İngiltere’de her hafta 6 milyon vape çöpe gidiyor

İngiltere’de tek kullanımlık elektronik sigaralara getirilen yasağa rağmen, her hafta 6 milyondan fazla vape ve vape kartuşu çöpe atılıyor. Yeni araştırma, atık miktarında düşüş yaşansa da geri dönüşüm sisteminin hâlâ ciddi baskı altında olduğunu ortaya koydu.

Araştırmaya göre 2025 yılında haftada yaklaşık 6,3 milyon vape ve kartuş çöpe gitti. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 23 daha düşük. Ancak uzmanlara göre tablo hâlâ ağır.

Yasak etkili oldu ama sorun bitmedi

Veriler, 1 Haziran 2025’te yürürlüğe giren tek kullanımlık elektronik sigara satış yasağının belli bir etki yarattığını gösteriyor. Haftalık vape satın alımında da yüzde 31’lik düşüş görüldü.

Buna rağmen ortaya çıkan atık miktarı geri dönüşüm sistemini zorlamayı sürdürüyor. Çünkü ürünlerin önemli bölümü hâlâ yanlış biçimde çöpe atılıyor.

Gizli piller yangın çıkarıyor

Atık yönetim şirketleri, asıl tehlikenin cihazların içindeki lityum iyon piller olduğunu söylüyor. Bu piller normal çöpe atıldığında sıkıştırma ve ezilme sırasında yangın çıkarabiliyor.

Bir atık şirketi, araçlarında ve tesislerinde neredeyse her gün bir yangın yaşandığını bildirdi. Başka bir şirket ise karışık atık toplama sisteminde her ay 200 binden fazla yanlış atılmış vape bulunduğunu açıkladı.

Dört yılda 1 milyardan fazla cihaz atıldı

Araştırmaya göre son dört yılda İngiltere’de 1 milyardan fazla vape çöpe atıldı. Çalışma ayrıca kullanıcıların önemli bölümünün geri dönüşüm konusunda yeterince bilgi sahibi olmadığını gösterdi.

Elektronik sigara kullananların yüzde 47’si, kullandıkları cihazların geri dönüştürülebileceğini bilmediğini söyledi.

Asıl sorun bilgi eksikliği ve erişim

Uzmanlara göre insanlara vape satın almak kolay geliyor, ama geri dönüştürmek aynı derecede kolay değil. Bu nedenle mağazalarda görünür toplama noktalarının oluşturulması ve bunun zorunlu hâle getirilmesi isteniyor.

Araştırmayı hazırlayan çevre kampanyası grubu, vape satan her dükkânda güvenli geri dönüşüm kutularının bulunması gerektiğini savunuyor. Ayrıca üretici ve ithalatçıların da geri dönüşüm masrafını üstlenmesi gerektiği belirtiliyor.

Tek kullanımlık yasaklandı, satış sürüyor

Araştırma bir başka çelişkiye de işaret etti. Tek kullanımlık elektronik sigaralar yasaklanmış olsa da, haftada yaklaşık 2,2 milyon adet tek kullanımlık ürünün hâlâ satın alındığı tahmin ediliyor.

Standart şarjlı cihazların satışında da düşüş var. Ancak bunun yerini, daha uzun ömürlü ve daha fazla çekim sunan yeni modellerin aldığı değerlendiriliyor.

Sağlık ve çevre riski büyüyor

Yanlış atılan piller yalnızca çöp kamyonlarında ve geri dönüşüm tesislerinde yangın çıkarmıyor. Bu olaylar çevrede hava kirliliğini de artırıyor. Bazı bölgelerde kirlilik düzeyinin DSÖ sınırlarını aştığı belirtiliyor.

Bu durum hem çalışanlar hem de çevrede yaşayanlar için yeni sağlık riskleri yaratıyor.

Hükûmet yeni cezalar vadediyor

İngiltere hükûmeti ise yasağa uymayan satıcılar için ağır yaptırımlar uygulanacağını açıkladı. Kuralları açık biçimde ihlal eden ve bunu tekrarlayan kişilerin sınırsız para cezası ya da hapisle karşılaşabileceği belirtildi.

Ayrıca tüm vape satıcılarının geri dönüşüm kutusu bulundurmasının zorunlu hâle getirildiği açıklandı.

Sorun azaldı ama ortadan kalkmadı

Ortaya çıkan tablo şu: Yasak atık miktarını düşürdü, ancak sorunu çözmedi. İngiltere’de milyonlarca elektronik sigara ürünü hâlâ yanlış biçimde çöpe gidiyor.

Bu da hem geri dönüşüm sistemini zorluyor hem de yeni çevre ve güvenlik riskleri üretiyor.