İngiltere Rus petrolü yaptırımlarını gevşetti

İngiltere hükûmeti, yakıt fiyatlarındaki artış ve arz endişeleri nedeniyle Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımları gevşetti. BBC’nin haberine göre yeni muafiyet, Rus ham petrolünün üçüncü ülkelerde işlenerek dizel ve uçak yakıtına dönüştürülmesini kapsıyor.

Karar çarşamba günü yürürlüğe girdi. Hükûmet, genel yaptırım politikasının sertleştiğini, ancak bazı temel yakıt ürünlerinde arz güvenliği için ek esneklik gerektiğini savundu.

Hürmüz Boğazı etkisi

Kararın arkasında, ABD-İsrail ile İran arasında başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiilî tıkanma gösteriliyor. Bu durum özellikle uçak yakıtı ve dizel arzına ilişkin kaygıları artırdı.

Bazı Rus sıvılaştırılmış doğal gazının deniz yoluyla taşınmasına yönelik yaptırımlar da geçici olarak gevşetildi. Bu alandaki lisansın 1 Ocak’a kadar geçerli olacağı bildirildi.

Uçak yakıtı fiyatları sert yükseldi

Avrupa’da uçak yakıtı fiyatları savaşın başlamasının ardından iki kattan fazla arttı. Fiyatlar daha sonra gerilese de hâlâ savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 50 daha yüksek seviyede bulunuyor.

İngiltere’de pompa fiyatları da yükselmeye devam ediyor. Otomobil kuruluşu RAC’ye göre kurşunsuz benzinin litre fiyatı pazartesi günü ortalama 158,52 peniye çıktı. Bu, savaşın başlangıcından bu yana görülen en yüksek seviye oldu.

Artan uçak yakıtı maliyetleri nedeniyle İngiltere’de ve dünyanın farklı bölgelerinde bazı hava yolu şirketleri sefer iptallerine gitti, bazıları da bilet fiyatlarını artırdı.

Hindistan ve Türkiye detayı

İngiltere, yıllardır Ukrayna’daki savaş nedeniyle Rusya’ya ekonomik baskı uygulanmasında öncü ülkelerden biri olarak öne çıkıyordu. Londra yönetimi salı günü de G7 bildirisine imza atarak Rusya’ya ‘ağır bedeller ödetme’ kararlılığını yineledi.

Ancak yeni düzenleme, Rus petrolünden üretilen bazı yakıtların İngiltere’ye yeniden girişinin önünü açacak. Bu durum özellikle Hindistan’dan uçak yakıtı ithalatını mümkün hâle getirebilir. Hindistan daha önce İngiltere ve Avrupa için önemli bir tedarikçiydi. Rus ham petrolünün önemli bir kısmı Türkiye’de de işleniyor.

Yeni kuralların süresiz olacağı, ancak düzenli olarak gözden geçirileceği belirtildi. Hükûmet, muafiyetlerin değiştirilebileceğini ya da kaldırılabileceğini açıkladı.

Bakanlık: Arz güvenliği için gerekli

Hazine Bakanı Dan Tomlinson, BBC Breakfast’a yaptığı açıklamada değişikliğin ‘küçük, belirli ve süreli’ olduğunu söyledi. Tomlinson, kararın uçak yakıtı gibi ekonomi için temel önemdeki ürünlerde arz güvenliğini korumak amacıyla alındığını belirtti.

Tomlinson, İngiltere’nin Ukrayna’ya desteğinin sürdüğünü vurguladı. Ancak geçim maliyetiyle mücadele eden ailelerin korunması için kritik ürünlerde ‘doğru ve makul kararlar’ alınması gerektiğini savundu.

Uzmanlardan eleştiri

Dubai merkezli enerji danışmanlık şirketi Qamar Energy’nin CEO’su Robin Mills ise kararı eleştirdi. BBC Radio 4’e konuşan Mills, yaptırımlardan geri adım atmanın doğru olmadığını ve bu kararın İngiltere’de fiyatları düşürmeyeceğini söyledi.

Mills, kararın Rusya yaptırımlarının Körfez’deki kriz nedeniyle zayıflayabileceği yönünde olumsuz bir mesaj verdiğini belirtti. Ayrıca uçak yakıtında gerçek bir fiziksel kıtlık yaşanması ihtimalinin zaten düşük olduğunu savundu.

Ukrayna cephesinde hayal kırıklığı

İngiltere Parlamentosu Dışişleri Komisyonu’nun İşçi Partili Başkanı Emily Thornberry de karara karşı çıktı. Thornberry, Ukrayna’dan görüştüğü kişilerin büyük hayal kırıklığı yaşadığını söyledi.

Thornberry, Ukrayna’nın yıllardır Rusya’ya karşı İngiltere’nin desteğiyle savaştığını belirterek, “Onlar İngiltere’yi en önemli müttefiklerinden biri olarak görüyor ve bu kararı anlamıyorlar” dedi.

İngiltere’nin ABD ve İspanya’daki benzer adımları izlemesine de karşı çıkan Thornberry, “Başka ülkeler yanlış davranıyor diye bizim de onlara katılmamız gerekmez” ifadelerini kullandı.

Muhalefetten Kuzey Denizi tepkisi

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch da hükûmeti eleştirdi. Badenoch, İşçi Partisi’nin ‘Putin’e karşı durma’ söyleminden sonra üçüncü ülkelerde işlenen Rus petrolünün ithalatına izin verdiğini söyledi.

Badenoch, İşçi Partili milletvekillerinin salı günü İngiltere’de yeni petrol ve gaz ruhsatlarına karşı oy kullandığını hatırlattı. Buna karşılık ülkenin Kuzey Denizi’nde üretim yapmak yerine Rusya’dan dolaylı ithalata yöneldiğini savundu.

ABD de benzer muafiyet uyguladı

ABD de bu hafta benzer bir muafiyeti uzattı. İlk kez mart ayında yürürlüğe giren düzenleme, denizdeki gemilere yüklenmiş Rus petrolü ve petrol ürünlerinin bazı ülkeler tarafından satın alınmasının önünü açmıştı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, mart ayında bu adımın küresel enerji piyasalarında istikrarı korumaya yönelik kısa vadeli bir önlem olduğunu söylemişti.

Ancak karar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hükûmetine dolaylı destek sağladığı gerekçesiyle çok sayıda müttefik tarafından eleştirildi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Rusya yaptırımlarının kaldırılmasını ‘hiçbir şekilde haklı çıkarmayacağını’ söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise “Rus petrolüne ödenen her dolar savaş için paradır” dedi.

İngiltere hükûmeti savunmada

İngiltere hükûmeti, kararın yaptırımlarda genel bir geri çekilme anlamına gelmediğini savundu. Hükûmet sözcüsü, Rusya’ya karşı yeni ve daha sıkı kısıtlamalar getirildiğini belirtti.

Açıklamada, Rus ham petrolünden üretilen rafine ürünlerin satışı, Rus uranyumunun ithalatı ve üçüncü ülkelere tedariki gibi alanlarda yeni sınırlamalar olduğu kaydedildi. Ayrıca Rus LNG’sinin taşınmasına yönelik denizcilik hizmetleri yasağının da kademeli olarak Rusya’nın İngiltere merkezli taşımacılık ve sigorta hizmetlerine erişimini zorlaştıracağı ifade edildi.

Hükûmet, Ukrayna’ya desteğin değişmediğini ve yaptırımların Rusya’nın savaş gelirlerini sınırlamayı hedeflediğini belirtti.