Kiracılar zorlanıyor: Kiracılar Birliği’nden acil önlem çağrısı

Almanya’da milyonlarca kiracı, kira ve ısınma giderleri nedeniyle geçim baskısı yaşıyor. Alman Kiracılar Birliği için Konut ve Çevre Enstitüsü tarafından hazırlanan araştırmaya göre, ülkede kirada oturan her üç haneden biri konut giderleri nedeniyle aşırı yük altında.

Araştırmaya göre Almanya’daki yaklaşık 20 milyon kiracı hanenin 3,2 milyonu, net gelirinin yüzde 40’ından fazlasını konut giderlerine ayırıyor. Buna kira ve ısınma masrafları da dâhil.

Buna ek olarak 3,4 milyon hane, gelirinin yüzde 30 ila 40’ını kira ve ısınma için harcıyor. Böylece toplamda yaklaşık 6,6 milyon kiracı hanenin konut giderleri nedeniyle zorlandığı belirtiliyor.

“Alarm verici rakamlar”

Alman Kiracılar Birliği Başkanı Melanie Weber-Moritz, verileri “alarm verici” olarak nitelendirdi. Weber-Moritz, federal hükûmetin kiracıları yeni yüklerden korumak için hızla adım atması gerektiğini söyledi.

Araştırma, 2022 tarihli son Mikrozensus verilerine dayanıyor. Veriler, Federal İstatistik Dairesi’nin güncel bilgileriyle 2024 seviyesine uyarlanarak hesaplandı.

Araştırmaya göre kiracı hanelerin yüzde 42’si, yani 8,3 milyon hane, gelir dağılımının en alt üçte birlik kesiminde yer alıyor. Bu hanelerin ortalama net aylık geliri 1.417 avro. Çalışmada, bu grubun konut giderleri nedeniyle ‘mali sınırda’ yaşadığı belirtildi.

En ağır yük ise gelir dağılımının en alt yüzde 10’luk kesiminde. Bu gruptaki haneler, gelirlerinin ortalama yüzde 60’ını konut giderlerine harcıyor.

Almanya AB ortalamasının üzerinde

Federal İstatistik Dairesi ise konut giderleri nedeniyle aşırı yük altında kalanların oranını daha düşük hesaplıyor. Destatis’in mayıs ortasında yayımladığı Avrupa verilerine göre, 2025’te Almanya’da nüfusun yüzde 11,2’si, yani yaklaşık her 9 kişiden biri konut giderleri nedeniyle aşırı yük altında kaldı.

Bu farkın nedeni, Destatis’in hem kiracıları hem de ev sahiplerini hesaba katması. Ayrıca kurum, yalnızca gelirinin yüzde 40’ından fazlasını konuta harcayan haneleri aşırı yük altında kabul ediyor.

IWU verilerine bu eşik üzerinden bakıldığında, kiracı hanelerin yüzde 16’sının aşırı yük altında olduğu görülüyor.

Destatis’e göre Almanya, konut giderleri yükünde AB ortalamasının üzerinde yer aldı. AB ortalaması yüzde 7,7 oldu. Konut giderleri nedeniyle en çok zorlanan ülkeler Yunanistan ve Danimarka oldu. Yunanistan’da oran yüzde 26,4, Danimarka’da yüzde 23,4 olarak kaydedildi. En düşük oranlar ise Hırvatistan ve Kıbrıs’ta görüldü.

Yeni kiracılar daha fazla ödüyor

Alman Kiracılar Birliği’ne göre konut giderlerindeki artışın en önemli nedenlerinden biri yükselen kiralar. Özellikle son yıllarda taşınan kiracılar, eski sözleşmelere göre çok daha yüksek bedellerle karşılaşıyor.

2020’den sonra yapılan kira sözleşmelerinde kiraların ortalama beşte birden fazla yükseldiği belirtildi. Bu nedenle yeni taşınan kiracı hanelerin konut gideri yükü yüzde 33’e çıktı.

Büyük şehirlerde tablo daha da ağır. Berlin’de 2020’den sonra taşınan hanelerin ödediği kira, tüm kira sözleşmelerinin ortalamasından yüzde 29 daha yüksek. Münih’te bu fark yüzde 26, Frankfurt’ta ise yüzde 25.

Bu tablo, uygun fiyatlı eski kira sözleşmesine sahip kişilerin taşınmaktan kaçınmasına yol açıyor. Böylece kira piyasası giderek kilitleniyor. Kiracılar Birliği’ne göre büyük şehirlerde konut gideri yükü yüzde 30’un üzerinde. Yeni sözleşmelerde ise bu oran yüzde 35’i aşıyor.

Kiracılar Birliği’nden sert önlem çağrısı

Alman Kiracılar Birliği, kira artışlarının durdurulması için daha sert önlemler talep ediyor. Weber-Moritz, “Giderek daha hızlı yükselen kira sarmalı durdurulmalı” dedi.

Weber-Moritz’e göre federal hükûmet, fahiş kira uygulamalarına karşı planlanan yaptırımları hayata geçirmeli. Kira freni sertleştirilmeli ve ihlaller ağır para cezalarıyla karşılanmalı. Böylece kiracılar yasa dışı kira artışlarına karşı daha güçlü korunmalı.

Kiracılar Birliği, kira freninin yalnızca 2029’a kadar geçerli olmaması, süresiz hâle getirilmesi ve ülke genelinde uygulanması gerektiğini savunuyor.

Berlin’de yapılan son kontroller de bu talebi güçlendirdi. Berlin Senatosu’nun açıkladığı verilere göre, kira denetim birimi tarafından incelenen dosyaların yalnızca yüzde 5’inde kiraların kira hukuku açısından uygun olduğu görüldü.

Sosyal konut hedefi büyütülsün

Alman Kiracılar Birliği, sosyal konut sayısının da hızla artırılmasını istiyor. Birlik, sosyal konut stokunun 2030’a kadar 1,1 milyondan en az 2 milyona çıkarılması gerektiğini belirtiyor.

Ayrıca kamuya ait konutların artırılması talep ediliyor. Kiracılar Birliği’ne göre bu adım, kira piyasasında kalıcı olarak fiyatı sınırlı ve erişilebilir bir konut alanı oluşturmak için gerekli.

Araştırma, Almanya’da kira krizinin yalnızca dar gelirli grupları değil, giderek daha geniş bir kiracı kesimini etkilediğini ortaya koyuyor.