İş ajansında milyarlarca avroluk açık alarmı

Almanya’da ekonomik krizin etkisi, Federal İş Ajansı’nın bütçesinde yeni bir milyarlarca avroluk açık riski yarattı. Welt’in aktardığına göre kurumun yıl sonundaki açığı, önceki tahminlerin belirgin biçimde üzerine çıkabilir.

Federal Maliye Bakanı Lars Klingbeil’in, Federal İş Ajansı’nın mali durumuna ilişkin yeni raporu perşembe günü Federal Meclis Bütçe Komisyonu’na sunması bekleniyor. Komisyon bu raporu yılda 2 kez alıyor.

Açık 5 milyar avroyu aşabilir

Federal İş Ajansı ve hükûmet çevrelerinden aktarılan bilgilere göre raporda 5 milyar avronun üzerinde bir açık öngörülüyor. Bu tutar, geçen yılki sonbahar tahminine göre yapılan önceki projeksiyondan en az 1 milyar avro daha yüksek.

İran savaşının uzaması hâlinde açık daha da büyüyebilir. Savaşın enerji ve hammadde fiyatlarını artırması, dünya ekonomisi üzerinde ağır baskı yaratıyor.

Bu durumun hızlı biçimde yatışmaması hâlinde Federal İş Ajansı içinde yıl sonu açığının 8 milyar avroya kadar çıkabileceği değerlendiriliyor.

İşsiz sayısı artıyor

Maliye Bakanlığı ve Çalışma Bakanlığı, açık miktarına ilişkin somut rakam vermedi. Federal İş Ajansı da kesin tutar açıklamadı. Ancak kurumun sözcüsü, önceki mali tahminin artık geçerli kalamayacağını doğruladı.

Federal İş Ajansı, sonbahar tahminine göre 2026’da yıllık ortalama 2 milyon 902 bin işsiz ve yaklaşık 4 milyar avroluk açık bekliyordu. Ancak Federal hükûmetin bahar tahmininde işsiz sayısı 2 milyon 978 bine yükseldi.

Federal İş Ajansı sözcüsü, işsizliğin artışının şu anda yalnızca işsizlik sigortası alanında görüldüğünü belirtti. Bu da kurumun katkı bütçesi üzerinde maliyet baskısı yaratıyor. Çünkü işsizlik parası bütçenin en büyük kalemlerinden biri.

Sözcü, 2026 için planlanan borçlanmanın artık yeterli olmayabileceğini söyledi.

Klingbeil için zor dönem

Federal İş Ajansı’ndaki açığın büyümesi, Maliye Bakanı Lars Klingbeil ve Federal Hükûmet açısından zor bir döneme denk geliyor.

Klingbeil’in 2027 yılı için 110 milyar avronun üzerinde yeni kredi alması gerekiyor. Buna altyapı ve iklim nötrlüğü ile Bundeswehr için kurulan özel fonlar da ekleniyor.

Bu özel fonlar teknik olarak borç niteliği taşıyor, ancak anayasal borç freni kapsamına girmiyor. İki özel fon için ayrıca 85 milyar avroluk yeni borç öngörülüyor.

Koalisyonda yeni gerilim riski

Bakanlıkların tasarrufa zorlanması, zaten kırılgan olan CDU/CSU-SPD koalisyonunda yeni gerilimlere yol açabilir.

Federal İş Ajansı’ndaki ek milyarlarca avroluk açık da bu baskıyı artırabilir. Çünkü açığı kapatmak için hükûmetin önünde sınırlı seçenek bulunuyor.

İlk seçenek, Federal İş Ajansı yatırımlarında kesinti ya da personel azaltımı. Yaklaşık 100 bin çalışanıyla kurum, Almanya’nın en büyük kamu idaresi konumunda. Ancak personel azaltımının gerekli tasarrufu sağlayıp sağlamayacağı belirsiz.

Vergi parasıyla kapatma seçeneği

İkinci seçenek, açığın vergi gelirleriyle kapatılması. Ancak bunun için yeni pahalı krediler alınması gerekebilir.

Bir başka yol da yeni bir özel fon kurulması olabilir. Bu seçenek siyasî açıdan tartışmalı görülüyor. Çünkü borç freninin bir kez daha dolanılması anlamına gelebilir. Bu durum özellikle CDU/CSU içinde eleştiri yaratabilir.

İşsizlik parası tartışması

Üçüncü ve en tartışmalı seçenek ise Federal İş Ajansı’nın sağladığı bazı hizmetlerde kesintiye gidilmesi.

Bu kapsamda işsizlik parası alma süresinin kısaltılması gündeme gelebilir. Hâlen en fazla 24 aya kadar alınabilen işsizlik parasının 18 aya ya da 12 aya indirilmesi, ciddi tasarruf sağlayabilir.

Federal İş Ajansı’nın 2026’da işsizlik parası için ayırdığı bütçe 25,66 milyar avro. Bu tutar kurumun toplam bütçesinin yaklaşık yarısına denk geliyor.

Patronlardan 12 ay önerisi

Alman İşverenler Birliği (BDA), daha önce yayımladığı bir pozisyon belgesinde işsizlik parası alma süresinin 12 aya indirilmesini önermişti.

Birliğe göre bu adım yılda 2 milyar avro tasarruf sağlayabilir.

Welt’in bilgilerine göre bu öneri hükûmet çevrelerinde gerçekten tartışılıyor. Ancak böyle bir adım, koalisyonda en büyük siyasî gerilimi yaratabilecek seçenek olarak görülüyor.

Federal İş Ajansı’ndaki açık tartışması, Almanya’da ekonomik kriz, artan işsizlik, kamu borçları ve sosyal güvenlik harcamaları üzerindeki baskının aynı anda büyüdüğünü gösteriyor.