Fransa'da enerji çalışanları greve gidiyor

Fransa’da elektrik ve gaz sektöründe çalışanlar 15 Eylül Salı günü ülke genelinde greve hazırlanıyor. Grevin merkezinde, sektör çalışanları ile emeklilerine elektrik ve doğal gaz faturalarında büyük indirim sağlayan 'çalışan tarifesi' bulunuyor.

TF1 Info’nun haberine göre hükûmet, Fransa Sayıştayının eleştirilerinin ardından yaklaşık 80 yıldır uygulanan sistemi değiştirmeyi değerlendiriyor. Sektörün dört büyük sendikası CGT, CFE-CGC, CFDT ve FO ise düzenlemeye karşı ortak grev çağrısı yaptı.

Yaklaşık 300 bin kişi yararlanıyor

'Çalışan tarifesi' ilk kez 1947 yılında uygulamaya konuldu. Bugün yaklaşık 140 bin aktif çalışan bu haktan yararlanıyor. EDF ve eski GDF’den doğan Engie, Enedis ve GRDF gibi şirketlerden emekli yaklaşık 160 bin kişinin de tarifeden faydalandığı belirtiliyor.

Elektrik için uygulanan indirimli fiyat 1951’den, doğal gaz tarifesi ise 1962’den bu yana temelde değişmedi.

Sayıştaya göre sistemden yararlananlar bugün ortalama bir tüketicinin ödediği elektrik veya doğal gaz fiyatının yüzde 2’sinden daha azını ödüyor. Sendikalar ise bu hesaplamaya itiraz ediyor ve gerçek oranın yaklaşık yüzde 10 olduğunu savunuyor.

Sayıştay maliyeti 700 milyon avronun üzerinde hesapladı

Tartışmayı büyüten gelişme, Sayıştayın temmuz ayında yayımladığı rapor oldu. Rapora göre çalışanlara sağlanan enerji avantajının EDF Grubu’na 2024 yılındaki maliyeti 700 milyon avroyu aştı.

Sayıştay, mevcut sistemin bu haliyle devam edemeyeceğini savundu. Ayrıca tarifeden kaynaklanan avantajın vergi ve sosyal güvenlik hesaplamalarında gerçek değerinin çok altında gösterildiği belirtildi.

Kamu maliyesindeki gelir kaybının yalnızca 2024 için yaklaşık 230 milyon avro olduğu hesaplandı.

Sayıştay, indirimden yararlanılabilecek enerji tüketimine bir üst sınır getirilmesini ve sistemin aşamalı olarak yeniden düzenlenmesini öneriyor.

Hükûmet tarifeyi değiştirmeye hazırlanıyor

Enerji Bakanlığı da Sayıştaydan mevcut uygulamanın düzeltilmesi yönünde resmî bir uyarı aldığını açıkladı.

Hükûmetin özellikle çalışanların elde ettiği avantajın vergi ve sosyal güvenlik açısından nasıl hesaplanacağını değiştirmesi bekleniyor. Yeni yöntemin bakanlık kararıyla belirlenebileceği ifade ediliyor.

Ancak sendikalar yalnızca vergi hesabının değiştirilmesine değil, sistemin zaman içinde tamamen zayıflatılabileceği ihtimaline de tepki gösteriyor.

Sendikalar 'Bu bir hediye değil' diyor

FNME-CGT Genel Sekreteri Fabrice Coudour, tarifeyi sektör çalışanları açısından 'dokunulmaz bir kazanım' olarak tanımladı.

Coudour, "Bizim için bu gerçekten bir totem" diyerek sistemin korunması gerektiğini söyledi. Elektrik ve gaz sektöründe işe giriş ücretlerinin aynı nitelik ve deneyime sahip özel sektör çalışanlarına kıyasla daha düşük olabildiğini savundu.

CFDT’den Dominique Santoni de hükûmetin hazırladığı değişikliğin tamamen geri çekilmesini istedi.

Santoni, "Çalışan tarifesi, personelin ücret paketinin bir parçasıdır. Bu bir hediye değil" dedi.

15 Eylül'de ülke genelinde iş bırakılacak

Dört büyük sendika, aktif çalışanların yanı sıra emeklileri de 15 Eylül’de düzenlenecek eylemlere katılmaya çağırdı.

Sendikalar grev katılımının yüksek olmasını bekliyor. Eylemlerin biçimi şirketlere ve çalışma alanlarına göre farklılık gösterecek.

EDF ise çalışanların bu hakkı sosyal statülerinin önemli bir parçası olarak gördüğünü kabul ediyor. Şirket, yapılacak olası değişikliklerin bütün tarafların görüşleri alınarak değerlendirilmesini istedi.

Fransız hükûmeti açısından tartışmanın merkezinde sistemin maliyeti ve enerji tasarrufu bulunurken, sendikalar için konu doğrudan ücret ve çalışma koşullarının bir parçası. Bu nedenle taraflar arasındaki anlaşmazlığın 15 Eylül greviyle daha da büyümesi bekleniyor.