İsveç nakit paraya geri dönüyor

İsveç’te yıllardır neredeyse her ödeme kartla ya da telefonla yapılıyor. Küçük bir büfeden dondurma almak isteyenler bile çoğu zaman nakit kullanmıyor. Birçok mağazanın girişinde ‘nakit kabul edilmez’ uyarısı yer alıyor.

Ancak İsveç şimdi bu tabloyu değiştirmeye hazırlanıyor. Bugün yürürlüğe giren yeni yasayla gıda marketleri ve eczaneler yeniden nakit para kabul etmek zorunda olacak. Böylece vatandaşlar, en temel ihtiyaçlarını bozuk para ya da banknotla da satın alabilecek.

İnternet yoksa ödeme de durmasın

Stockholm’de nakit paranın korunması için uzun süredir kampanya yürüten Björn Eriksson’a göre mesele tüketici hakkı. Eriksson, dijital ödeme isteyenlerin bunu yapabilmesi gerektiğini, ancak nakitle ödeme seçeneğinin de ortadan kaldırılmaması gerektiğini söylüyor.

İsveç hükûmeti de artık bu yaklaşımı destekliyor. İsveç Merkez Bankası’ndan Elin Ritola, nakit paranın yeni jeopolitik ortamda daha önemli hâle geldiğini belirtiyor. Ritola’ya göre asıl mesele güvenlik. İnternet ya da elektrik kesildiğinde de çalışabilecek bir ödeme seçeneğine ihtiyaç var.

Herkese evde 1000 kron önerisi

İsveç hükûmeti nakit parayı aynı zamanda kriz hazırlığının bir parçası olarak görüyor. Ülkedeki Sivil Savunma Kurumu, her yetişkinin evinde yaklaşık 1000 kron nakit bulundurmasını tavsiye ediyor. Bu tutar yaklaşık 90 avroya denk geliyor.

Yetkililere göre bu para, olası bir kriz anında en azından temel ihtiyaçları karşılamaya yardımcı olabilir. Ancak birçok İsveçli uzun yıllardır nakit kullanmadığı için evinde bu kadar para bile bulundurmuyor. Ödemeler genellikle kartla ya da İsveç’e özgü dijital ödeme sistemi Swish üzerinden yapılıyor.

Ritola, İsveç toplumunun teknolojiye olumlu yaklaştığını ve insanların pratik dijital çözümleri hızla benimsediğini söylüyor.

Sadece güvenlik değil, erişim meselesi de var

Yalnızca dijital ödemeye güvenmenin riskleri daha önce de görüldü. 2021’de yaşanan bir siber saldırı sonrası İsveç genelinde 800 süpermarket şubesi geçici olarak çalışamaz hâle gelmişti.

Nakit paranın korunmasını savunan Björn Eriksson’a göre konu yalnızca güvenlik değil. Dijital ödeme sistemlerini kullanmakta zorlanan yaşlılar ve engelliler de var. Bu nedenle nakit ödeme seçeneği, toplumun bazı kesimleri için günlük hayata katılım anlamına geliyor.

Yeni yasa, şimdilik marketler ve eczanelerle sınırlı. Ancak İsveç için bu adım sembolik açıdan önemli. Dünyanın en nakitsiz ülkelerinden biri, kriz ve erişilebilirlik kaygıları nedeniyle nakit paraya yeniden alan açıyor.