Almanya yabancı iş gücü için yeni yol arıyor

Almanya, büyüyen iş gücü açığını kapatmak için yurt dışından nitelikli çalışan çekmeye dönük yeni adımlar atıyor. Berlin, bu kez yalnızca alım yapmayı değil, göç veren ülkelerde eğitim altyapısını güçlendirmeyi ve süreci daha ‘adil’ kurallarla yürütmeyi hedefliyor.

Yeni girişimin adı WE-Fair, yani nitelikli iş gücünün adil işe alınması için kurulan ittifak. Hedef, yabancı çalışanların Almanya’ya gelmesini kolaylaştırmak ama aynı zamanda bu kişilerin kendi ülkelerinde de eğitim ve bilgi birikimi kazanmasını sağlamak.

Almanya’nın ihtiyacı büyüyor

Almanya Kalkınma Bakanı Reem Alabali Radovan, ülkenin hızla yaşlandığını ve iş gücü açığının önümüzdeki yıllarda daha da büyüyeceğini söyledi. Hesaplamalara göre Almanya’nın önümüzdeki 10 yıl boyunca her yıl yaklaşık 400 bin yabancı nitelikli çalışana ihtiyacı olacak.

Bu açığın kapatılabilmesi için yılda yaklaşık 1,6 milyon kişinin Almanya’ya göç etmesi gerektiği belirtiliyor. Bu nedenle özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki genç ve eğitimli nüfus, Alman ekonomisi için daha önemli hâle geliyor.

Vietnam modeli öne çıkıyor

Bu yaklaşımın örneklerinden biri Vietnam’da geliştirilen proje oldu. Almanya’daki yüksek gerilim hatları alanında çalışan Omexom Hochspannung şirketi, ülkede eleman bulmakta zorlandığını belirtiyor. Şirket, dağınık şantiyelerde çalışacak teknik personel eksikliğini Vietnam üzerinden kapatmayı planlıyor.

Buna göre Vietnam’ın elektrik şirketi EVN bünyesinde kurulan eğitim merkezinde, Almanya’nın ihtiyaç duyduğu havai hat teknisyenleri yetiştirilecek. Alman şirketi de eğitmenlere destek verecek. Eğitmenlerin Almanya’da yetiştirilmesi, derslerin Alman standartlarına göre verilmesi ve Alman Sanayi ve Ticaret Odası onaylı sertifikalar sunulması planlanıyor. Merkezde Almanca kursları da açılıyor.

Hedef, yetiştirilen teknisyenlerin yaklaşık yarısına Almanya’da iş olanağı sağlamak. Bu sayının 200’e kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Şirketlerin beklentisi gerçekle örtüşmüyor

Ancak uzmanlara göre Almanya’daki birçok şirket, yurt dışından gelen çalışanların sürecini hafife alıyor. Beklenti genelde şu oluyor: Almanca bilen, hızla uyum sağlayan ve hemen çalışmaya başlayacak hazır bir personel.

Göçmenlerin uyum sürecine destek veren uzman Edith Otiende-Lawani ise bunun gerçekçi olmadığını söylüyor. Ona göre mesele yalnızca dil değil. İş yerindeki iletişim, yöneticilik anlayışı ve günlük hayatın işleyişi de yabancılar için ciddi bir uyum süreci gerektiriyor.

Kültürlerarası danışman Gerhard Hain da Alman şirketlerinde iletişimin ve çalışma biçiminin çoğu ülkeden farklı olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle hem işverenlerin hem de çalışanların daha hazırlıklı olması gerektiğini savunuyor.

Asıl engel bürokrasi

Haberde öne çıkan en büyük sorunlardan biri de Almanya’daki ağır bürokrasi. Uzmanlara göre bir yabancı çalışanın Almanya’da işe başlayabilmesi çoğu zaman yıllar alabiliyor. Sürece çok sayıda kurum dâhil oluyor ve özellikle büyük kentlerde yabancılar daireleri aşırı yük altında çalışıyor.

Hızlandırılmış nitelikli iş gücü prosedürü adı verilen sistemin bile çoğu zaman beklenen sonucu vermediği belirtiliyor. Nürnberg Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Markus Lötzsch, bu sürecin kâğıt üzerinde hızlı göründüğünü ama uygulamada çoğu zaman işlemlerin yine uzadığını söylüyor.

Bazı ticaret odaları bu nedenle belge ön incelemesi gibi işleri kendi personeliyle üstlenmeye başlamış durumda. Amaç, resmi makamların işini hafifletmek ve süreci daha hızlı ilerletmek.

Gelenler de gidiyor

Tartışmanın bir başka boyutu da şu: Almanya’ya gelen herkes ülkede kalmıyor. 2024’te ilk kez Almanya’dan ayrılanların sayısı, ülkeye gelenlerin önüne geçti. Yani sorun sadece insan getirmek değil, onları elde tutmak.

Birçok yabancı çalışan, beklentileri karşılanmadığı için ya ülkesine dönüyor ya da başka ülkelere gidiyor.

Hanover’de bakım ve sosyal hizmet şirketi yöneten Jasmin Arbabian-Vogel’e göre bunun önemli nedenlerinden biri Almanya’daki göçmen algısı. Arbabian-Vogel, Almanya’nın hâlâ cazip bir ülke olduğunu ama bu cazibenin korunmasının, hâlihazırda ülkede yaşayan göçmenlere nasıl davranıldığıyla doğrudan ilgili olduğunu söylüyor.

Kendi şirketinde çok sayıda göçmen çalıştırdığını anlatan Arbabian-Vogel, bazı çalışanların eğitim aldıktan sonra sınır dışı kararıyla karşı karşıya kaldığını belirtiyor. Bu durumun hem insanlar hem de şirketler için büyük bir belirsizlik yarattığını ifade ediyor.

Başarı için zihniyet değişimi çağrısı

Haberde yer alan görüşlere göre Almanya’nın yalnızca yeni programlar başlatması yetmeyecek. Kalıcı sonuç için hem siyasette hem toplumda göçmenlere bakışın değişmesi gerekiyor.

Aksi durumda, yeni kurulan iş gücü ittifakları kâğıt üzerinde kalabilir. Çünkü Almanya’nın önündeki temel soru artık yalnızca “Kim gelecek?” değil, aynı zamanda “Gelen neden burada kalsın?”