Kamu görevlilerine doğru söyleme zorunluluğu geliyor

Britanya’da Hillsborough Faciası’nın ardından yıllardır sürdürülen adalet mücadelesinde önemli bir eşik aşılıyor. Kamu makamlarının soruşturma ve incelemelerde gerçeği saklamasını önlemeyi amaçlayan yasa tasarısının bu hafta Avam Kamarası’ndan geçmesi bekleniyor.

Resmî adı Kamu Görevi Sorumluluk Yasası olan düzenleme, kamu görevlileri ve kamu kurumları için hukukî olarak bağlayıcı bir doğruyu söyleme ve şeffaf davranma yükümlülüğü getirmeyi hedefliyor.

Yasa, 1989’da Sheffield Wednesday’in stadında oynanan FA Cup yarı finalinde yaşanan Hillsborough Faciası’ndan sonra ortaya çıkan sistematik hatalar ve örtbas girişimlerine doğrudan yanıt niteliği taşıyor. O gün yaşanan izdihamda 97 Liverpool taraftarı hayatını kaybetmişti.

"Gerçeğin bedeli yok"

Faciada 18 yaşındaki oğlu James’i kaybeden Margaret Aspinall, gelişmeden büyük mutluluk duyduğunu söyledi. Hillsborough Family Support grubunun başkanı olan Aspinall, Daily Mirror’a yaptığı açıklamada çok mutlu olduğunu belirtti.

Aspinall, Keir Starmer ile konuşurken bu yasanın onun bırakacağı güzel bir miras olacağını söylediğini anlattı. Yıllardır bu düzenleme için mücadele ettiklerini vurgulayan Aspinall, yasanın yalnızca Hillsborough aileleri için değil, bütün ülke için önemli olduğunu söyledi.

Aspinall’ın sözleri, yasanın neden bu kadar sembolik olduğunu özetledi:

İnsanlar kim olursa olsun doğruyu söylemek zorunda. Yalanlar milyonlara mal oldu. Örtbaslar milyonlara mal oldu. Gerçeğin bedeli yok.

Devletin saklanmasını zorlaştıracak

Hillsborough Faciası, polis dahil bazı kamu görevlilerinin ölümcül izdihama giden süreçte alınan kararlar hakkında gerçeği açıklamadığını ortaya koymuştu.

Yeni yasa, benzer durumlarda kamu kurumlarının ve görevlilerinin soruşturmalara açık, dürüst ve eksiksiz bilgi vermesini zorunlu kılacak. Böylece mağdurların ve ailelerin yıllarca gerçeğe ulaşmak için mücadele etmek zorunda kalmasının önüne geçilmek isteniyor.

Hükûmet kaynakları, yasanın devlet ile vatandaş arasındaki güç dengesini değiştireceğini belirtiyor. Buna göre devlet, hizmet etmekle yükümlü olduğu halktan gerçeği saklayamayacak ve mağdurların adalete ulaşması kolaylaşacak.

İstihbarat kurumları için formül bulundu

Yasanın Meclis süreci uzun süre gecikti. Bunun en önemli nedeni, güvenlik ve istihbarat kurumlarının düzenlemenin gizli operasyonlar üzerindeki etkisine dair kaygılarıydı.

Hükûmet, artık bu konuda bir çözüm bulunduğunu düşünüyor. Buna göre istihbarat servislerinin mevcut ve eski çalışanları da doğruyu söyleme yükümlülüğü kapsamında olacak. Ancak bilgilerin ulusal güvenliği tehlikeye atmayacak biçimde aktarılması için özel güvenlik mekanizmaları uygulanacak.

BBC Radio 4’ün Today programına konuşan Mağdurlar Bakanı Catherine Atkinson, istihbarat kurumları için bir muafiyet olmadığını söyledi. Atkinson, yükümlülüğün geçerli olacağını, ancak bilgilerin güvenli ve uygun biçimde paylaşılması için bazı koruyucu usuller getirildiğini belirtti.

Yeni değişikliklere göre istihbarat çalışanları, yükümlülük kapsamındaki bilgileri önce kendi kurumlarının başına sunacak. Kurum başkanı da bu bilgilerin kamu soruşturmasını yürüten yetkililere iletilmesinden sorumlu olacak.

Kampanya grupları memnun

Yasanın yeniden Avam Kamarası gündemine gelmesi, Hillsborough Law Now kampanyası tarafından memnuniyetle karşılandı. Kampanya grubu, gelişmeyi yaslı ailelerin ve hayatta kalanların devlet eliyle örtbasların önlenmesi için onlarca yıldır verdiği mücadelenin önemli bir adımı olarak değerlendirdi.

Hillsborough Yasası kabul edilirse, Britanya’da kamu görevlileri için hesap verebilirlik daha güçlü bir hukukî zemine kavuşacak. Düzenleme, yalnızca geçmişteki büyük bir adalet mücadelesinin sonucu değil, gelecekte benzer felaketlerde gerçeğin saklanmasını önlemeye dönük kalıcı bir güvence olarak görülüyor.