Starmer istifa ediyor: İngiltere’de yeni başbakan yarışı başladı

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, görevinden ayrılacağını açıkladı. The Guardian’ın haberine göre Starmer, İşçi Partisi milletvekilleri ve bazı kabine üyelerinden gelen yoğun baskının ardından istifa kararı aldı.

Bu gelişme, İşçi Partisi’nin tarihî seçim zaferinden iki yıldan kısa süre sonra geldi.

Burnham’ın dönüşü dengeleri değiştirdi

Starmer üzerindeki baskının artmasında, Andy Burnham’ın Westminster’a dönüşü belirleyici oldu.

Greater Manchester’ın eski belediye başkanı Burnham, Makerfield ara seçiminde Reform UK adayını geride bırakarak parlamentoya döndü.

Bu sonuç, İşçi Partisi içinde ‘Starmer sonrası dönem’ tartışmalarını hızlandırdı.

Parti içinde birçok milletvekili, Nigel Farage’ın Reform UK partisinin bir sonraki genel seçim öncesi ciddi tehdit hâline geldiğini düşünüyor.

Kabineden de baskı geldi

Starmer cuma günü herhangi bir liderlik yarışında mücadele edeceğini söylemişti. Ancak hafta sonu Chequers’ta eşi Victoria Starmer ile yaptığı görüşmeler ve bakanlarla yürüttüğü temaslar kararını değiştirdi.

Habere göre yarım düzineden fazla kabine üyesi, Starmer’a özel görüşmelerde artık zamanının dolduğunu söyledi.

Starmer ve yakın ekibinin cumartesi günü istifa konuşması taslakları üzerinde çalışmaya başladığı da aktarıldı.

Yeni lider yarışı başlayabilir

Starmer, yeni lider belirlenene ya da görev devri tamamlanana kadar Downing Street’te kalacak. Bu süreç, İngiltere’nin 10 yıl içindeki yedinci başbakanını belirleyebilir.

Andy Burnham şu anda yarışın en güçlü adayı olarak görülüyor. Ancak Sağlık Bakanı Wes Streeting gibi başka isimlerin de yarışa girmesi ihtimal dahilinde.

İşçi Partisi’nde liderlik yarışına katılmak için 81 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Eğer başka adaylar bu sayıya ulaşamazsa ya da Burnham ile uzlaşırsa, süreç yarışsız biçimde tamamlanabilir.

Parti ikiye bölünmüş durumda

İşçi Partisi içinde Burnham konusunda farklı görüşler var. Bazı milletvekilleri, Burnham’ın başbakanlık için yeterince hazırlıklı olup olmadığının açık bir yarışla sınanması gerektiğini düşünüyor.

Diğerleri ise uzun bir liderlik yarışının, zaten düşen parti desteğine daha fazla zarar vereceğinden endişeli. Bu kesim, hızlı bir geçişten yana.

Starmer’ın desteği aylar içinde eridi

Starmer’ın liderliği üzerindeki baskı aylardır artıyordu. İlk büyük kırılma şubat ayında yaşandı. İşçi Partisi’nin İskoçya lideri Anas Sarwar, Starmer’a istifa çağrısı yaptı. O dönemde kabine Starmer’ın arkasında durmuştu.

Starmer, kişisel popülaritesi düşük olsa da son aylarda Orta Doğu krizi konusundaki tutumu ve Donald Trump’ın İran savaşına katılma baskısına direnmesi nedeniyle bir süre daha güçlü görünmüştü. Ancak bu rahatlama uzun sürmedi.

Mandelson krizi güveni sarstı

The Guardian’ın nisan ayında ortaya çıkardığı Peter Mandelson ataması, Starmer için yeni bir kırılma noktası oldu. Habere göre Starmer’ın Washington Büyükelçisi olarak seçtiği Mandelson, güvenlik incelemesinden geçememesine rağmen göreve getirilmişti.

Bu atama, parti içinde Starmer’ın siyasi kararlarına yönelik eleştirileri büyüttü.

Kış yakıt desteğinin sınırlandırılması ve sosyal yardım kesintileri de İşçi Partisi’nin kamuoyu desteğini düşüren kararlar arasında gösteriliyor.

Starmer’ın bu kararlardan geri adım atması ise parti içinde onu daha güçlü göstermedi. Aksine birçok milletvekili, onu zayıf ve etkisiz bir lider olarak görmeye başladı.

Seçim sahasında tepki büyüdü

Mayıs seçimleri sırasında birçok İşçi Partisi milletvekili, seçmenlerin Starmer’a duyduğu tepkinin büyüklüğü karşısında şaşırdı. Parti, ülke genelinde önemli kayıplar yaşadı.

Sonuçların ardından, Starmer’ın ayrılış takvimi açıklamasını isteyen milletvekillerinin sayısı giderek arttı.

Streeting’in kısa süre sonra istifa etmesi ve Makerfield’da doğan boşluk üzerinden Burnham’ın parlamentoya dönüşü, Starmer’ın konumunu daha da zayıflattı.

Savunma Bakanı da ayrılmıştı

Starmer son dönemde Savunma Bakanı John Healey’i de kaybetti. Healey’in ayrılığı, askerî harcama planları üzerindeki tartışmaların ardından geldi.

Parti içinde giderek yaygınlaşan görüşe göre Starmer, görevde kalmakta ısrar etse de Downing Street’teki günleri sayılıydı.

Tarihî zaferden hızlı düşüş

Starmer’ın istifa kararı, 2024’teki büyük seçim zaferinden sonra gelen sert bir düşüşü simgeliyor.

Starmer, Tony Blair’in 1997’deki büyük zaferinden bu yana İşçi Partisi’ne en fazla sandalye kazandıran lider olmuştu.

Ancak iki yıldan kısa sürede kamuoyu desteği eridi, parti içi güven zayıfladı ve Reform UK tehdidi İşçi Partisi’ni yeni bir lider arayışına itti.

İngiltere’de şimdi gözler, Starmer’ın yerine kimin geçeceğine çevrildi.