İngiltere’de çocuk suçlarına aile sorumluluğu planı

İngiltere ve Galler’de gençlik adalet sistemini değiştirmeye hazırlanan hükûmet, çocukları suç işleyen aileler için daha sert yaptırımlar planlıyor. BBC’nin aktardığına göre düzenleme, pazartesi günü yayımlanacak Gençlik Adaleti Beyaz Kitabı’nda yer alıyor.

Planın merkezinde, mahkemelerin ailelere yönelik Parenting Order adlı kararları daha sık ve daha güçlü biçimde kullanması bulunuyor. Bu kararlar, ebeveynleri ya da vasileri çocuğun davranışlarıyla ilgili sorumluluk almaya zorlayabiliyor.

Ailelere daha yüksek ceza gelebilir

Mevcut sistemde bir aile, mahkeme kararına uymazsa en fazla 1000 sterlin para cezası alabiliyor. Adalet Bakanlığı kaynaklarına göre hükûmet bu sınırı yükseltmek istiyor.

En ağır ve istisnaî durumlarda ebeveynlere hapis cezası verilmesi de gündemde. Ancak Adalet Bakanı David Lammy, bu yetkinin ‘çok, çok nadir’ kullanılmasını beklediğini söyledi.

Lammy, erken müdahale ve aile desteğiyle çocukları suça iten nedenlerin hedef alınacağını belirtti. Ona göre amaç, daha az gencin suç döngüsüne sıkışması.

Mahkemelere daha geniş yetki

İngiltere ve Galler’de mahkemeler, 16 yaşından küçük bir çocuk suçtan mahkûm olduğunda aileye yönelik karar verilip verilmeyeceğini değerlendirmek zorunda.

16 ve 17 yaşındakiler için de benzer kararlar alınabiliyor. Ancak Adalet Bakanlığı’na göre bu uygulamanın kullanımı son yıllarda sert biçimde düştü. 2009-2010 döneminde 1000’den fazla olan karar sayısı, 2022-2023 döneminde yalnızca 33’e indi.

Lammy, yeni planla hâkimlere ailelerle çalışma konusunda daha geniş araçlar verileceğini söyledi. Bakan, ebeveynin bağımlılık, depresyon ya da bakım sorumluluğunu yerine getirememe gibi sorunları varsa mahkemenin devreye girerek çocuğun ihtiyaç duyduğu desteği sağlamaya çalışabileceğini belirtti.

Southport saldırısı etkili oldu

Düzenleme, Southport soruşturma raporunun ardından gündeme geldi. Raporda, Axel Rudakubana’nın ailesinin 2024’teki saldırıdan önceki yıllarda müdahale etmiş olması hâlinde olayın önlenebileceği değerlendirmesi yapılmıştı.

Hükûmet ayrıca bazı istatistiklere dikkat çekiyor. Buna göre İngiltere ve Galler’de sürekli suç işleyen kişilerin 10’da 8’i ilk suçunu çocukken işledi. Cezaevinden çıkanların üçte ikisi ise bir yıl içinde yeniden suç işliyor.

Uzmanlardan hapis eleştirisi

Gençlik adaleti alanında 70’ten fazla kuruluşu temsil eden Alliance for Youth Justice’in Başkanı Jess Mullen, ailelerle gönüllü temelde çalışmanın genellikle daha etkili olduğunu söyledi.

Mullen’a göre Parenting Order kararlarının azalmasının temel nedeni de bu. Gönüllü katılım, ailelerle güven ilişkisi kurmayı ve destek sağlamayı kolaylaştırıyor.

Mullen, ebeveynleri hapse göndermenin çocuğa nasıl istikrar ya da destek sağlayacağını sorguladı.

Yeni gençlik müdahale mahkemeleri

Paketin diğer başlıkları arasında yeni Gençlik Müdahale Mahkemeleri’nin pilot olarak uygulanması da var.

Bu mahkemelerde hâkimler, gençlik adalet hizmetleri ve uzman destek ekipleri birlikte çalışacak. Amaç, çocuğu suça sürükleyen asıl nedenleri belirlemek ve bunlara müdahale etmek.

Adalet Bakanlığı’na göre bu mahkemelerde sıkı denetim, sağlık ve eğitim şartları gibi kişiye özel yükümlülükler uygulanabilecek. Kurallara uyulup uyulmadığı da yakından izlenecek.

Çocuklar için tutukluluk azaltılacak

Hükûmet, çocuklara yönelik hapis ve tutukluluk uygulamasını azaltmak istiyor. Plan, dava ya da ceza kararı bekleyen çocukların ‘gereksiz’ biçimde tutuklu kalmasına son verilmesini öngörüyor.

Hedef, bir sonraki seçimden önce çocukların tutuklu yargılanmasını yüzde 25 azaltmak. Hükûmet, çocukların yalnızca kamu güvenliği zorunlu kıldığında kapalı kurumlarda tutulması gerektiğini belirtiyor.

Bu önlemlerle çocuk cezaevlerindeki nüfusun yüzde 20 azaltılabileceği öngörülüyor.

Sabıka kayıtları da değişebilir

Hükûmet, çocukluk döneminde işlenen suçların sabıka kayıtlarında ömür boyu görünmesini de yeniden değerlendirecek.

Bugünkü sistemde çocukken işlenen bazı suçlar, yetişkinlikte yapılan sabıka kontrollerinde görülebiliyor. Bu durum, iş bulma imkânlarını etkileyebiliyor.

Hak savunucuları, insanların çocukken yaptıkları hatalar nedeniyle hayat boyu cezalandırılmaması gerektiğini savunuyor.

Erken müdahaleye ek kaynak

Paket kapsamında hükûmetin erken müdahale programı Turnaround’a yıllık 15,4 milyon sterlin ek kaynak ayrılması da planlanıyor.

Bu parayla önümüzdeki üç yılda gençlik adalet sistemine girme riski taşıyan 12 bin çocuğa destek verilmesi hedefleniyor.

Hükûmet ayrıca çocukları suça sürükleyen yetişkinleri hedef alan yeni bir ‘çocukların suç amaçlı sömürülmesi’ suçu oluşturma sözünü de hayata geçirmeyi planlıyor.

Muhalefet ve hak örgütleri temkinli

Alliance for Youth Justice, hükûmetin gençlik adalet sisteminin işlemediğini kabul etmesini olumlu karşıladı. Ancak örgüt, önerilerin fazla ölçüde pilot uygulamalara, istişarelere ve incelemelere dayandığını; daha cesur yasal adımlar gerektiğini savundu.

Muhafazakâr Parti’nin gölge Adalet Bakanı Nick Timothy ise İşçi Partisi hükûmetini suçla mücadelede yeterince sert olmamakla eleştirdi. Timothy, hükûmetin binlerce mahkûmu erken saldığını ve kısa süreli hapis cezalarını kaldırdığını savundu.