Nazilerin yağmaladığı keman Fransa’da mı ortaya çıktı?

İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler tarafından yağmalanan ve bugün değerinin yaklaşık 10 milyon dolar olduğu belirtilen 300 yıllık bir Stradivarius kemanın Fransa’da ortaya çıktığı iddia edildi.

Yağmalanmış müzik enstrümanları üzerine çalışan uzman Pascale Bernheim, Fransa’nın Alsace bölgesindeki Colmar kentinde sergilenen kemanın, savaş yıllarında Polonya’dan çalınan Lauterbach adlı Stradivarius olduğuna inandığını söyledi.

Kemanın izini yerel bir etkinlik açtı

Olay, Colmar’da düzenlenen müzik ve şarap gecesini anlatan yerel bir gazete yazısıyla gündeme geldi. Les Dernières nouvelles d’Alsace, kemancı Emmanuel Coppey’nin gecede üç eski kemanla performans sergilediğini yazdı.

Bu kemanlardan ilkinin 1624’te Nicolo Amati, ikincisinin 1735’te Antonio Guarneri, üçüncüsünün ise 1719’da Antonio Stradivari tarafından yapıldığı belirtildi.

Pascale Bernheim, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bunun Lauterbach olduğuna kesinlikle inanıyorum” dedi.

Savaşta Varşova’dan çalındı

Fransız gazetesi Le Parisien’in araştırmasına göre keman, 1944’te Nazi askerleri tarafından Polonya’nın başkenti Varşova’daki bir müzeden yağmalandı.

Bernheim’in ulaştığı bilgilere göre enstrüman, savaştan önce Polonyalı sanayici Henryk Grohman’a aitti. Grohman, ölümünden önce kemanı bir Polonya müzesine teslim etti.

Kemanın daha sonra Soğuk Savaş yıllarında Doğu Almanya’da kaldığı, 1990’ların başında ise son kez Fransa’da görüldüğü belirtiliyor.

Stradivari’nin ‘altın dönemi’

Antonio Stradivari’nin 1719 yılında yalnızca dokuz keman yaptığı biliniyor. Bu kemanlardan ikisinin kayıp olduğu belirtiliyor: Lauterbach ve Lautenschlager.

Le Parisien’e göre bu iki kemanı ayıran önemli bir ayrıntı var. Lautenschlager’ın arka kısmı iki parça ahşaptan oluşuyor. Lauterbach’ta ise tek parça ahşap kullanıldı.

Colmar’daki etkinliği klasik müzik prodüktörü Emmanuel Jaeger düzenledi. Jaeger, 2017’de Strasbourglu keman yapımcısı Jean-Christophe Graff’a ait bir kemanın kökenini araştırması için Bernheim’le temasa geçmişti.

Bernheim’e göre geçen yıl hayatını kaybeden İngiliz keman uzmanı Charles Beare, enstrümanı inceledi ve bunun Stradivari’nin altın dönemine ait bir Stradivarius olduğunu söyledi. Beare’in, elindeki kemanın çalıntı olabileceğinden endişe duyduğu da aktarıldı.

Bernheim, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bildiğim kadarıyla Beare kemanı iki kez inceledi. Ardından ahşap nesnelerin yaşını belirlemek için kullanılan dendrokronolojik analiz yapıldı” dedi.

“Lauterbach değilse hangisi?”

Emmanuel Jaeger ve Jean-Christophe Graff, AFP’nin yorum talebine yanıt vermedi. Ancak Jaeger, Alsace gazetesine yaptığı açıklamada Bernheim’in yanıldığını savundu.

Jaeger, “Bildiğim kadarıyla bu çalıntı keman değil” dedi. Ona göre konserde kullanılan keman, Stradivari’nin 1719’da yaptığı başka bir enstrümandı.

Bernheim ise bu açıklamaya ikna olmadı. Uzman isim, “Eğer gerçekten 1719 yapımı bir Stradivarius ise ve Lauterbach değilse, o zaman hangisi?” diye sordu.

Milyonlarca dolarlık miras

Nadir Stradivarius kemanlar, uluslararası müzayedelerde çok yüksek fiyatlara alıcı buluyor. Şubat ayında New York’ta açık artırmaya çıkarılan Joachim-Ma Stradivarius, 11,3 milyon dolara satıldı.

Bugüne kadarki rekor ise Lady Blunt adlı Stradivarius’a ait. Bu keman 2011’de 15,9 milyon dolara alıcı bulmuştu.