İsrail saldırılarını şimdilik durdurdu. Ancak savaşı sona erdirecek kapsamlı bir anlaşma hâlâ yok.

İran, savaşın başından bu yana Hürmüz Boğazı’nı kendi gemileri dışındaki gemilere kapatıyor. ABD ise bu ay İran limanlarına yönelik abluka başlattı.

Lübnan’da ateşkes de kırılgan

İran, Lübnan’daki ateşkes kalıcı hâle gelmeden daha geniş kapsamlı müzakereye yanaşmıyor. Lübnan’da ise çatışmalar yeniden yoğunlaştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığına göre pazar günü İsrail’in ülkenin güneyine düzenlediği saldırılarda 14 kişi öldü, 37 kişi yaralandı. Bu, ABD arabuluculuğunda nisan ortasında varılan ateşkesten bu yana en kanlı gün oldu.

İsrail, Lübnan Hizbullah’ına karşı mart ayında Lübnan’a girmişti. İsrail ordusu, yüz binlerce kişiye köylerini terk etme çağrısı yaptı. Pazar günü de işgal altındaki tampon bölgenin ötesindeki 7 yerleşim yerinde yaşayanlardan bölgeden ayrılmaları istendi.