Üniversiteye girişte lise diploması artık tek başına yetmeyebilir

Fransa’da üniversiteye giriş sistemini kökten değiştirebilecek bir öneri gündeme geldi. Senato bünyesindeki araştırma komisyonu, lise bitirme sınavı olan bakaloryanın üniversiteye otomatik giriş hakkı sağlamasına son verilmesini istedi.

Rapor, bakaloryanın yükseköğretime giriş için yalnızca bir “ön koşul” sayılmasını öneriyor. Mevcut sistemde bakalorya, yükseköğretimin ilk derecesi kabul ediliyor ve bu diplomaya sahip öğrencilerin prensip olarak üniversitede yer alma hakkı bulunuyor.

Üniversiteler öğrenci seçebilecek

Rapora göre üniversiteler, kabul edecekleri öğrenci sayısını kendileri belirleyebilmeli. Ayrıca seçilen bölüme açık biçimde uygun akademik altyapıya sahip olmadığı düşünülen adayların başvuruları reddedilebilmeli.

Raporun hazırlayıcısı Cumhuriyetçiler’den Laurence Garnier, lisans programlarına girişte seçicilik konusundaki “tabunun kaldırılması” gerektiğini savundu. Garnier’e göre bakalorya, koşulsuz üniversite hakkı sağlayan bir belge olmaktan çıkarılıp ortaöğretimin tamamlandığını gösteren bir diploma haline gelmeli.

Başarı oranı yüzde 92’ye çıktı

Senato raporunda bakaloryadaki yüksek başarı oranları da eleştiriliyor. 2026’da sınavı geçenlerin oranının yüzde 92’ye ulaştığı belirtilirken, bunun öğrenciler arasındaki akademik seviye farklarını giderek büyüttüğü savunuluyor.

Rapora göre üniversiteler gerekli altyapıya sahip olmayan öğrencileri de kabul etmek zorunda kalıyor. Bunun sonucunda özellikle lisansın ilk yıllarında başarısızlık ve okul bırakma oranları yükseliyor.

Komisyon, mevcut sistemde seçimin üniversiteye girişte değil, öğrencilerin başarısız olması yoluyla daha sonra gerçekleştiğini savunuyor.

Harçlar yaklaşık beş kat artırılsın

Raporun en dikkat çekici önerilerinden biri de üniversite harçlarına ilişkin. Senatörler, Fransız öğrencilerin lisans için ödediği yıllık harcın 900 avroya çıkarılmasını istiyor. Yüksek lisans için ise yıllık 1.300 avro öneriliyor. Mevcut ücretler bölüme göre yaklaşık 178 ile 254 avro arasında değişiyor.

Raporda kamu üniversitelerinin neredeyse ücretsiz olmasının kurumların finansman sorunlarını ağırlaştırdığı savunuluyor.

"Burs sistemi de değişsin"

Komisyon, harçların yükseltilmesiyle birlikte öğrenci burslarının yeniden düzenlenmesini de öneriyor. Burs miktarlarının ve gelir sınırlarının enflasyona göre güncellenmesi, mevcut sistemde belirli gelir eşiklerinde yaşanan ani hak kayıplarının önlenmesi isteniyor.

AB dışından gelen öğrenciler için daha yüksek üniversite harçlarının sistematik biçimde uygulanması da rapordaki öneriler arasında. Yabancı öğrencilerin Fransızca seviyelerinin daha sıkı denetlenmesi ve sahip olmaları gereken asgari mali kaynak tutarının artırılması da gündemde.

Yüksek lisans seçiciliği güçlendirilecek

Raporda yüksek lisans programlarının seçici niteliğinin daha açık biçimde tanımlanması öneriliyor. Doktora eğitiminin ise mali açıdan daha cazip hale getirilmesi isteniyor. Senatörler üniversitelere daha fazla özerklik verilmesini ve yönetim yapılarının değiştirilmesini de öneriyor.

Komisyonda görüş ayrılığı çıktı

Rapor komisyonda oybirliğiyle kabul edilmedi. 14 senatör önerilerin lehinde oy kullanırken beş senatör karşı çıktı, bir senatör ise çekimser kaldı.

Komisyon Başkanı komünist Pierre Ouzoulias, üniversiteye giriş hakkının daraltılmasına karşı çıktı. Ouzoulias’a göre çözüm, bakaloryanın değerini yeniden güçlendirmek olmalı.

Rapordaki önerilerin hayata geçebilmesi için yasa değişiklikleri gerekiyor. Bu nedenle bakaloryanın üniversiteye otomatik giriş hakkı şu aşamada devam ediyor.