Almanya’da emeklilik sistemi sil baştan değişiyor

Almanya’da emeklilik sisteminin geleceği için hazırlanan öneriler netleşmeye başladı. ARD Başkent Stüdyosu’nun edindiği bilgilere göre Emeklilik Komisyonu, federal hükûmete yaklaşık 30 maddelik bir reform paketi sunmaya hazırlanıyor.

Komisyon, 5 ay boyunca Almanya’daki emeklilik ve yaşlılık güvencesi sistemini inceledi. Amaç, hem düşük gelirli insanların yaşlılıkta korunması hem de sistemin uzun vadede finanse edilebilmesi.

Öneriler, komisyonda CDU/CSU ve SPD kanatları arasında siyasi uzlaşıyla hazırlandı.

Daha fazla kişi prim ödeyecek

Komisyonun temel önerilerinden biri, yasal emeklilik sistemine daha fazla kişinin katkı vermesi. Buna göre orta ve uzun vadede serbest çalışanlar, memurlar ve milletvekilleri de yasal emeklilik sistemine dahil edilecek. Bu zorunluluk, söz konusu meslek gruplarına yeni giren kişiler için geçerli olacak.

Kendi meslek sandığı bulunan gruplar ise bu düzenlemenin dışında tutulacak.

Memurlar için geçişin daha uzun sürebileceği belirtiliyor. Bu süreçte memur emekliliklerinin, yasal emeklilik sistemine daha fazla yaklaştırılması hedefleniyor. Örneğin emekli maaşının hesaplanmasında yalnızca kariyer sonundaki maaş değil, daha uzun bir dönem dikkate alınabilir.

İsveç modeliyle ek emeklilik fonu

Komisyon, İsveç modeline benzer sermaye destekli bir ek emeklilik sistemi kurulmasını da öneriyor. Bu sistemin herkes için zorunlu olması planlanıyor. Çalışanlar ve işverenler finansmana eşit oranda katkı verecek.

Yeni ek sistemin devlet fonu tarafından yönetilmesi öngörülüyor. Komisyona göre bu model, 2040’tan sonra emekli olacak kişiler için daha yüksek emekli geliri sağlayabilir. Ancak sistemin ilk yıllarda hemen gelir üretmesi beklenmiyor. Bu nedenle devletin vergi gelirleriyle geçici bir telafi mekanizması kurması öneriliyor.

Amaç, hem bugünkü hem de gelecekteki emeklilerin gelirlerinin bugünkü seviyenin altına düşmemesini sağlamak.

Emeklilik yaşı yaşam süresine bağlanacak

Komisyonun dikkat çeken önerilerinden biri de emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlanması. Bu gerçekleşirse, bugün 30 yaşında olan biri, 67 yerine 68 yaşında düzenli emekliliğe ayrılabilir. Ancak yaşam beklentisi düşerse emeklilik yaşı da düşebilecek.

Bu hesabın düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi öneriliyor.

Komisyonun hedefi, çalışma yılları ile emeklilik yılları arasında yaklaşık 2’ye 1 oranı kurmak. Yani 40 yıl prim ödeyen bir kişinin istatistiksel olarak yaklaşık 20 yıl emekli maaşı alması öngörülüyor.

70 yaşında emeklilik şimdilik gündem dışı

Bu önerilerle birlikte 70 yaşında emeklilik şimdilik masadan kalkmış görünüyor. Komisyon, 63 yaşında emeklilik olarak bilinen mevcut modelden de uzaklaşılmasını istiyor.

Erken emeklilik hakkının yalnızca prim yılı sayısına göre değil, kişinin sağlık durumuna göre belirlenmesi öneriliyor.

Bu yaklaşımın arkasında, sağlık sorunu olan kişilerin daha kısa yaşam beklentisine sahip olabileceği düşüncesi var. Bu nedenle hasta kişilerin daha erken emekli olabilmesi hedefleniyor.

Prim artışı sınırlanmak isteniyor

Komisyona göre emeklilik yaşındaki değişiklik ve sisteme yeni prim ödeyen grupların eklenmesi, emeklilik primlerindeki artışı yavaşlatabilir. Emekli maaşı seviyesinin de bu adımlardan olumlu etkilenmesi bekleniyor.

Ancak İsveç modeline benzer ek fon sistemi devreye girerse toplam prim yükünün artabileceği de belirtiliyor.

Düşük gelirli emeklilere daha fazla pay

Komisyon, temel güvence alan emekliler için de öneriler hazırladı. Buna göre emekli maaşı muafiyetlerinin artırılması planlanıyor. Böylece temel güvence alan kişiler, emekli maaşlarının daha büyük bölümünü ellerinde tutabilecek.

Bu düzenlemeyle düşük gelirli emeklilerin toplam gelirinin artırılması amaçlanıyor.

Gözler salı günündeki açıklamada

Çalışma Bakanı Bärbel Bas ve Başbakan Friedrich Merz’in komisyonun sonuçlarını salı günü resmen açıklaması bekleniyor.

Asıl soru, öneriler üzerinde sağlanan komisyon uzlaşısının siyasette de korunup korunamayacağı.

Emeklilik yaşı, memurların sisteme dahil edilmesi, ek fon ve 63 yaşında emekliliğin geleceği gibi başlıklar, Almanya’da önümüzdeki dönemin en sert sosyal politika tartışmalarından biri olacak.