Fransa'da 14 milyon emekliye zam masada

Fransa'da yaklaşık 14 milyon özel sektör emeklisini ilgilendiren ek emekli aylığı zammı için kritik görüşmeler başlıyor. Agirc-Arrco sistemini yöneten sendikalar ve işveren örgütleri, aylıkların ne kadar artırılacağını belirlemek üzere masaya oturacak.

Tarafların önünde yüzde 1,2 ile yüzde 2 arasında değişen zam seçenekleri bulunuyor. Çarşamba günü yapılacak toplantıda Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü'nün (INSEE) güncel enflasyon, ücret ve büyüme tahminleri değerlendirilecek. Nihai anlaşmanın ekim ortasında sağlanması hedefleniyor.

Geçen yıl emekli aylıkları dondurulmuştu

Agirc-Arrco, Fransa'da özel sektörde çalışmış kişilerin zorunlu ek emeklilik sistemini oluşturuyor. Geçen yıl sendikalar ile işverenlerin anlaşamaması nedeniyle yaklaşık 14 milyon emeklinin ek aylıklarında artış yapılmamıştı.

Taraflar bu yıl aynı tablonun tekrarlanmasını istemiyor. Görüşmelerin sonucunda belirlenecek yeni tutarların 1 Kasım'dan itibaren geçerli olması bekleniyor.

CGT adına görüşmelere katılan Denis Gravouil, yüzde 2'lik artış için mali imkân bulunduğunu savunarak, "Bunu yapmak için fazlasıyla imkânımız var" dedi.

CFDT'den Fabien Guimbretière ise "Kayda değer bir çaba talep edeceğiz" açıklamasını yaptı. İşveren örgütü Medef ise hesapların "uzun vadeli dengesini koruyacak sorumlu çözümler" aradığını bildirdi. 

Zam için yüzde 1,2 ile yüzde 2 arası hesaplanıyor

Agirc-Arrco'nun mevcut kurallarına göre ek emekli aylıkları normal koşullarda enflasyonun 0,4 puan altında artırılıyor. Ancak sistemin mali durumuna göre yönetim kurulu artışı enflasyon seviyesine kadar çıkarabiliyor ya da 0,4 puan daha aşağı çekebiliyor.

Bu yıl için enflasyonun yüzde 2 civarında gerçekleşmesi bekleniyor. Bu nedenle masadaki zam oranı yüzde 1,2 ile yüzde 2 arasında bulunuyor.

Ancak başka bir sınır daha var. Agirc-Arrco içinden bir kaynağa göre aylıklardaki artış ücretlerdeki yükselişi aşamıyor. Ücret artışının yaklaşık yüzde 1,8 olması beklendiği için anlaşmanın yüzde 1,4 ile yüzde 1,8 arasında sonuçlanabileceği değerlendiriliyor.

Kasada 90 milyar avro var

Zam belirlenirken Agirc-Arrco'nun 'altın kuralı' da dikkate alınacak. Sistemin önümüzdeki 15 yıl boyunca her zaman en az altı aylık emekli aylığı ödemesini karşılayabilecek rezerv tutması gerekiyor.

Agirc-Arrco'nun mevcut rezervi yaklaşık 90 milyar avro. Bu tutar yaklaşık 10 aylık ödemeye karşılık geliyor. Buna karşılık sistemin bu yılki teknik bilançosunun sıfıra yakın gerçekleşmesi bekleniyor.

Ek emekli aylığının toplam emekli gelirindeki payı da oldukça yüksek. Agirc-Arrco ödemeleri düşük gelirli emeklilerde toplam aylığın yaklaşık yüzde 30'unu, yöneticilik yapmış yüksek gelirli emeklilerde ise yüzde 60'a kadarını oluşturabiliyor.