İngiltere’de işsizlik beklenmedik şekilde yükseldi

İngiltere’de işsizlik oranı beklenmedik şekilde yüzde 5’e yükseldi. Resmî veriler, şirketlerin İran savaşının yarattığı maliyet baskısına nasıl tepki verdiğine ilişkin ilk tabloyu ortaya koydu.

Ulusal İstatistik Ofisi’nin verilerine göre işsizlik oranı mart ayına kadar olan üç aylık dönemde yüzde 4,9’dan yüzde 5’e çıktı. Ekonomistler bu oranın sabit kalmasını bekliyordu.

Daha güncel veriler ise istihdamdaki zayıflamanın nisan ayında hızlandığını gösterdi. Vergi kayıtlarına göre bordrolu çalışan sayısı nisanda 100 bin azaldı. Mart ayında bu düşüş 28 bin olmuştu.

Bu, pandemi dönemi hariç tutulduğunda 2014’ten bu yana kaydedilen en sert aylık düşüş oldu.

Boş pozisyonlar beş yılın en düşük seviyesinde

İş ilanlarında da gerileme sürdü. Şubat-nisan döneminde açık iş sayısı 28 bin azalarak 705 bine düştü. Bu, son beş yılın en düşük seviyesi oldu.

İngiltere ve Galler Yeminli Mali Müşavirler Enstitüsü Başekonomisti Suren Thiru, verilerin iş gücü piyasasında artan sıkıntıya işaret ettiğini söyledi.

Thiru’ya göre yükselen iş gücü maliyetleri ve İran savaşının etkileri, şirketleri işe alımları azaltmaya ve ücret artışlarını sınırlamaya zorluyor.

Ücret artışı yavaşladı

Primler hariç yıllık ücret artışı, mart ayına kadar olan üç aylık dönemde yüzde 3,4’e geriledi. Şubatta bu oran yüzde 3,6’ydı.

Bu, Ekim 2020’den bu yana görülen en yavaş ücret artışı oldu. Enflasyon dikkate alındığında reel ücret artışı yalnızca yüzde 0,3’te kaldı.

Primler dâhil edildiğinde ücretler yüzde 4,1 arttı. Önceki çeyrekte bu oran yüzde 3,8 olarak kaydedilmişti.

KPMG Başekonomisti Yael Selfin, çalışanların reel ücretlerde düşüş yaşayabileceğini söyledi. Selfin’e göre enerji ve gıda fiyatlarındaki artış, genel enflasyonu ücret artışının üzerine taşıyabilir.

Resolution Foundation ise ücret görünümünü ‘karamsar’ olarak değerlendirdi. Kuruluşa göre savaşın enflasyonu artırmasıyla, maaşlar son 20 yılda dördüncü kez reel olarak küçülme riskiyle karşı karşıya.

Gençler daha sert etkilendi

Veriler, iş gücü piyasasındaki daralmanın özellikle gençleri vurduğunu gösterdi.

18-24 yaş grubunda işsizlik oranı mart ayına kadar olan üç aylık dönemde yüzde 14,7’ye çıktı. Bu, Kasım 2014’ten bu yana en yüksek seviye oldu.

Mali Araştırmalar Enstitüsü’nün ayrı analizine göre 2025 sonunda 16-24 yaş grubundaki gençlerin yalnızca yarısı bordrolu istihdamdaydı.

Enstitü, bu tabloyu artan istihdam maliyetlerine, yapay zekânın bazı işleri devralmasına ve gençler arasında kötüleşen ruh sağlığına bağladı.

Hükûmet genç işsizliğine odaklanıyor

Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, Orta Doğu’daki çatışmanın iş gücü piyasası üzerinde gölge yarattığını söyledi.

McFadden, buna rağmen her bölgede fırsatları artırmanın ve genç işsizliğiyle mücadelenin hükûmetin önceliği olmaya devam ettiğini belirtti.

Enerji maliyetleri şirketleri zorluyor

İran savaşı 28 Şubat’ta başlamıştı. Bu nedenle açıklanan veriler, işverenlerin savaş sonrası artan enerji maliyetlerine verdiği tepkiyi gösteren ilk tam aylık tablo olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, küresel petrol ve gaz fiyatlarında sert artışa yol açtı. Bu artış, şirketlerin üretim ve işletme maliyetlerini yükseltti.

Anketler, tüketicilerin enflasyon endişesiyle zorunlu olmayan harcamaları kısmaya başladığını gösteriyor. İşletmeler de girdi maliyetlerinde keskin artışlar bildirdi.

Büyüme verileri karışık sinyal verdi

Buna rağmen İngiltere ekonomisine ilişkin tablo tamamen olumsuz değil.

ONS’nin geçen hafta yayımladığı verilere göre ekonomi mart ayında yüzde 0,3, yılın ilk çeyreğinde ise yüzde 0,6 büyüdü.

Beklenenden güçlü gelen bu büyüme verisi üzerine Uluslararası Para Fonu, İngiltere için 2026 büyüme tahminini yüzde 0,8’den yüzde 1’e yükseltti. IMF, bu revizyonda savaş öncesi güçlü ivme ve yılın ilk çeyreğindeki dayanıklı performansı gerekçe gösterdi.

Ancak İngiltere Merkez Bankası, işsizliğin yıl ortasında yüzde 5,1’e çıkmasını bekliyor. Bankanın tahminlerine göre işsizlik 2027 yazına kadar yüzde 5,5 ila yüzde 5,6 aralığına yükselebilir.

ONS, daha oynak olan aylık işsizlik oranının şubattaki yüzde 4,6 seviyesinden martta yüzde 5,5’e sıçradığını da açıkladı. Bu oran, Mayıs 2015’ten bu yana en yüksek aylık seviye oldu.