ADHD ilaç kullanımı 13 yılda üç kat arttı

Oxford Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibi; Belçika, Almanya, Hollanda, İspanya ve İngiltere’de üç yaş ve üzerindeki kişilerin elektronik sağlık kayıtlarını inceledi. Çalışma, 2010–2023 döneminde beş ülkede de ADHD ilaç kullanımının arttığını ortaya koydu.

İngiltere öne çıkıyor

Araştırmaya göre en yüksek oransal artış İngiltere’de görüldü. ADHD ilacı kullananların oranı yüzde 0,12’den yüzde 0,39’a yükseldi. Hollanda’da ise oran yüzde 0,67’den yüzde 1,56’ya çıktı. Bulgular, Lancet Regional Health – Europe dergisinde yayımlandı.

Kadınlarda artış çok daha hızlı

Kullanım artışı özellikle yetişkinlerde belirginleşti. İngiltere’de 25 yaş ve üzerindekilerde oran 2010’da yüzde 0,01 iken 2023’te yüzde 0,20’ye yükseldi. Kadınlarda artış yaklaşık 20 katı, erkeklerde ise 15 katı buldu. Erkeklerde kullanım hâlâ daha yaygın olsa da yaş ilerledikçe fark azalıyor.

Farkındalık artıyor, sorular büyüyor

Çalışmanın başyazarı Xintong Li, yetişkin ADHD’sine yönelik farkındalık ve tanının arttığını söyledi. Li’ye göre bu eğilim, uzun vadeli tedavi ihtiyacı ve sağlık sistemlerinin planlaması açısından önemli sorular doğuruyor.

Kullanım oranı hâlâ düşük

Araştırma, ilaç kullananların oranının ADHD’nin tahmini yaygınlığına kıyasla düşük kaldığını gösterdi. ADHD’nin çocuk ve ergenlerin yaklaşık yüzde 8’ini, yetişkinlerin ise yüzde 3’ünü etkilediği düşünülüyor. Herkes için ilaç gerekmese de, tedaviye erişimde boşluklar bulunduğu belirtiliyor.

İlaç profili ve süreklilik

Tüm ülkelerde en yaygın kullanılan ilaç metilfenidat oldu. Daha yeni ilaçların kullanımında kademeli artış görülse de, tedaviye başladıktan sonra ilacı sürdürme oranları ülkeden ülkeye değişti ve genel olarak düşük kaldı.

Sağlık sistemleri baskı altında

Araştırmacılar, ADHD’nin yaşam boyu sürebilen bir durum olarak daha fazla kabul görmesinin, ilaç tedarik sorunlarıyla birlikte sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığını vurguladı. İngiltere’de Ulusal Sağlık Sistemi’nin ADHD hizmetleri için yıllık bütçesinin aşıldığı ve harcamaların önemli bölümünün özel değerlendirmelere gittiği bildiriliyor.

Talep öngörüsü kritik

Çalışmanın kıdemli yazarlarından Daniel Prieto-Alhambra, gerçek hayattaki ilaç kullanımının iyi anlaşılmasının, gelecekteki talebin öngörülmesi ve yeni ilaç sıkıntılarının önlenmesi açısından kritik olduğunu söyledi.