Yapay zekâ planında enerji hesabı karıştı

İngiltere’de yapay zekâ yatırımları ile iklim hedefleri arasında enerji hesabı tartışması büyüyor. The Guardian’ın haberine göre yapay zekâ veri merkezlerinin ne kadar elektrik tüketeceği konusunda iki bakanlık arasında büyük fark var.

Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığına göre yapay zekâ veri merkezleri 2030’a kadar 6 gigavat elektrik kapasitesine ihtiyaç duyacak. Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığının hesaplarında ise bu talebin onda birinden bile düşük göründüğü belirtiliyor.

Bu fark, İngiltere’nin hem temiz enerjiyle karbonsuz ekonomiye geçme hedefini hem de yapay zekâ süper gücü olma iddiasını aynı anda nasıl yürüteceği sorusunu gündeme getirdi.

İki bakanlık farklı tablo çizdi

Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı, İngiltere’nin uluslararası iklim hedeflerine nasıl ulaşacağını gösteren karbon bütçesi ve uygulama planlarından sorumlu.

Sivil toplum kuruluşu Foxglove, ocak ayında bakanlığa başvurarak yapay zekâ veri merkezlerinin ülkenin emisyon tahminlerine nasıl dâhil edildiğini sordu. Bakanlık, yanıtında veri merkezleri için ayrı bir büyüme tahmini tutmadığını bildirdi. Bunun yerine ticari hizmetler sektörünün genel enerji tüketimi tahminlerine işaret etti.

Bu tahminlere göre ticari hizmetler sektörünün enerji kullanımı 2025-2030 arasında 528 megavat artacak. Haberde, bunun on yılın sonunda 1,7 milyon hanenin tüketiminin eklenmesine denk olduğu belirtildi.

Ancak bu rakam, Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığının yapay zekâ veri merkezleri için öngördüğü 6 gigavatlık kapasitenin çok altında kalıyor.

Her yapay zekâ bölgesi büyük elektrik istiyor

Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığının 2025’te yayımladığı ‘UK Compute Roadmap’ belgesi, ülkenin yapay zekâ altyapısını büyütmeyi hedefliyor.

Bu plana göre İngiltere’nin 2030’a kadar en az 6 gigavat yapay zekâya uygun veri merkezi kapasitesine ihtiyacı olacak.

Bu kapasitenin, ülke genelinde kurulacak yapay zekâ büyüme bölgelerinden sağlanması öngörülüyor. Hükûmet bu merkezlerle veri merkezi yatırımlarını çekmek istiyor. Her bir merkezin en az 500 megavat elektriğe ihtiyaç duyacağı belirtiliyor.

Bu miktar, Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığının tüm ticari hizmetler sektörü için öngördüğü toplam artışa neredeyse yakın.

“Çevresel etki konusunda bilgisizlik alarm verici”

Foxglove’un strateji direktörü Tim Squirrell, hükûmetin veri merkezlerinin çevresel etkisi konusundaki yaklaşımını sert sözlerle eleştirdi.

Squirrell, “Hükûmetin veri merkezlerinin çevresel etkisi konusundaki bilgisizliği, bu kadar kaygı verici olmasa gülünç olurdu” dedi.

University College London araştırmacısı Cecilia Rikap da iki bakanlık arasındaki uyumsuzluğun ciddi bir sorun olduğunu söyledi.

Rikap, “Bu ‘uyumsuzluğu’ iki şekilde yorumlayabiliriz. Ya Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı ile Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığı yetersiz ya da yapay zekâ ve büyük teknoloji şirketleri konusunda bir tür büyülü düşünce var. Her iki durumda da bu olay, bu şirketlerin yalnızca yapay zekâ değer zincirini değil, İngiltere hükûmetini de nasıl kontrol ettiğini gösteriyor” dedi.

Emisyon hesabı yüz kattan fazla artırıldı

The Guardian, iki bakanlığa yorum talebi gönderdikten bir gün sonra Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığının internet sitesindeki yapay zekâ veri merkezleri emisyon tahminlerini güncellediğini yazdı.

Habere göre bakanlık, yapay zekâ veri merkezlerinin toplam emisyonuna ilişkin yayımladığı rakamları yüz kattan fazla artırdı.

Daha önce ek yapay zekâ işlem kapasitesinin karbon emisyonu 0,025 milyon ton ile 0,142 milyon ton karbondioksit eşdeğeri arasında gösteriliyordu. Bu rakam, İngiltere’nin öngörülen toplam emisyonunun yüzde 0,05’inden daha düşüktü.

Söz konusu ek belge, daha önce Carbon Brief’in rakamların gerçekçiliğine ilişkin sorularının ardından hükûmet sitesinden kaldırılmıştı. The Guardian’ın sorularından sonra bakanlık yeni hesaplarını yayımladı.

Bakanlık açıklamasında, “İngiltere’de yapay zekâ işlem kapasitesinden kaynaklanan 10 yıllık kümülatif sera gazı emisyonu 34 ila 123 milyon ton karbondioksit eşdeğeri arasında olabilir. Bu, İngiltere’nin 10 yıllık dönemde öngörülen toplam emisyonunun yaklaşık yüzde 0,9 ila yüzde 3,4’üne denk geliyor” ifadeleri yer aldı.

Açıklamada, elektrik şebekesinin karbonsuzlaştırılması planları başarılı olursa veri merkezlerinden kaynaklanan emisyonların bu aralığın alt sınırına yaklaşabileceği belirtildi.

Bakanlıklar sorumluluğu birbirine bıraktı

Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı sözcüsü, veri merkezi emisyonlarının modellemelere dâhil edildiğini söyledi. Sözcü, bunun yedinci karbon bütçesi için yapılan çalışmaları da kapsadığını belirtti.

Açıklamada ayrıca Yapay Zekâ Enerji Konseyinin, veri merkezleri için temiz enerji yatırımlarını çekme ve destekleme fırsatlarını incelediği ifade edildi.

Yedinci karbon bütçesinin bu yaz yayımlanması bekleniyor. Bilim, İnovasyon ve Teknoloji Bakanlığı sözcüsü ise The Guardian’ı Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığına yönlendirdi.

Tartışma, İngiltere’nin yapay zekâ hedeflerinin yalnızca teknoloji yatırımıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Veri merkezlerinin ihtiyaç duyacağı elektrik, ülkenin enerji altyapısı, iklim hedefleri ve kamu planlaması üzerinde doğrudan baskı yaratıyor.