Brexit sonrası gıda ihracatı kuralları gevşiyor

Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’ne gıda ihracatında Brexit sonrası uygulanan bazı kurallar kaldırılıyor. Britanya hükûmetinin açıklamasına göre, et, bitki ve ahşap ambalaj ürünlerini etkileyen düzenlemeler 2027 ortasından itibaren gevşetilecek.

Yeni dönem, Başbakan Keir Starmer’ın Brüksel ile ilişkileri yeniden düzenleme görüşmelerinde açıklanan ilk somut sonuçlardan biri oldu.

Veteriner sertifikası zorunluluğu kalkacak

Düzenleme yürürlüğe girdiğinde taze, dondurulmuş ya da işlenmiş et ihracatı yapan şirketlerin artık pahalı veteriner sertifikası almasına gerek kalmayacak.

Bu belgeler, ürünlerin AB standartlarına uygun olduğunu kanıtlamak için isteniyordu. Benzer belge zorunluluğu bitkiler ve ahşap ambalaj malzemeleri için de kaldırılacak.

Kuzey İrlanda’ya satış yapan işletmelerin de bazı sağlık etiketi yükümlülüklerinden muaf tutulması planlanıyor.

Evrak kâbusu sona erebilir

Brexit öncesinde bu tür sağlık sertifikaları gerekmiyordu. Ancak Birleşik Krallık’ın 2020’de AB’den ayrılmasının ardından ihracatçılar çok daha ağır bir belge yüküyle karşı karşıya kaldı.

Gıda üreticileri ve taşımacılar, bu süreci uzun süredir ‘evrak kâbusu’ olarak tanımlıyordu.

Her sevkiyat için alınan sağlık sertifikalarının maliyeti 200 sterline kadar çıkabiliyordu. Belgelerdeki küçük bir hata ise sınırda uzun gecikmelere yol açabiliyordu.

Sosis, et ve bitkisel ürünler etkilenecek

Yeni anlaşma, taze sosis ve hamburger köftesi gibi ürünleri de kapsayacak. Gıda katkı maddeleri, renklendiriciler, hayvan yetiştiriciliği sertifikaları, pestisitler, aşı kalıntıları, organik ürünler ve hayvan yemlerine ilişkin bazı kurallar da değişecek.

Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı, sağlık ve bitki sağlığı anlaşmasının tüm ayrıntılarının henüz tamamlanmadığını bildirdi. Ancak üreticilerin hazırlık yapabilmesi için şimdiden rehber yayımlandı.

16 bin şirket yeniden ihracata dönebilir

Biyogüvenlikten Sorumlu Bakan Sue Hayman, anlaşmanın her ölçekteki Britanyalı gıda ve içecek şirketi için iyi haber olduğunu söyledi.

Hayman’a göre aşırı bürokrasi nedeniyle Brexit sonrası AB’ye ihracatı bırakan yaklaşık 16 bin şirket yeniden pazara dönebilir.

Bakan, sınırdaki gereksiz gecikmelerin ve evrak yükünün azaltılmasının, Britanya ürünlerinin Avrupalı müşterilere daha kolay ulaşmasını sağlayacağını belirtti. Bunun istihdamı destekleyeceğini ve ailelerin gıda fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini söyledi.

Ekonomiye yıllık 5,1 milyar sterlin katkı beklentisi

Hükûmet, anlaşmanın ekonomiye yılda 5,1 milyar sterline kadar katkı sağlayabileceğini öngörüyor.

Ayrıca düzenlemenin çiftçiler, üreticiler ve işletmeler için bürokrasiyi azaltacağı, istihdamı destekleyeceği ve ihracatı kolaylaştıracağı belirtiliyor.

Yeni sistemin 2027 ortasında başlaması hedefleniyor. Hükûmet, tarım ve gıda sektöründeki işletmelerin bu değişikliğe şimdiden hazırlanmasını istiyor.

Sınırda aylarca bekleme yaşanabiliyordu

Broughton Transport Solutions Genel Müdürü Toby Ovens, ocak ayında Parlamento’daki İş ve Ticaret Komitesi’ne yaptığı sunumda Brexit sonrası belge yükünü anlatmıştı.

Ovens’a göre şirketi, Fransa’nın Calais kentindeki yetkililere taşıdığı dana etinin AB standartlarına uygun olduğunu kanıtlamak için Brexit öncesinde tek sayfa belge hazırlarken, sonrasında 26 sayfalık evrak sunmak zorunda kaldı.

Tek bir belgenin hatalı olması durumunda dondurulmuş et taşıyan kamyonların bir aya kadar bekletilebildiğini söyledi.

Görüşmeler temmuza kadar tamamlanabilir

Anlaşmaya ilişkin müzakereler geçen yılın sonundan bu yana sürüyor. Sürecin, 13 Temmuz için planlanan bir sonraki AB-Birleşik Krallık zirvesine kadar tamamlanması bekleniyor.

Hayman, hükûmetin gıda ve tarım işletmeleriyle birlikte çalıştığını belirterek, AB ile hâlihazırda ticaret yapan ya da ileride bu pazara girmek isteyen tüm üreticilerin yeni döneme hazır olması gerektiğini söyledi.

Düzenleme, Brexit sonrası gıda ticaretinde yaşanan en önemli bürokratik engellerden birinin kaldırılması olarak görülüyor.