İş merkezlerinde memnuniyet var, sonuç yok...

Almanya’da uzun süreli işsizlerin iş merkezlerine bakışı çelişkili bir tablo ortaya koydu. Yurttaşlık parası alanların büyük bölümü danışmanları yetkin buluyor ve verilen hizmetten genel olarak memnun olduğunu söylüyor. Ancak aynı kişiler, bu temasların iş bulma şansını çoğu zaman artırmadığını düşünüyor.

En az bir yıldır yurttaşlık parası alan 1.006 kişiyle yapılan ankete göre katılımcıların yüzde 68’i iş merkezlerinin çalışmasından memnun. Yüzde 72’si ise danışmanları yetkin buluyor.

Memnuniyet yüksek, etki zayıf

Olumlu tabloya rağmen görüşmelerin gerçek etkisi konusunda kuşku büyük. Katılımcıların yüzde 47’si, iş merkezindeki randevuların kendilerine bir şey kazandırmadığını, yani iş piyasasındaki şanslarını artırmadığını söyledi.

Araştırmaya göre danışmanlık ve işe yerleştirme, iş merkezlerinin temel görevi olsa da özellikle iş piyasasına girişi daha zor olan kişiler için bu destek çoğu zaman yetersiz kalıyor.

Asıl sorun çoklu engeller

Ankette yurttaşlık parası alan işsizlerin yüzde 46’sının birden fazla işe yerleşme engeli bulunduğu görüldü. Hastalık, eksik nitelik ya da başka sosyal sorunlar, bu grubun iş bulmasını daha da zorlaştırıyor.

Uzmanlara göre mevcut sistem, kapasitesini daha çok işe dönme ihtimali yüksek kişilere ayırıyor. Bu nedenle desteğe en çok ihtiyaç duyan, yani iş piyasasından daha uzak duran uzun süreli işsizlere yeterince zaman kalmıyor.

Araştırma, koçluk, meslekî eğitim ya da somut iş teklifleri sunulduğunda memnuniyetin belirgin biçimde arttığını da gösteriyor.

İşe yerleştirme oranı sert düştü

Uzmanlar, yalnızca memnuniyet oranına bakmanın yeterli olmadığını vurguluyor. Onlara göre iş piyasasına daha yakın durumdaki kişilerin kendi başına işe girme konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekiyor.

Bu çerçevede yaptırım uygulanan ya da aktif biçimde iş aramaya zorlanan kişilerin iş merkezlerinden daha az memnun olduğu görülüyor. Buna rağmen işe yerleştirme çabasının güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Rakamlar da bu zayıflamayı gösteriyor. İş idaresinin işe yerleştirme oranı 2014’te yüzde 13,9 iken 2024’te yüzde 4,9’a geriledi.

İş aramayan çok, teklif almayan da az değil

Araştırmada dikkat çeken başka bir bulgu da uzun süreli işsizlerin kendi çabalarıyla ilgili oldu. Buna göre bir yıldan uzun süredir işsiz olan yurttaşlık parası alıcılarının yarıdan fazlası, son dört haftada iş aramadığını söyledi.

Ancak burada da tek taraflı bir tablo yok. Katılımcıların yüzde 43’ü hayatında hiç iş teklifi almadığını belirtti. Bu durum, sorunun yalnızca bireysel çabayla açıklanamayacağını gösteriyor.

Çok bürokrasi, az zaman

Katılımcıların yüzde 39’u iş merkezi çalışanlarına ulaşmanın zor olduğunu söyledi. Birçok kişi, bunun arkasında yapısal sorunlar bulunduğunu düşünüyor.

Ankete göre personelin görüşmelere ayıracak yeterli zamanı yok. Sık personel değişimi yaşanıyor. Ayrıca yoğun bürokrasi, danışmanların bire bir destek için ayırabileceği zamanı azaltıyor.

Uzmanlar, iş merkezlerinde işlemlerin sadeleştirilmesi ve daha fazla dijitalleştirilmesi gerektiğini savunuyor. Onlara göre bürokrasi azalırsa çalışanlar da danışanlarla daha fazla ilgilenebilir.

Destek var, karşılık beklentisi de var

Araştırma, kamuoyunda yalnızca destek değil, sorumluluk beklentisinin de güçlü olduğunu gösteriyor. Katılımcıların yüzde 82’si, devletin zor durumdaki insanlara maddi destek vermesi gerektiğini söyledi.

Bunun yanında çoğunluk, bu desteğin bazı yükümlülüklerle birlikte gelmesini de doğal buluyor. Katılımcıların yüzde 55’i, yurttaşlık parası alan kişilerden bir karşılık beklenebileceğini ifade etti.

Uzmanlara göre bu nedenle iş merkezleriyle işsizler arasındaki işbirliği daha açık ve anlaşılır kurallara dayanmalı. Hedefler, sorumluluklar ve destek biçimi baştan net biçimde belirlenmeli ve süreç içinde gerektiğinde güncellenmeli.

Temel sorun değişmedi

Ortaya çıkan genel tablo şu: İş merkezlerinde çalışanlar kötü not almıyor. Sorun daha çok sistemin etkisinde düğümleniyor. Yani memnuniyet var, ama işe dönüş hâlâ zayıf.

Bu da Almanya’da uzun süreli işsizlikle mücadelede asıl meselenin yalnızca danışmanların niteliği değil, zaman, kaynak ve sistemin öncelikleri olduğunu gösteriyor.