Annelerden bağımlı çocuklar için 'güvenli alan' çağrısı

Uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle oğullarını kaybeden Anita Morris, Nicola Howarth ve Kate Roux, çocuklar için güvenli ve kamu destekli yatılı tedavi merkezlerinin acilen kurulması gerektiğini söylüyor. Anneler, gençlere yönelik tedavide ciddi boşluklar olduğunu vurguluyor.

Hizmetler eşitsiz, yatılı merkez yok denecek kadar az

Geniş kapsamlı bir incelemeye göre toplum temelli hizmetler arasında büyük eşitsizlikler bulunuyor. 18 yaş altına yönelik kamuya ait yatılı tesisler neredeyse yok. Son bir yılda tedavi gören 16 bin çocuğun yarıdan fazlası 15 yaş ve altında. 2024–25 döneminde destek arayan 18 yaş altı sayısı yüzde 13 arttı, ancak birçok çocuk ihtiyaç duyduğu yardıma ulaşamıyor.

Yük ailelerin omzunda

Çocukların büyük bölümü toplum içinde tedavi ediliyor ve çoğu yatılı bakıma ihtiyaç duymuyor. Ancak krizde olanlar için seçenekler son derece sınırlı. Birleşik Krallık’ta 18 yaş altına yönelik devlet işletmesi uzman yatılı merkez bulunmuyor. Özel tesislerdeki sınırlı yataklar ise birçok aile için karşılanamayacak kadar pahalı.

Uzmanlar, ketamin ve uçucu maddeler gibi yeni eğilimlerin uzman bakıma talebi artırdığını belirtiyor. Tedavide en sık bildirilen madde ise kenevir. 2024–25’te tedavi görenlerin yüzde 86’sı bunu temel sorun olarak gösterdi.

“Evde detoks yapmak zorunda kaldım”

BBC’ye konuşan Anita Morris, 17 yaşında kaybettiği oğlu Olly için yatılı bir yer bulamadığını söyledi ve “Gönderilecek yer yok dendi. Özele baktım; arabamı satsam bile bir haftayı zor karşılardım. Detoks, danışmanlık ve bakım birlikte olsaydı, iyileşebilirdi” diye konuştu.

Kate Roux ise oğlu Ben’in onlarca kurum arasında parçalı destek aldığını, kurumlar arası iletişimin zayıf kaldığını söylüyor. Ben, 16 yaşında bir yetişkin evsizler yurdunda hayatını kaybetti. Roux’a göre oğlu kendini güvende hissetmiyordu ve yatılı bir merkeze ihtiyacı vardı.

Nicola Howarth’un oğlu Alfie, 12–17 yaşları arasında en az 20 farklı görevliyle görüştü. Bakımda süreklilik olmadığını belirten Howarth, 23 bin sterlinlik özel yatılı rehabilitasyonu karşılayamadığını söylüyor. Alfie’nin 18’inci yaş gününde gelen “Yatak var” telefonu, ölümünden sonra ulaştı.

Yerel yönetimler zorlanıyor

Tedavinin finansmanı ve koordinasyonu yerel yönetimlerin sorumluluğunda. Ancak bütçe baskıları ve yatak eksikliği çözümü zorlaştırıyor. Uyuşturucu alanında çalışan Collective Voice, dağınık uygulamaların sona erdirilmesi ve ulusal bir strateji oluşturulması çağrısı yapıyor.

Adli tıp raporları da uyarıyor. Olly ve Ben’in soruşturmalarının ardından yayımlanan ‘Gelecekteki Ölümleri Önleme’ raporları, 18 yaş altı için yatılı tesis eksikliğinin nüks ve aşırı doz riskini artırdığını ortaya koyuyor.

Hükûmet: Yatırım artacak

Hükûmetin bağımsız uyuşturucu danışmanı Carol Black, çocukların yıllardır yetersiz yatırımın bedelini ödediğini söylüyor. Sağlık Bakanlığı ise 2026’ya kadar kamu sağlığı hibesi üzerinden üç yılda 3,4 milyar sterlinin madde tedavisi ve iyileşmeye ayrılacağını açıkladı.

Özel tesislerde sınırlı yataklar bulunuyor. Örneğin Oxfordshire’daki Banbury Lodge’da 16–18 yaş grubu için yalnızca üç yatak var. 28 günlük bir programın bedeli yaklaşık 18 bin sterlin.

“Posta koduna göre kader olmamalı”

Çocuk Komiseri Rachel de Souza, çocukların yaşadıkları yere göre değişen tedavi erişimini kabul edilemez olarak nitelendiriyor. Yerel Yönetimler Birliği de daha güçlü kamu sağlığı finansmanı çağrısında bulunuyor.

Anneler için değişim, kaybettikleri çocukları geri getirmeyecek. Ancak Anita Morris’in sözleri ortak bir çağrıya dönüşüyor:

Çocuğunuzun güvende olduğunu bilmek… Doğru bir yoksunluk programından geçeceğini bilmek… Bu, hem çocukları hem aileleri kurtarır.