Madalyaları kurtarmadı! Eski asker müebbet alabilir

Avustralya’nın en tanınmış eski askerlerinden Ben Roberts-Smith, Afganistan’da işlendiği öne sürülen savaş suçları nedeniyle gözaltına alındı. AFP’ye göre 47 yaşındaki eski özel kuvvet mensubu, Brisbane’den gelen uçaktan indikten kısa süre sonra Sydney Havalimanı’nda gözaltına alındı.

Roberts-Smith sıradan bir isim değil. Avustralya’nın en yüksek askerî nişanı Victoria Cross’un sahibi olan eski asker, uzun süre ülkenin savaş kahramanlarından biri olarak öne çıkarıldı. Gözaltı kararı, bu yüzden yalnızca bir ceza soruşturması değil, Avustralya’nın askerî hafızasını da sarsan bir gelişme olarak görülüyor.

Suçlamaların ağırlığı

Eski askere yöneltilen suçlamalar son derece ağır. İddialara göre Roberts-Smith, Afganistan’da silahsız sivillerin ve tutukluların öldürülmesine karıştı. Dosyada, bir sivilin uçurumdan atılması ve ardından vurulmasının emredilmesi ile en az bir tutuklunun doğrudan öldürülmesi gibi başlıklar yer alıyor.

Soruşturma dosyasında, genç askerlerin üstlerinin emriyle tutuklu öldürmesine dayanan ve ‘blooding’ olarak anılan uygulamalara (kan dökme ritüelleri) ilişkin iddialar da bulunuyor. Bu başlık, dosyayı yalnızca bireysel fiillerle sınırlı olmayan, daha geniş bir askerî kültür tartışmasına da açıyor.

Beş yıllık soruşturma

Dosya bir anda açılmadı. Soruşturma yaklaşık beş yıl sürdü. Bu süreçte Avustralya özel kuvvetleri SAS içinde görev yapmış çok sayıda kişinin ifadesi toplandı. İddiaların ağırlığını artıran da bu tanıklıkların doğrudan aynı yapı içinden gelmesi oldu.

Sydney Morning Herald’ın aktardığına göre 2021’de kurulan Özel Soruşturmalar Ofisi, Avustralya askerlerinin karıştığı iddia edilen savaş suçlarını incelemek için oluşturuldu. Bu adımın arkasında ise daha önce yayımlanan ve toplam 39 muhtemel hukuka aykırı öldürmeye işaret eden kapsamlı bir rapor vardı.

Madalya ile mahkeme arasında

Roberts-Smith bugüne kadar bütün suçlamaları reddetti. Ancak dosyanın geldiği aşama, savaş alanında kurulan askerî itibarın, yıllar sonra ortaya çıkan ceza dosyalarını engellemediğini gösteriyor. Bir zamanlar ödüllendirilen bir kariyer, şimdi aynı kamuoyunun önünde bambaşka bir başlıkla anılıyor.

Bu davanın ağırlığı biraz da buradan geliyor. Çünkü burada yalnızca bir eski askerin yargı süreci değil, çatışma alanında görünmeden kaldığı düşünülen eylemlerin nasıl geri döndüğü de tartışılıyor.

Ömür boyu hapis cezasıyla karşı karşıya

Soruşturma resmî suçlamaya, ardından da mahkûmiyete dönüşürse Roberts-Smith’i ömür boyu hapis cezası bekleyebilir. Ayrıca askerî nişanının geri alınması da gündeme gelebilir.

Bu yüzden dosya, Afganistan’daki geçmiş operasyonlara ilişkin bir hesaplaşmanın ötesine geçiyor. Avustralya kamuoyu şimdi, yıllar önce savaş sahasında yazılan bir hikâyenin bugün adliye koridorlarında nasıl yeniden kurulduğunu izliyor.