Polise silah yetkisi tartışması büyüyor

Fransa’da güvenlik güçlerinin silah kullanımına ilişkin tartışmalı yasa teklifine karşı başlatılan imza kampanyası büyüyor. 26 Haziran’da yayımlanan ve Ulusal Meclis’in sitesine taşınan dilekçe, 4 Temmuz Cumartesi günü 140 bin imzaya ulaştı.

Dilekçe, milletvekillerine Cumhuriyetçiler Partisi’nin sunduğu yasa teklifini reddetme çağrısı yapıyor. Teklifin 7 Temmuz Salı günü Ulusal Meclis’te yeniden görüşülmesi bekleniyor.

Fransa’da 100 bin imzayı aşan dilekçeler Ulusal Meclis’in resmî platformunda erişime açılıyor. Bu dilekçe de metne karşı çıkan milletvekilleri tarafından kamuoyuna taşındı.

Teklif polise ‘meşru kullanım’ varsayımı getiriyor

Cumhuriyetçiler Partisi’nin hazırladığı teklif, polis ve jandarmanın silah kullandığı durumlarda, ilk aşamada yasaya uygun hareket etmiş sayılmasını öngörüyor.

Metnin ilk hâlinde güvenlik güçleri için açık biçimde ‘meşru müdafaa karinesi’ ifadesi yer alıyordu. Daha sonra hükûmetin sunduğu değişiklikle metin yeniden yazıldı. Bu adımın, hükûmet kanadındaki diğer grupların desteğini almak için atıldığı belirtiliyor.

Mevcut hâliyle teklif, polis ve jandarmanın silah kullandığında kanun çerçevesinde davrandığının varsayılmasını içeriyor. Ancak bu varsayım, aksi yönde delillerle çürütülebilecek.

Muhalifler hukuk devleti uyarısı yapıyor

Teklife karşı çıkanlar ise düzenlemenin yalnızca teknik bir değişiklik olmadığını savunuyor. Dilekçede, bunun hukuk devleti açısından tarihî bir geri adım olabileceği belirtiliyor.

Dilekçeye göre Fransa, Avrupa Birliği içinde güvenlik güçleri tarafından öldürülen ya da yaralanan kişi sayısının en yüksek olduğu ülkelerden biri. Metinde, yeni düzenlemenin bu sayıları artırabileceği ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadıyla çelişebileceği öne sürülüyor.

Dilekçenin yazarı Issam El Khalfaoui, oğlunu polis müdahalesinde kaybeden bir baba. 19 yaşındaki Souheil El Khalfaoui, 4 Ağustos 2021’de Marsilya’da bir polis kontrolü sırasında hayatını kaybetmişti.

El Khalfaoui’ye göre silah kullanımının baştan yasal varsayılması, ispat yükünü mağdurların üzerine yıkıyor ve devletin güç kullanımını açıklama sorumluluğunu zayıflatıyor.

Ulusal Birlik destekleyecek

Yasa teklifinin yalnızca Ulusal Meclis’ten değil, Senato’dan da geçmesi gerekiyor. Ancak aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisi, teklife destek vereceğini açıkladı.

Partiden bir yetkili, düzenlemenin aslında kendi önerileriyle örtüştüğünü belirterek teklife oy vereceklerini söyledi.

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez ise ocak ayında yaptığı açıklamada düzenlemenin güvenlik güçlerine dokunulmazlık getirmediğini savunmuştu. Nuñez’e göre amaç, silah kullanan polis ya da jandarmanın otomatik olarak gözaltına alınmasının önüne geçmek.

Teklifin sahibi Cumhuriyetçiler Partisi Milletvekili Eric Pauget de hiçbir polis ya da jandarmanın görevini yaptığı için haksız yere suçlanma korkusuyla hareket etmek zorunda kalmaması gerektiğini savunuyor.

Barolardan ve sol muhalefetten tepki

Bu açıklamalar muhalifleri ikna etmiş değil. Paris Barosu Yönetim Kurulu, perşembe günü yayımladığı açıklamada hukuk devletinde güvenlik güçlerinin ilkesel bir dokunulmazlıktan yararlanamayacağını vurguladı.

Boyun Eğmeyen Fransa grubu da düzenlemenin hukuk devletine tarihî bir darbe vuracağını savundu ve dilekçenin imzalanması çağrısı yaptı.

Dilekçe 500 bin imzaya ulaşırsa Ulusal Meclis Genel Kurulu’nda tartışılabilecek. Ancak yasa teklifinin o aşamaya gelmeden parlamentoda ilerlemesi mümkün görünüyor.

Fransa’daki tartışma, güvenlik güçlerinin yetkileri, mağdur hakları ve devletin güç kullanımı üzerindeki denetim meselesini yeniden ülke gündeminin merkezine taşıdı.