Aşırı sağın bütçe planı çöktü mü? Yapay zekâ ve milyarlarca avroluk hesap hatası

Fransa'da aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisinin (RN) hazırladığı alternatif bütçe, ciddi hesaplama hataları ve gerçekçi bulunmayan ekonomik hedefler nedeniyle tartışma yarattı. Ekonomi ve kamu politikaları üzerine araştırmalar yapan Terra Nova adlı düşünce kuruluşu, partinin bütçe planını inceleyerek çok sayıda hata ve çelişki tespit ettiğini açıkladı.

RTL'nin haberine göre Marine Le Pen ve Jordan Bardella liderliğindeki partinin 6 Ekim'de kamuoyuna sunduğu bütçe, 13 Ekim'de yayımlanan araştırmayla eleştirilerin hedefi oldu. Terra Nova, belgenin hazırlanmasında yapay zekâdan yararlanıldığına ilişkin işaretler bulunduğunu ve milyarlarca avroluk tasarruf vaatlerinin gerçeği yansıtmadığını savundu.

Göçmenlerden sağlanacak tasarrufun hesabı bile tutmadı

Bütçedeki ilk dikkat çekici tutarsızlıklardan biri, göç politikalarından sağlanacağı öne sürülen tasarrufla ilgiliydi.

RN'nin ekonomi politikalarından sorumlu milletvekili Jean-Philippe Tanguy, bütçenin tanıtım toplantısında göçle ilgili önlemler sayesinde 12 milyar avro tasarruf edileceğini söyledi. Ancak arkasındaki sunumda 15,1 milyar avro yazıyordu.

Bir gazetecinin hangi rakamın doğru olduğunu sorması üzerine Tanguy, hatayı kabul etti.

Tanguy, "Bu benim hatam. Geç saatlere kadar çalıştık ve belgede bazı yazım hataları kaldı. Doğru rakam 15 milyar avro" dedi.

Ancak Terra Nova'ya göre sorun yalnızca sunumda yer alan yanlış rakamlardan ibaret değil. Alternatif bütçenin temelini oluşturan ekonomik hesaplamalarda da ciddi tutarsızlıklar bulunuyor.

18 milyar avro tasarruf vaat ettiler, kayıp 12 milyar avro çıktı

Araştırmanın en önemli bulgularından biri, katma değer vergisi (KDV) üzerinden elde edilmesi planlanan kamu gelirleriyle ilgili.

RN, KDV'nin kaynağında tahsil edilmesini sağlayacak yeni sistem sayesinde yılda 18 milyar avro ek gelir elde edilebileceğini öne sürdü. Bu, partinin alternatif bütçesindeki en önemli ekonomik vaatlerden biri.

Ancak Terra Nova, bu rakamın gerçekçi olmadığını savundu.

Araştırmaya göre Avrupa Komisyonunun 2023 yılına ilişkin verilerinde Fransa'daki toplam KDV tahsilat açığı yaklaşık 12,1 milyar avro olarak hesaplanıyor. Üstelik bu tutar yalnızca vergi kaçakçılığından kaynaklanmıyor. İflaslar, ödeme güçlükleri ve muhasebe hataları da hesaplamaya dahil ediliyor.

Dolayısıyla araştırmacılar, toplam tahsilat açığından bile daha fazla gelir elde edileceği iddiasının ekonomik açıdan tutarsız olduğunu belirtiyor.

Yapay zekâ şüphesi: Sunumda dikkat çeken ayrıntılar

Terra Nova'nın incelemesinde, bütçe sunumunun hazırlanmasında yapay zekâ kullanılmış olabileceğine ilişkin bulgulara da yer verildi.

Araştırmacılar, bazı sayfaların tasarımının Claude adlı yapay zekâ sisteminin ürettiği sunumlara benzediğini belirtti. Ayrıca belgede kullanılan uzun çizgiler ve belirli yazım alışkanlıklarının da yapay zekâ kullanımına işaret ettiği savunuldu.

Ancak bu benzerlikler, belgenin yapay zekâyla hazırlandığını kesin olarak kanıtlamıyor.

Terra Nova'ya göre asıl sorun yapay zekâ kullanılması değil, hazırlanan belgenin yeterince denetlenmemesi. Araştırmacılar, yapay zekânın hesaplamaları kontrol etmek yerine sunumu daha profesyonel göstermek amacıyla kullanıldığını öne sürdü.

Aynı sayfada 15 milyar avroluk fark

Araştırmada başka dikkat çekici hatalar da tespit edildi. Örneğin, bütçe sunumunun aynı sayfasında kamu harcamalarından sağlanacak tasarruf için 78,8 milyar ve 93,7 milyar avro gibi farklı rakamlar kullanıldı.

İki tutar arasındaki fark yaklaşık 15 milyar avroya ulaşıyor.

Bir başka sayfada ise RN'nin 2027'de iktidara gelmesi durumunda Fransa'nın gayrisafi yurt içi hasılasının 2026 yılında 20,6 milyar avro artacağı hesaplandı. Araştırmacılar, gelecekteki bir siyasi değişimin geçmiş yılın ekonomik büyüklüğünü değiştiremeyeceğine dikkat çekti.

Ayrıca devlet borcuna ilişkin grafiklerde faiz oranları yüzde 5 ve yüzde 6 olarak değiştirilmesine rağmen aynı eğrilerin kullanıldığı belirtildi.

140 milyar avroluk tasarruf hedefi de tartışmalı

RN'nin alternatif bütçesi, 2031 yılına kadar kamu maliyesinde 140 milyar avroluk iyileşme sağlamayı hedefliyor.

Ancak Terra Nova'nın aktardığına göre Fransız İşletmeler Enstitüsünün ayrı bir değerlendirmesinde, bütçedeki 125 önlemin yüzde 80'inin uygulanabilirlik açısından sorunlu olduğu sonucuna varıldı.

Enstitünün hesabına göre RN'nin öngördüğü 140 milyar avroluk iyileşmenin yalnızca 7,5 milyar avroluk bölümü gerçekleşebilir.

Bu değerlendirmeler, aşırı sağcı partinin ekonomik vaatlerinin ne ölçüde uygulanabilir olduğu konusunda tartışma yarattı.

RN'den sert yanıt: Fransa'yı batıran sosyalistlerin düşünce kuruluşu

Eleştirilere yanıt veren RN'nin ekonomi politikalarından sorumlu ismi Jean-Philippe Tanguy, Terra Nova'nın değerlendirmelerini hedef aldı.

Tanguy, araştırmanın sonuçlarını tartışmaya açık olduğunu belirtmekle birlikte düşünce kuruluşunun siyasi tarafsızlığını sorguladı.

"Terra Nova benim başucu kaynağım değil. Ancak itirazları varsa bunları dinlemekten memnuniyet duyarım" diyen Tanguy, kuruluşu Sosyalist Parti'yle ilişkilendirdi.

Tanguy, "Vatandaşların Fransa'yı batıran Sosyalist Partinin fikir kuruluşunu neden doğrudan veya dolaylı olarak finanse etmek zorunda olduğunu anlamıyorum" ifadelerini kullandı.

Fransa'da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken yayımlanan araştırma, RN'nin ülke ekonomisini yönetmeye ne kadar hazır olduğu konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.