TotalEnergies’e ‘savaş kârı’ baskısı

Fransız enerji devi TotalEnergies, cuma günü Paris’te yapılacak yıllık genel kurulu öncesinde çevre örgütleri ve muhalefetin baskısıyla karşı karşıya kaldı. Şirket, Orta Doğu’daki savaşın petrol fiyatlarını yükseltmesinin de etkisiyle 2026’nın ilk çeyreğinde 5,8 milyar dolar rekor kâr açıkladı.

Eleştirilerin merkezinde, şirketin hem savaş koşullarından büyük kazanç sağlaması hem de Fransa’nın iklim taahhütlerine rağmen fosil yakıt üretimini artırma planları yer alıyor.

Şirket savaş öncesi pozisyon aldı

TotalEnergies Üst Yöneticisi Patrick Pouyanné, Le Figaro’ya yaptığı açıklamada şirketin 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a hava saldırıları başlatmasından önce piyasadaki gelişmeleri yakından izlediğini söyledi.

Pouyanné, şirketin petrol traderlarının şubat ayında ABD donanmasının Basra Körfezi çevresinde gemi yığdığını fark ettiğini belirterek, “O dönem piyasa düşüş eğilimindeydi. Onlar ise bir şeylerin olmak üzere olduğunu düşünerek piyasanın tersine pozisyon aldı ve alım yaptı” dedi.

Ticaret verilerine göre TotalEnergies, mart ayında Orta Doğu ham petrolünde neredeyse tek büyük alıcı oldu. Şirket, arzın savaş nedeniyle sert biçimde daraldığı süreçte Umman ve Abu Dabi’den yaklaşık 70 kargo, yani 35 milyon varil petrol aldı.

Bu alımların, Dubai referans petrol fiyatının varil başına yaklaşık 170 dolarla rekor seviyeye çıkmasında etkili olduğu belirtildi.

“Savaş vurguncusu” suçlaması

Sol parti Boyun Eğmeyen Fransa (LFI), Pouyanné’yi savaş vurguncusu olmakla suçladı. Fransa Yeşilleri lideri Marine Tondelier ise Pouyanné’nin Onur Lejyonu nişanının geri alınmasını istedi.

TotalEnergies’e yöneltilen bir diğer eleştiri de şirketin Fransa’da çok az kurumlar vergisi ödemesi. Bazı yıllarda ise hiç vergi ödemediği öne sürülüyor.

Şirket ise vergilerini petrol ve gaz çıkardığı ülkelerde ödediğini savunuyor.

Kârın önemli bölümü ticaret merkezlerinden geliyor

Eleştirmenlere göre TotalEnergies’in kârlarının önemli bir kısmı, fosil yakıt üretiminin sınırlı olduğu ya da hiç bulunmadığı İsviçre, Singapur ve Birleşik Krallık gibi ülkelerdeki iştiraklerden geliyor.

Şirket bu ülkelerde hidrokarbon ticaretine odaklanan özel bağlı şirketler kurdu. Bu birimler, Hürmüz Boğazı krizine bağlı pozisyonlar da dâhil olmak üzere petrol ve gaz arzı üzerinden işlem yapıyor.

TotalEnergies’in Cenevre merkezli iştiraki Totsa, şirketin 5,8 milyar dolarlık toplam kârının 1 milyar dolarını sağladı.

Multinationals Observatory’nin araştırmasına göre, TotalEnergies’in petrol ve gaz ticaretine ayrılmış iştiraklerinden gelen kârlar, ana şirkete ödenen temettülerin yüzde 40’ını, bazı dönemlerde ise yüzde 80’ini oluşturuyor.

Bu ülkelerdeki vergi oranları da Fransa’ya göre daha düşük. Singapur’da kurumlar vergisi yüzde 14 düzeyindeyken, Fransa’da oran yüzde 25.

İklim stratejisi hedefte

Reclaim Finance, Earth Insight ve Climate Action Network France gibi çevre örgütleri, TotalEnergies’in iklim etkisinin giderek ağırlaştığını savunuyor.

Örgütler, perşembe günü düzenledikleri basın toplantısında Fransız devletinin şirkete verdiği desteği de eleştirdi. Kamu finans kurumu Caisse des Dépôts et Consignations dâhil büyük Fransız yatırımcıların TotalEnergies’teki rolüne dikkat çekildi.

Greenpeace France’tan Lorelei Limousin, genel kurulun Fransa’da erken sıcak hava dalgası yaşanırken yapılmasına dikkat çekti.

Limousin, “Bu genel kurul bir sıcak hava dalgası sırasında yapılıyor. Bu sıcak hava dalgasının kendiliğinden ortaya çıkmadığını, özellikle Total gibi fosil yakıt çokuluslu şirketleriyle bağlantılı olduğunu hatırlamak önemli. Şirket genel kurulda olağanüstü kârlarını kutlayacak. Ancak bu kârlar iklim açısından yıkıcı. Bu gerçekten oldukça uygunsuz” dedi.

“Fransa’nın pozisyonu çelişkili”

Fransa fosil yakıtlardan adil ve düzenli çıkışı savunurken, TotalEnergies petrol ve gaz üretimini artırmayı planlıyor.

Climate Action Network France’tan Gaia Febvre, şirketin Paris İklim Anlaşması hedeflerinin artık ulaşılamaz olduğu fikrini topluma kabul ettirmeye çalıştığını söyledi.

Febvre, Fransa’nın uluslararası alanda bu hedeflerin korunması için mücadele ettiğini hatırlatarak, “Sonuçta Fransa’nın iklim diplomasisi ile TotalEnergies’e verilen sarsılmaz destek arasında açık bir çelişki görüyoruz. Bu son derece sarsıcı” dedi.

Kamu kurumlarına çağrı

Çevre örgütleri, TotalEnergies’te hissesi bulunan kamu kurumlarına ve Fransız devletine çağrı yaptı.

Örgütler, şirketin mevcut üretim ve yatırım çizgisine karşı açık tavır alınmasını istiyor.

Genel kurul öncesindeki tartışma, TotalEnergies’in yalnızca kârı ve vergi politikasıyla değil, Fransa’nın iklim hedefleriyle ne kadar uyumlu hareket ettiği sorusuyla da gündemde kalacağını gösteriyor.