Kanser vakalarının üçte birinden fazlası önlenebilir

Dünya genelindeki kanser vakalarının önemli bir bölümü önlenebilir nedenlerle ilişkilendiriliyor. Kapsamlı bir küresel analiz, tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 38’inin önlenebilir risk faktörlerinden kaynaklandığını gösterdi.

Çalışmaya göre 2022 yılında görülen kanserlerin en yaygın önlenebilir nedenleri sigara kullanımı, alkol tüketimi ve enfeksiyonlar oldu. Kadınlarda kanser vakalarının yaklaşık yüzde 30’u, erkeklerde ise yüzde 45’ten fazlası bu tür nedenlere bağlandı.

Araştırmayı kimler yaptı

Çalışma, Lyon merkezli Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı araştırmacılarının öncülüğünde yürütüldü ve sonuçlar Nature Medicine dergisinde yayımlandı.

Araştırma ekibinden André Ilbawi, bunun önlenebilir nedenlerin küresel ölçekte kanser riskine etkisini ortaya koyan ilk kapsamlı çalışma olduğunu söyledi. Ilbawi, aynı zamanda Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde kanserle mücadele çalışmalarını yürütüyor.

Enfeksiyonlar da risk faktörü sayıldı

Çalışmada, önceki araştırmalardan farklı olarak enfeksiyonlar da kanser nedeni olarak ele alındı. Rahim ağzı kanserine yol açan HPV ile mide kanseriyle ilişkilendirilen Helicobacter pylori bu başlık altında öne çıktı.

Araştırmacılar, 2022 yılına ait küresel kanser verilerini bilimsel olarak kanıtlanmış risk faktörleriyle birlikte analiz etti.

Almanya’da tablo nasıl

Analize göre Almanya’da kadınlarda kanser vakalarının yüzde 30’u, erkeklerde ise yüzde 39’dan fazlası önlenebilir nedenlere dayanıyor. Sigara, ülkede en belirleyici risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Kadınlardaki yeni kanser vakalarının yüzde 12’sinden fazlası, erkeklerde ise yüzde 23’ten fazlası sigara kullanımıyla ilişkilendiriliyor. Alkol tüketimi, yüksek vücut kitle indeksi, UV ışınları ve enfeksiyonlar da diğer önemli nedenler arasında yer alıyor.

Mesleki riskler, yani kanserojen maddelere maruz kalma, Almanya’da erkeklerde yüzde 5,8 ile kadınlara kıyasla daha yüksek. Hareketsizlik ve hava kirliliğinin etkisi ise daha sınırlı görülüyor.

19 milyon vakanın 7 milyonu önlenebilirdi

Araştırmacılara göre 2022 yılında dünya genelinde görülen 18,7 milyon yeni kanser vakasının yaklaşık 7 milyonu, risklerin azaltılması ya da ortadan kaldırılmasıyla önlenebilirdi.

Önlenebilir kanser oranları bölgelere ve cinsiyete göre büyük farklılık gösteriyor. Sahra Altı Afrika’da kadınlarda bu oran yüzde 38’e çıkarken, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yüzde 25’in altında kalıyor. Avrupa, ABD, Kanada ve Avustralya’da ise sigara en önemli risk faktörü olmayı sürdürüyor.

“Küresel kanser yükü azaltılabilir”

Çalışmanın başyazarı Isabelle Soerjomataram, önlenebilir nedenlerle mücadelenin küresel kanser yükünü azaltmanın en etkili yollarından biri olduğunu vurguladı. Mevcut eğilimler sürerse, 2040’a kadar yeni kanser vakalarının yüzde 50 artabileceği uyarısı yapılıyor.

Heidelberg’deki Alman Kanser Araştırma Merkezi’nden Ute Mons ise yöntemin güvenilir olduğunu belirterek, bu analiz sayesinde farklı bölgelerdeki önlenebilir kanser nedenlerinin daha net karşılaştırılabildiğine dikkat çekti.