Fransız sözlüğüne 150 yeni kelime

Fransa’nın en çok kullanılan sözlüklerinden Le Petit Robert, 2027 baskısına 150 yeni kelime ve ifade ekledi. Yeni kelimeler, Fransız dilinin teknoloji, küreselleşme, toplumsal değişim ve gündelik konuşma diliyle nasıl dönüştüğünü gösteriyor.

Sözlüğün yayın yönetmeni Géraldine Moinard, yeni kelimelerin zamanımızın sorunlarını, tartışmalarını ve toplumsal kaygılarını yansıttığını söyledi. Moinard’a göre insanlar dünyayı anlatmak için yeni kelimeler üretiyor ve sözlük de bu dönüşümü takip ediyor.

Daha kapsayıcı dil arayışı

Yeni baskıda Fransızcanın daha kapsayıcı kullanımına ilişkin örnekler de yer aldı. Fransızcada her isim dişil ya da eril kabul ediliyor ve eril biçim çoğu zaman varsayılan kullanım olarak görülüyor.

Bu çerçevede sözlüğe ‘marrainer’ kelimesi eklendi. Kelime, ‘sponsor olmak’ ya da ‘desteklemek’ anlamındaki ‘parrainer’ fiilinin dişil karşılığı olarak kullanılıyor.

Géraldine Moinard, RFI’ye yaptığı açıklamada bu kelimenin aslında uzun süredir var olduğunu, ancak fazla bilinmediğini söyledi. Moinard’a göre kelime artık yeniden görünür hâle gelebilir ve daha yaygın kullanılabilir.

Yapay zekâ sözlüğe girdi

Yeni kelimeler arasında teknolojiyle bağlantılı ifadeler de dikkat çekiyor. Bunlardan biri ‘prompter’. Kelime, yapay zekâya komut ya da yönerge vermek anlamında kullanılıyor.

Le Petit Robert ekibi, yeni kelimeleri belirlerken yaklaşık 12 sözlükbilimciden oluşan bir grupla çalışıyor. Bu ekip, yazılımlar aracılığıyla kelimelerin kullanım sıklığını ve bağlamını inceliyor.

Bir kelimenin sözlüğe girebilmesi için yalnızca sosyal medyada popüler olması yetmiyor. Geleneksel dil alanlarında da kullanılması ve geçici bir modadan çıkıp kalıcılaşma işareti göstermesi gerekiyor.

Komite, bu yıl yaklaşık 1.000 kelime ve ifadeyi değerlendirdi. Bunlar arasından 150’si seçilerek yeni baskıya alındı.

Sokak dili ve bölgesel kelimeler

Sözlüğe giren kelimeler arasında ‘charo’ da bulunuyor. Bu kelime, kadınlarla sürekli ilişki peşinde koşan erkekleri anlatan argo bir ifade olarak kullanılıyor.

Bir başka yeni kelime ise ‘bouiner’. Fransa’nın kuzeybatısında kullanılan bu bölgesel ifade, önemsiz ya da gereksiz işlerle vakit geçirmek anlamına geliyor.

Yeni baskıda başka dillerden doğrudan alınan kelimeler de var. İngilizceden gelen ‘crush’ ve Japon mutfağından bilinen ‘onigiri’ bunlar arasında yer aldı.

Toplumsal kaygılar da dile yansıdı

Bazı yeni kelimeler ise doğrudan güncel toplumsal sorunlarla bağlantılı. ‘Narchomicide’ bunlardan biri. Kelime, uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı cinayetleri tanımlamak için kullanılıyor.

Bu tür ifadeler, Fransa’da güvenlik, uyuşturucu çeteleri ve kentlerde artan şiddet tartışmalarının dile nasıl yansıdığını gösteriyor.

Ünlü isimler bölümü de genişledi

Le Petit Robert’ın bazı baskılarında ansiklopedik bölümler de bulunuyor. Bu bölümlerde yer alan tanınmış kişiler listesi de bu yıl genişletildi.

Papa 14. Leo, bisikletçi Pauline Ferrand-Prévot ve Gisèle Pelicot bu yıl ilk kez sözlüğe giren isimler arasında yer aldı.

Gisèle Pelicot, yıllarca cinsel saldırıya maruz kalmasının ardından mahkemede failleriyle yüzleşmesiyle Fransa’da ve dünyada büyük saygı görmüştü.

Moinard, Pelicot’nun kadına yönelik şiddetin sembollerinden biri hâline geldiğini belirtti. “Bugün gerçekten iz bırakmış biri. Kadına yönelik şiddeti temsil eden bir sembole dönüştü” dedi.

Le Petit Robert’ın yeni kelimeleri, Fransızcanın yalnızca dil bilgisiyle değil, toplumun gündemiyle birlikte değiştiğini de ortaya koyuyor.