Çocuk yardımı krizi: Vergi dairesi “Zarar riski kabul edilebilir” demiş

İngiltere vergi dairesi HM Revenue and Customs’in (HMRC), çocuk yardımı dolandırıcılığıyla mücadele kapsamında aileleri önceden bilgilendirmeden ödemeleri durdurmayı ‘kabul edilebilir bir zarar riski’ olarak gördüğü ortaya çıktı.

Kurum içi belgelere göre yetkililer, bu uygulamanın ciddi mağduriyet yaratma ihtimalini uzak olarak değerlendirdi.

On binlerce aile etkilendi

HMRC, temmuz–ekim döneminde yaklaşık 24 bin çocuk yardımı hesabını askıya aldı. Ailelere gönderilen mektuplarda, bazen üç yıl öncesine uzanan yurt dışı seyahatlere atıf yapıldı. Dönüş kaydı bulunmadığı gerekçesiyle ödemeler kesildi.

30 Kasım itibarıyla yaklaşık 15 bin ailenin hâlâ İngiltere’de yaşadığı ve yardıma hak kazandığı teyit edildi. Buna karşılık yalnızca 1.019 dosyada, yani yüzde 4,3’ünde yanlış beyan tespit edildi. Binlerce dosya ise hâlâ incelemede.

Risk biliniyordu

Bilgi edinme yasası kapsamında açıklanan belgeler, HMRC’nin seyahat verilerinin aileleri yanlışlıkla ülkeyi terk etmiş gibi gösterebileceğini bildiğini ortaya koydu. Buna rağmen bu risk ‘uzak ve tolere edilebilir’ sayıldı.

Oysa daha önce yapılan bir pilot uygulamada, vakaların yüzde 46’sında seyahat verilerinin hatalı olduğu görülmüştü. Süreci hızlandırmak için maaş bordrosu denetimleri olarak bilinen PAYE kontrollerinin kaldırılması da hataların artmasına yol açtı.

Somut mağduriyetler yaşandı

Ödemeleri kesilen aileler arasında; cenaze için Fransa’ya giden, İrlanda’dan döndüğü hâlde kaydı bulunmayan, yoğun bakımda sepsis tedavisi gören ya da havaalanında çocuğu epileptik nöbet geçirince seyahatini iptal eden ebeveynler de bulunuyor.

Aileler, yanlış kayıtlar nedeniyle büyük stres yaşadıklarını, geçim sıkıntısına düştüklerini ve masumiyetlerini kanıtlamak zorunda bırakıldıklarını anlattı.

Veri güvenliği ve denetim eleştirisi

Skandal, The Guardian ve The Detail’ın ekim ayındaki ortak incelemesiyle kamuoyuna yansıdı. Belgeler, veri paylaşımının hukuki boyutuna odaklanıldığını, verilerin doğruluğunun ise yeterince sorgulanmadığını gösteriyor.

Dijital haklar örgütü Open Rights Group’tan Mariano delli Santi, etki değerlendirmesinin kötü yapıldığını söyledi.

HMRC: Sistem değişti

HMRC ise veri korumasını ciddiye aldığını savundu. Kurum, yeni uygulamada çapraz kontroller yapıldığını ve ödemeler kesilmeden önce ailelere en az bir ay süre tanındığını açıkladı. Amaçlarının, tüm ailelerden sürekli teyit istemeden hata ve dolandırıcılıkla mücadele etmek olduğu belirtildi.

HMRC yöneticilerinin, konuyla ilgili olarak Hazine Seçim Komitesi’nde milletvekillerinin sorularını yanıtlaması bekleniyor. Komite, geçen yıl kurumu insanların mali durumuna karşı kayıtsız davranmakla eleştirmişti.