Konut reformu seçim sonrasına kalabilir

İngiltere’de yeni süreli mülkiyetli konutların yasaklanmasına ilişkin düzenlemenin, bir sonraki genel seçimden önce yürürlüğe girmesi beklenmiyor. Konut Bakanı Matthew Pennycook, yasağın bu parlamento döneminde başlamasının çok yüksek ihtimalle mümkün olmayacağını söyledi.

İngiltere ve Galler’de yaklaşık 5 milyon kişi, ‘leasehold’ olarak bilinen süreli mülkiyet sistemindeki konutlarda yaşıyor. Orta Çağ’dan kalan bu sistemin kaldırılması için uzun süredir çağrı yapılıyor.

Yasa geçecek, yasak daha sonra başlayabilir

Pennycook, süreli mülkiyet sistemini kaldıracak ve ortak mülkiyet modeline geçişi sağlayacak yasal düzenlemenin seçimden önce kabul edileceğini belirtti.

Ancak bakan, yeni daireler ve evler için yasağın fiilen yürürlüğe girmesinin daha geç bir tarihe kalabileceğini söyledi. Pennycook, bu geçişin konut arzı ve hukuk sistemi açısından oldukça karmaşık dengeler içerdiğini ifade etti.

Bakan, “Hiç ihtimal yok demiyorum. Ancak yasağın bu parlamento döneminde devreye alınmaması çok yüksek ihtimal” dedi.

“Feodal sistem sona erecek”

Pennycook, partisinin seçim vaatlerinden birinin feodal süreli mülkiyet sistemini sona erdirmek olduğunu hatırlattı. Bakan, hükûmetin hedefinin bu sistemi parçalamak ve konut sahiplerini bu yapının yüklerinden kurtarmak olduğunu söyledi.

Yeşiller ise İşçi Partisi’ni geri adım atmakla suçladı. Eleştirilerin nedeni, yasağın yalnızca yeni süreli mülkiyetli konutlar için geçerli olacak olması ve düzenlemenin gecikmesi.

Pennycook bu eleştirilere karşı çıktı. Yaklaşık 5 milyon mevcut sözleşmenin bir gecede kaldırılmasının neredeyse imkânsız olduğunu söyledi. Bunun hem hukuki hem de pratik olarak yanıtlanması gereken büyük sorular doğuracağını belirtti.

Bakan, mevcut sistemin aniden kaldırılması hâlinde bunun mortgage piyasasına etkisinin nasıl yönetileceğinin, tapu kayıtlarının nasıl dönüştürüleceğinin ve milyonlarca mülkiyet kaydının bir gecede nasıl değiştirileceğinin açıklanamadığını söyledi.

Konut sahipleri masraflardan şikâyetçi

Süreli mülkiyet sisteminde konut sahibi, evde belirli bir süre yaşama hakkına sahip oluyor. Ancak konutun bulunduğu arsanın mülkiyeti ona ait olmuyor.

Bu sistemde yaşayanlar uzun süredir artan hizmet bedellerinden ve arsa kirası ödemelerinden şikâyet ediyor. Birçok kişi, bina bakım masrafları üzerinde söz hakkı olmadığını, buna rağmen yüksek ödemeler yapmak zorunda kaldığını söylüyor.

Arsa kirası ise çoğu zaman karşılığında doğrudan bir hizmet sunulmadan alınıyor. Bu durum, bazı konutların satılmasını da zorlaştırabiliyor.

“1000 yılın en büyük değişimi”

Pennycook, süreli mülkiyet sisteminin kaldırılmasını konut sahipliği alanında “1000 yılın en büyük değişimi” olarak nitelendirdi.

Bakan, hükûmetin önceliğinin bu parlamento dönemi bitmeden gerekli temel yasaları hazırlamak olduğunu söyledi. Ortak mülkiyet modelinin hukuki çerçevesinin düzeltileceğini ve geliştiricilerin zamanla bu modele yönelmesinin beklendiğini belirtti.

Pennycook, yasağın ne zaman başlayacağına ilişkin tarihin yine bu parlamento döneminde açıklanacağını söyledi. Bu tarihin hem daireler hem de evler için aynı anda geçerli olması planlanıyor.

Mevcut yasa eksik kaldı

Yeni süreli mülkiyetli evlerin satışını yasaklayan düzenleme, Muhafazakâr Parti döneminde 2024’te kabul edilen reform yasasında yer almıştı. Ancak süreli mülkiyetli konutların büyük bölümü dairelerden oluşuyor.

Daireler için gerekli hukuki çerçeve ise İşçi Partisi’nin ocak ayında sunduğu ortak mülkiyet ve süreli mülkiyet reform taslağında bulunuyor.

Tasarıda mevcut konut sahipleri için de bazı düzenlemeler var. Buna göre arsa kirasının yıllık 250 sterlinle sınırlandırılması ve isteyen konut sahiplerinin ortak mülkiyet modeline geçebilmesi hedefleniyor.

Mevcut sistemi daha adil hâle getirmesi beklenen bazı reformlar ise 2024 yasasında yer almasına rağmen henüz yürürlüğe girmedi. Pennycook, bunun önceki hükûmetin hazırladığı yasadaki eksikliklerden kaynaklandığını ve bu hataların düzeltilmesi gerektiğini söyledi.

Konut sahipleri sabrını yitirdi

Ulusal Leasehold Kampanyası, Pennycook’un açıklamalarındaki dürüstlük ve açıklığı olumlu karşıladı. Ancak kampanya, süreli mülkiyetli konutlarda yaşayanların artık sabrının kalmadığını bildirdi.

Free Leaseholders adlı kampanya grubunun kurucusu Harry Scoffin ise hükûmeti eleştirdi. Scoffin, bakanın karmaşıklık ve yetki sınırlılığı gerekçelerini sıraladığını belirterek, İşçi Partisi hükûmetinin parti tarihindeki en büyük çoğunluklardan birine sahip olduğunu hatırlattı.